De eerste Dokter van Hellendoorn.

De heer W.A. te Wechel vestigde zich begin october 1834 als geneesheer in het dorp Hellendoorn.

Het heeft eeuwen geduurd voor er zich een arts in de Gemeente Hellendoorn vestigde. Beklagenswaardig waren vooral de arme ingezetenen als ze onverhoops ernstig ziek werden. Voor geneeskundige bijstand moest men zich dan wenden tot een arts in een omliggende plaats.Dat dit voor velen heel wat bezwaren meebracht en de volkgezondheid niet ten goede kwam, spreekt vanzelf. Het Gemeentebestuur dat in 1834 de touwtjes in handen had en zich terdege bewust was van het onhoudbare van deze toestand, valt de eer te beurt hieraan een einde te hebben gemaakt. Het was op 22 september 1834 dat de vroede vaderen onzer gemeenschap (de heren J.C. Bouwmeester, burgemeester, A.van Buren, assessor, (wethouder) de leden W.G. Stokkers, H. van den Berg, J. van Rooij en H. Harbers) vergaderden over"het doen van een beroep van een genees-,heel-en verloskundige" in de gemeente. Er werd op de volgende overwegingen besloten tot het benoemen van een gemeente-geneeshees:

1) dat de gemeente altijd ontbloot is geweest van genees-en heelkunde hulp;

2)dat de verloskundige hulp er niet beter op wordt door de vergevorderde leeftijd van de tegenwoordige vroedvrouw genaamd Janna Pijffers, huisvrouw van Gerrit Olthof;

3) dat het van zeer veel belang is, dat in deze gemeente een dusdanig persoon aanwezig is.

Van het College van Gedeputeerde Staten was inmiddels reeds machtiging ontvangen tot het beroepen van "een genees-, heel- en vroedmeester ten plattelande", op een jaarlijks tractement van f200,-. Na rijpe overweging werd goedgevonden als zodanig te beroepen de persoon van Willem Antonie te Wechel, wonende te Olst. Voorts werd een instructie ontworpen, welke aan de beroepene zou worden uitgereikt om zich daarnaar overeenkomstig te gedragen.

foto links huize Duivecate waar Dr te Wechel gewoond heeft

De voornaamste bepalingen daarvan luiden als volgt: De plaatselijke heelmeester ten plattelande der gemeente Hellendoorn zal verplicht zijn de genees-, heel-en verloskundige hulp uit te oefenen aan alle inwoners, welke door de onderscheiden diaconieen of armbestuur bedeeld worden en ziek zijn, tegen een bewijs van de president doer instellingen.
Alle niet ondersteunde behoeftigen, welke echter wel behoeftig zijn en door het gemeentebestuur geacht wordende niet in staat te zijn de visites te kunnen betalen, mits tegen vertoon van een bewijs van de burgemeester of van een der assessoren, moeten ook door hem worden behandeld.

De vroedmeester was verplicht de vrouwen van de behoeftigen en de armen voor zijn rekening bij te staan en te verlossen.
De heelmeester verplichte zich gratis alle armen te vaccineren en geredelijk en zonder draling zo dikwijls als nodig en de aard en staat der ziekte of ongemak zulks vorderde, de arme en behoeftige zieken te bezoeken hen in alle opzicht met dezelve oplettendheid en ijver te behandelen als of hij daarvoor afzonderlijk betaald werd.

Was dit niet voor die tijd een zeer democratische of zo men het noemen wil een sociale bepaling?
Verder moest hij aan de gegoede ingezetenen, die zijn "hulpkomst" en raad verlangden, zijn hulp verlenen en mocht zijn dienst niet weigeren doch zich in redelijkheid laten salarieren, zowel voor visites als voor geleverde geneesmiddelen.
Hij moest ten allen tijde fungeren in kwaliteit daar en waar de burgemeester hem zou requireren,"zullende hij speciaal gehouden zijn het plaatselijk bestuur te dienen van consideratien en advies op alles wat in zijn handen zal worden gesteld en met zijn raad te adviseren en alle zaken zijn vakken specterende en zulks zonder afzonderlijke beloning".

foto rechts het huis Duivecate zoals het er nu bij staat

Zonder voorkennis en toestemming van de burgemeester of bij diens afwezigheid van een der assessors, mocht hij geen nacht buiten de gemeente blijven en dan nog na vooraf te hebben berekend, dat geen zieken door zijn afwezigheid zouden lijden, tenzij hij 's nachts geroepen werd of uit hoofde van een aan te wenden hulp in de onmogelijkheid was om terug te keren.
De driedelige functies nl. die van genees-, heel-, en vroedmeester werden dus uitgeoefend door een en dezelfde persoon. Hij moest voor die tijd zware taak,de Eed afleggen.

Onze eerste dokter de heer Te Wechel begon zij loopbaan in het dorp Hellendoorn, zoals reeds is opgemerkt, begin october 1834. Hij was een zeer geziene figuur in de gemeente Hellendoorn.
Hij werd geboren te Olst op 30 juli 1808 en heeft na de dood van Mevr. De Wed. van Duren in 1864 op Duivecate gewoond.
Hij overleed aldaar op 10 februari 1902 in de ouderdom van 93 jaar.

Enige jaren voor zijn heengaan opperde Dr. Te Wechel de wens, dat zijn graf eens afgedekt zou mogen worden door een eenvoudige steen, tot welks kosten alle gemeentenaren zouden bijdragen.
Hij toch voelde zich verwand aan allen; allen had hij bijgestaan.
Geen grote gave wenste hij, neen liever was 'them, dat ieder slechts een cent bijdroeg, zodat zich de armste evengoed medehelper voelde als de ruimer bedeelde.
Toen dan ook het ogenblik gekomen was, dat zijn graf verzorgd moest worden zijn de heren H.J van den Berg en W.G Stokkers de gemeente doorgegaan on aller penningske te halen, waarvoor opgericht is het grafmonument op "t eind van het grote middenpad op de tegenwoordige Algemene Begraafplaats, dat toen nog maar pas in gebruik was.

foto links is Dr ter Borgh de opvolger van Dr te Wechel, deze foto geeft goed de sfeer weer van hoe vroeger een arts zich moest verplaatsen en dat bij weer en wind

Op de steen staan vermeld de woorden: Van de Ingezetenen der Gemeente Hellendoorn, in dankbare herrindering". En verder"hier rust Willem Antonie te Wechel, in leven geneesheer te Hellendoorn, geb. te Olst, 30 juli 1808, overleden te Hellendoorn, 10 februari 1902".
Hoeveel heeft Dokter Te Wechel voor onze gemeentenaren gedaan, nooit klopte iemand tevergeefs bij hem aan en medisch advies gaf hij tot zijn dood toe.

"t Was ook op zijn initiatief, dat de onderlinge Veeverzekering "Steunt Elkander" is opgericht, waar hij meermalen had opgemerkt, hoe boeren soms totaal geruieneerd raakten als ze veelvuldig sterfte onder het vee kregen, terwijl Rijssen zover afgelegen was om een dierenarts te halen.
Dokter Te Wechel is ongetwijfeld voor de Gemeente Hellendoorn tot grote zegen geweest.
Een ding is jammer, dat we geen foto van de oude dokter kunnen plaatsen, omdat deze er niet is. De heer Te Wechel wilde zich niet laten fotograferen.