Ostatni Arpadowie

Okres rządów ostatnich królów z dynastii Arpadów był potwierdzeniem całkowitego rozkładu władzy królewskiej. Ostatnim aktem Béli IV było podpisanie w 1261r. kolejnej Złotej bulli, która wprowadzała faktyczny rozdział warstwy uprzywilejowanej na szlachtę (dawnych "wolnych") i baronów (dawnych magnatów) oraz potwierdzała spadek znaczenia i tak już bardzo słabego króla. Syn Béli IV, Stefan V (1270-1272) usiłował jeszcze umocnić swą pozycję poprzez oparcie się na Kumanach, jednak jego jedynym dokonaniem było skoligacenie Arpadów z Andegawenami (poprzez małżeństwa swego syna Władysława i córki Marii).

Kolejny król, Władysław właśnie, bardzo lgnął do Kumanów widząc w nich jedyną nadzieję na odzyskanie swej pozycji. Z tego powodu nazwano go Kumańskim (Kun Laszló 1272-1290), a po kraju krążyły najrozmaitsze plotki dotyczące jego powiązań z poganami. Nie przysparzało mu to oczywiście przyjaciół wśród magnatów, którzy postanowili ostatecznie pozbawić króla jego jedynej siły. Wpierw przymusowo chrzczono pogańskie plemię, gdy zaś nie przyniosło to pożądanych rezultatów, legat papieski na Węgrzech ogłosił przeciw Kumanom formalną krucjatę. Król został zmuszony do osobistego poprowadzenia wojsk przeciw swym przyjaciołom, którzy zostali wręcz zmiażdżeni już w pierwszej bitwie pod Hódtó w 1280r. Ocalałych rozdano jako własność poszczególnym magnatom.

W tym samym czasie na zachodzie toczyła się walka pomiędzy czeskim Ottokarem II i Rudolfem habsburskim o koronę Cesarstwa Niemiecko-Rzymskiego. Wewnętrzne rozbicie państwa Węgierskiego spowodowało, że szlachta i magnateria podzieliły się w swych opiniach i poparły obu pretendentów do tronu. Sam król opowiedział się jednak po stronie Rudolfa i na jego korzyść przechylił szalę zwycięstwa. Możnowładcy nie pogodzili się z tym i rozpoczęli walkę z Władysławem. W chwili, gdy wysunęli przeciw niemu nowego pretendenta do tronu, Andrzeja, król został podstępnie zamordowany przez Kumanów w zemście za swą zdradę pod Hódtó.

Andrzej III (1290-1301) wstąpił na tron w kulminacyjnym okresie rozbicia feudalnego. Dodatkowo wielu władców zachodnich nie chciało uznać jego pozycji, gdyż samo rościli sobie prawo do panowania na Węgrzech ze względu na różne rodzinne koligacje. Magnaci stanęli jednak murem po stronie Andrzeja, upatrując w tym kolejnej okazji na uczynienie z niego bezwładnej marionetki w swych rękach.

Nowy król dążył jednak do umocnienia swej władzy, jednak w sposób odmienny od swych poprzedników. Zdając sobie sprawę, że odbieranie przywilejów szlachcie może grozić buntem, postanowił uregulować system rządów centralnych. Zwołał pierwszy Sejm węgierski, na którym liczniejsza szlachta występowała przeciw nadużyciom magnatów. Zadaniem Sejmu było powołanie rady u boku króla, bez której zgody tenże nie mógł powziąć żadnej decyzji. Skład rady miał zmieniać się co 3 miesiące, a jej członkami miały być osoby wybierane każdorazowo przez Sejm. Niestety nagła śmierć Andrzeja III nie pozwoliła na kontynuowanie reformy, natomiast wywołała bardzo gwałtowne walki o tron. Na Andrzeju III wymarła męska linia Arpadów.

dalej
korona króla Stefana V
Korona Stefana V
król Kun Laszló
Król Kun Laszló
Tworzenie pierwszej węgierskiej kroniki dziejowej
Prace nad pierwszą węgierską kroniką dziejów
ostatni król z dynastii Arpadów - Andrzej III
Ostatni władca z dynastii Ardpadów - Andrzej III
król Andrzej z matk
Król Andrzej z matką