Następna strona
 
Rozmiar: 811 bajtów
 
Poprzednia strona

 

Józef Kuźma, Zofia Szarota

Międzynarodowy Rok Seniorów
w Krakowie

 

Starość społeczna jest dla Europy i świata zjawiskiem relatywnie nowym. Z tej przyczyny budzi powszechny niepokój. Biuro Demograficzne ONZ podjęło badania nad wyliczeniem populacji ludzi starych na świecie: w 1950 roku było ich 163 miliony, czyli 6,6% ogółu ludzkości, 10 lat później 208 milionów, co stanowiło 7,2% ogółu, w 1975 - ok. 300 milionów. Zgodnie z danymi Organizacji Narodów Zjednoczonych co dziesiąty mieszkaniec Ziemi ma obecnie 60 i więcej lat. Prognozy na najbliższe dziesięciolecia (rok 2050) przewidują przyrost populacji osób starszych do poziomu co piątego człowieka. W 2150 roku ta zbiorowość stanowić będzie prawdopodobnie ponad 30% ogółu ludności świata.

Obecnie w Polsce osób liczących więcej niż 60 lat jest ponad 6 mln. Najdotkliwszym powodem starzenia się polskiego społeczeństwa jest znikomy przyrost naturalny: 100 tys. urodzin w 1993 r., 40 tysięcy w 1994 r., 20 tys. w 1997 r. Im mniej będzie rodziło się dzieci, tym mniejszy będzie ich późniejszy udział w strukturze społeczeństwa jako jego dorosłych członków.

W nadchodzących dziesięcioleciach nastąpią zmiany w strukturze demograficznej naszego społeczeństwa. Systematycznie obniżać się będzie liczba dzieci i młodzieży, przybędzie natomiast osób w wieku produkcyjnym i emerytalnym. Demografowie ostrzegają, że w latach 1996-2010 wzrośnie aż o 2,3 mln liczba osób należących do starszej grupy pracowniczej, czyli pomiędzy 45. a 65. rokiem życia, a po roku 2010 zwiększy się znacząco populacja ludzi w wieku poprodukcyjnym, by w 2020 osiągnąć poziom powyżej 9 milionów w ponad 40 milionowym narodzie, co da wskaźnik procentowy - 22,4% osób w podeszłym wieku (Rządowa Komisja Ludnościowa przy CUP, III 1996 oraz opinia prof. A. Rajkiewicza zamieszczona w rozmowie z G. Starzak Stan patologiczny, "Dziennik Polski" nr 296 z 19 XII 1996 r.) Utrzyma się tendencja spadkowa. Powstrzymane tym samym zostanie zjawisko prostej zstępowalności pokoleń, a to oznacza gwałtowne i systematyczne starzenie się społeczeństwa polskiego.

W roku 1997 osoby w wieku 60 i więcej lat stanowiły 18% mieszkańców Krakowa, co oznacza, że miasto osiągnęło fazę starości demograficznej. Pojawiły się nowe jakościowo potrzeby indywidualne i społeczne, dlatego też nad sposobem i możliwościami ich zaspokojenia należy się pilnie zastanowić.

Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w 1992 roku proklamowało obchody Międzynarodowego Roku Seniorów na rok 1999. Akcje podejmowane pod hasłem Społeczeństwo otwarte dla wszystkich pokoleń miały się przyczynić do konstruktywnej dyskusji nad problemami osób "w wieku satysfakcji" oraz optymalizacji ich obecnej i przyszłej przestrzeni życiowej.

Ogólnopolska Rada Obchodów Roku Seniorów w liście otwartym z 24 lutego 1999 r. zwróciła się z apelem "o podejmowanie działań w środowiskach lokalnych, które przyniosą pomoc i radość Seniorom, a także pozwolą im aktywnie włączyć się w życie innych pokoleń". Opracowano ogólnopolskie kalendarium Obchodów oraz wybrano hasła "patronujące" kwartałom: I kwartał roku - Dodawać lat do życia; II i III kwartały - Dodawać zdrowia do życia; IV kwartał - Ku międzypokoleniowej solidarności.

W celu realizacji powyższych postulatów w Krakowie ukonstytuował się Komitet Organizacyjny Obchodów Roku Seniorów, w skład którego weszło 15 osób reprezentujących różne środowiska i instytucje, a wśród nich domy pomocy społecznej dla osób starszych i przewlekle chorych, Miejski Dzienny Dom Pomocy Społecznej, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów, Uniwersytet Trzeciego Wieku, Policealna Szkoła Pracowników Służb Społecznych, Katedra Gerontologii CM UJ, Katedra Pedagogiki Akademii Pedagogicznej.

O honorowy patronat nad Obchodami poproszono Metropolitę Krakowskiego ks. Franciszka kardynała Macharskiego. Władze miasta reprezentował prezydent - prof. Andrzej Gołaś, wiceprezydent - Teresa Starmach, radnych - przewodniczący Rady Miasta Krakowa Stanisław Handzlik i przewodniczący Komisji ds. Rodziny i Polityki Społecznej Stanisław Zięba, CARITAS Archidiecezji Krakowskiej - ks. dyr. Jan Kabziński, Katedrę Gerontologii i Medycyny Rodzinnej CM UJ - jej kierownik prof. dr hab. Józef Kocemba, Wydział Pedagogiczny Akademii Pedagogicznej - dziekan prof. dr hab. Józef Kuźma.

