Een van Hellendoorns oudste boerderijen

Oud-Vels ademt sfeer van lang vervlogen tijd

Oud-Vels
Bij Hellendoorn in de bossen van Schuilenburg, bijna ontvindbaar verscholen tussen geboomte en struikgewas,ligt eën van Hellendoorns oudste boerenhoeve: Oud-Vels.
Als eenmaal in de herfst de bladeren zijn gevallen steken de contouren van het oude boerenhuisje wat beter af bij de omgeving, maar wanneer zoals 's winters een dik pak sneeuw het landschap bedekt,lijken natuur en hoeve een geheel te zijn geworden.

Nu vakantiehuisje
Wie Oud-Vels eenmaal heeft weten te vinden, heeft daarmee tegelijk een stukje aards paradijs ontdekt, waar 's zomers de wielewaal nog zingt en waar op een stille winterdag de prenten van een stel jonge reeën de smalle zandweg voor het huis markeren.
Helaas is het huis zelf niet voor het publiek toegankelijk.
Toen de laatste bewoners, "de Kniepn veente", of beter de drie gebroeders Romate in de jaren vijftig waren vertrokken, kwam Oud-Vels onder de hoede van staatsbosbeheer.
Die heeft het nu in gebruik als weekend en vakantiehuisje voor haar medewerkers.

foto rechts: Oud-Vels van de voorkant gezien
foto A.Twilhaar

Oorspronkelijke staat
Staatbosbeheer liet het boerderijtje bij die overname zoveel mogelijk in de oorspronkelijke staat.
En waar gerestaureerd moest worden, gebeurde dat op een historisch verantwoorde manier.
Zo komt het dat Oud-Vels tot op de dag van vandaag nog de sfeer ademt van een reeds lang vervlogen tijd.
Zo bollen nog steeds de muren naar buiten onder het strobedekte dak.

Muren van leem
Muren niet van baksteen maar van gevlochten takken vermengd met leem die er vlak in de buurt aan de oppervlakte komt.
Die leem wordt al sinds mensenheugenis op een heel speciale manier op de takkenwand aangebracht.
Er worden flinke bollen van gekneed die vervolgens met kracht tegen de wand worden aangesmeten.
Alleen op die manier blijft de leem tussen de takken vastzitten en kunnen hout en leem een stevig geheel gaan vormen.
De afwerking geschiedt vervolgens door het geheel met een plank glad te smeren.
En precies zo gebeurt het nog steeds als delen van de muren van Oud-Vels moeten worden vernieuwd of hersteld.
Dat geldt dan overigens alleen voor de zijmuren, want de voorkant van het boerenhuisje is heel doodgewoon gebouwd van steen en metselspecie.

foto links oude foto met eën van de gebroeders Romate
foto: collectie J.H. Alferink

De achtergevel
De achtergevel op haar beurt is wel weer bijzonder.
En dat niet alleen vanwege de fraaie onderschoer, waaronder de boer vroeger zijn wagen met hooi binnenreed.
De gevel bestaat grotendeels uit ruwhouten planken met daarboven, gedeeltelijk althans, een wand van gevlochten stro met eeuwenoud motief.
Heel bijzonder en in deze contreien maar heel af en toe bewaard gebleven, zoals bijvoorbeeld bij een boerenschuur in de buurtschap Junne nabij Ommen.

Oud-Vels van binnen
Wie het voorrecht heeft gehad Oud-Vels ook eens van binnen te mogen bekijken weet dat ook daar het verleden nog regeert.
Niet vanwege het antiek of zo, want dat staat er niet.
Wat er al van vroeger bewaard was gebleven,werd enkele jaren terug door een stelletje onverlaten op een bijzondere brutale wijze in een vrachtauto geladen en meegenomen.
Het enige wat er zodoende nog aan echt oude spulletjes is te zien,is niet veel meer dan en stel tot op de draad versleten schapenbellen die medewerkers van staatsbosbeheer bij de overname vonden tussen de lagen mest van de toenmalige potstal.

foto rechts: De achterkant van Oud-Vels
foto A.Twilhaar

Het zijn veeleer de eikehouten gebinten die nog steeds de sfeer van het verleden in Oud-Vels bewaren.
Eeuwen oud en aangetast door tijd en ongedierte schragen zij nog steeds het dak van de boerderij.
En ook zijn er nog de beide bedsteden aan weerszijden tegen de wand gedrukt.
De geschilderde ruwhouten planken laten zien dat het hier vroeger geen weelde was. En ook dat de laatste bewoners, net als alle mensen vroeger, kleiner van stuk moeten zijn geweest dan tegenwoordig.
Alleen een kind zal er nu nog in kunnen slapen zonder zich op te hoeven vouwen.
Helemaal een openbaring in Oud-Vels is de gaaf gebleven keitjesvloer. Nog helemaal als vroeger zijn de keien los gelegd in het zand.
En dat over de hele breedte van de woonkamer.
Wie heel goed kijkt kan zelfs nog de initialen terugvinden van een van de ongetrouwde broers die hier als laatste echte bewoners rondom het open vuur zaten...........

Bewerkt na een artikel uit de Zakengids van 2-1-1982