Podczas kilku roboczych spotkań ustalono kierunki działań, rozdzielono zadania, podjęto zobowiązania, których realizacja złożyła się na ostateczny efekt Roku Seniorów w Krakowie. Należy podkreślić, że aktywność krakowskiego Komitetu była jedną z najwyższych w kraju. Nie sposób odnotować i omówić wszystkich przedsięwzięć. Poniższe kalendarium prezentuje wybrane inicjatywy.

27 kwietnia 1999 - odbyła się uroczysta inauguracja Krakowskich Obchodów Międzynarodowego Roku Seniorów. W programie uwzględniono m.in. wernisaż prac plastycznych osób starszych i niepełnosprawnych - hotel "Forum"

27 kwietnia - 5 maja - miał miejsce przegląd i Festiwal Twórczości Artystycznej osób starszych i niepełnosprawnych - hotel "Forum"

5 maja - zorganizowano konferencję Edukacja dla zdrowia - hotel "Forum" Organizatorzy: Miejskie Dzienne Domy Pomocy Społecznej, Uniwersytet III Wieku, Hotel "Forum".

11 maja - odbył się koncert wokalno- -instrumentalny w Hali TS "Wisła". Dochód z koncertu przeznaczono na dofinansowanie wczasów działkowych dla Seniorów. Organizator: Polski Komitet Pomocy Społecznej

19 maja - miała miejsce oficjalna inauguracja naukowa obchodów Roku Seniorów w Krakowie połączona z sesją naukową Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego. Organizator: Katedra Gerontologii i Medycyny Rodzinnej CM UJ, Katedra Pedagogiki Akademii Pedagogicznej, w Auli Wydziału Pedagogicznego AP ul. Ingardena 4.

25 maja - zorganizowana została sesja popularnonaukowa dla pracowników socjalnych. Wystawa obrazów z Muzeum Narodowego Stary człowiek w malarstwie. Organizator: DPS im. L. A. Helclów, z udziałem naukowców, duchowieństwa i pracowników pomocy społecznej

1 września - 30 grudnia - odbyła się akcja promocji zdrowia poprzez gimnastykę geriatryczną i fizjoterapię - pięciodniowe zajęcia dla starszych mieszkańców Krakowa.
Organizator: Szkoła Policealna Pracowników Służb Społecznych Warto też odnotować konferencję naukową Wychowanie do starości zorganizowaną 16 września przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, a także wartościową publikację pod tym samym tytułem, zawierającą wystąpienia uczestników konferencji

26 września - 2 października - w ramach akcji Biały Tydzień - przeprowadzono bezpłatne badania i porady lekarzy geriatrów. Organizator: Katedra Gerontologii i Medycyny Rodzinnej CM UJ

2 października - miał miejsce Marsz Pokoleń pod hasłem Ku społeczeństwu dla ludzi w każdym wieku, adresowany do wszystkich mieszkańców Krakowa (z dziedzińca Wawelu do Rynku). Organizator: Krakowski Komitet Obchodów Międzynarodowego Roku Seniorów

21 - 22 października - na zakończenie uroczystych obchodów Roku Seniora w Krakowie zorganizowano ogólnopolską konferencję naukową Zrozumieć starość. Organizatorzy: Katedra Pedagogiki, Wydział Pedagogiczny Akademii Pedagogicznej, Katedra Gerontologii i Medycyny Rodzinnej CM UJ. Efektem konferencji będzie publikacja zawierająca teksty wystąpień reprezentujących bardzo szerokie spektrum problemów gerontologicznych, geragogicznych i geriatrycznych

Ponadto w drugim i trzecim kwartale 1999 roku poszczególne domy pomocy społecznej dla osób starszych i przewlekle chorych organizowały tzw. Dni Otwarte, czyli spotkania integracyjne ze środowiskiem.

Populacja osób starszych jest zbiorowością dynamiczną, która będzie się powiększać, jej rola i znaczenie będą wzrastać. Trzeba więc podejmować starania o jak najszersze upowszechnienie zagadnień związanych z tą fazą życia ludzkiego, występować przeciw negatywnym stereotypom towarzyszącym postrzeganiu starości, popularyzować założenia teorii aktywności, czy też teorii kompetencji człowieka starszego. Będą one możliwe, jeśli wdroży się do praktyki edukacyjnej odpowiednie programy profilaktyki, czyli wychowania do starości. Mając na względzie m.in. ten aspekt pracownicy naukowo-dydaktyczni Akademii Pedagogicznej czynnie, organizacyjnie i merytorycznie włączyli się do obchodów Roku Seniorów w Krakowie. Wśród członków Krakowskiego Komitetu Obchodów Roku Seniora 1999, któremu przewodniczył mgr inż. Wiesław Rączka, dyrektor DPS, na os. Sportowym 9 w Krakowie - Nowej Hucie, znaleźli się autorzy niniejszego artykułu.

Józef Kuźma, Zofia Szarota  

1 Rządowa Komisja Ludnościowa przy CUP, III 1996 oraz opinia prof. A. Rajkiewicza zamieszczona w rozmowie z G. Starzak Stan patologiczny, "Dziennik Polski", nr 296 z 19 XII 1996 r.

Rozmiar: 15726 bajtów
 
 
 
Rozmiar: 15726 bajtów
 
 
 
Rozmiar: 15726 bajtów
 
 
 
Rozmiar: 15726 bajtów
 
 
 
Rozmiar: 15726 bajtów

Początek strony

 

Projekt strony Stanisław Skórka. Kraków 2000
Statystyka