Chorągwie Pruskie cz. 1 - Jan Długosz

   Podniesione roku Pańskiego 1410 w święto rozesłania apostołów przeciw królowi polskiemu Władysławowi Jagielle i przez króla obalone i przywiezione do Krakowa oraz zawieszone w kościele katedralnym, które zostały odmalowane w ten sposób jak niżej.
t_695.jpg (5872 bytes) Chorągiew mistrza krzyżackiego większa, którą prowadził Wielki mistrz Ulryk v. Junigen; byli w niej jego znakomitsi dworzanie i rycerze. Jego zaś szatę zwierzchnią, W której został zabity, ze znakomitego białego sukna z Arras , z utkanym tym znakiem posiada kościół parafialny w Kijach jako ornat.
Uwaga! chorągiew ta ma długości trzy łokcie a szerokości dwa i ćwierć łokcia.
t_696.jpg (6222 bytes) Chorągiew mistrza krzyżackiego mniejsza,
pod którą byli rycerze krzyżaccy bardziej znakomici i wybitni oraz niektórzy rycerze zaciężni, przybyli z różnych części Niemiec oraz niektórzy dworzanie i pokojowcy mistrza.
    Uwaga! Ta chorągiew mniejsza, czyli gończa chorągiew ma długości łokieć 1 ćwierć, szerokości zaś tylko łokieć.
t_697.jpg (5388 bytes) Chorągiew Zakonu krzyżackiego, którą prowadził wielki marszałek Prus, Fryderyk Wallerod rodem z Frankoni i znakomitego pochodzenia, który z rodziną swą ma za herb rzekę znaczoną krzyżem, na hełmie koguta czubatego. Został on zabity w tej bitwie i odwieziony do Malborka. Był on stryjem rodzonym Krzysztofa biskupa lubuskiego. Pod nią byli rycerze z Frankonii.
   Uwaga! Chorągiew ta ma długości trzy łokcie i ćwierć , szerokości za trzy łokcie bez ćwierci.
t_698.jpg (7809 bytes) Chorągiew Konrada Białego, księcia oleśnickiego ze Śląska, którą osobiście prowadził sam książę Konrad z ludzi własnych; pod nią służyli rycerze jego właśni z księstwa wrocławskiego i Śląska. I sam książę Konrad został pojmany i pozbawiony zarówno chorągwi, jak całej swej fortuny, ale wypuszczony został na wolność z łaskawości Władysława króla polskiego.
Trzeba zaś wiedzieć, że ze wszystkich książąt śląskich czy też polskich nikt prócz tego Konrada oleśnickiego i Kazimierza, księcia słupskiego, czyli szczecińskiego nie przeszedł na stronę mistrza i Zakonu krzyżackiego z wieczną ich hańbą i wstydem, iż własną mowę i własną ojczyznę, wspierając wrogów chcieli rozszarpać i zniszczyć. Obu jednak oraz ich pojmanym rycerzom król Władysław przebaczył.
   Uwaga! Ta chorągiew ma długości dwa łokcie i ćwierć a szerokości dwa łokcie bez ćwierci.
t_699.jpg (6011 bytes) Chorągiew św. Jerzego po stronie krzyżackiej, którą prowadził rycerz dzielny, poczytujący za hańbę uciekać z bitwy, Jerzy Kerzdorff . Stał bowiem nieustraszony dzierżąc ją, aż przez rycerzy polskich został pojmany, a chorągiew mu wydarto. Pod nią byli rycerze znakomici z różnych szczepów i ziem niemieckich, bardzo odważni i bitni, a wszyscy prawie zostali zabici, nieliczni uratowali się ucieczką. Jakie bowiem każdy zajął miejsce w walce, zachował padając i umierając, zwrócony wprzód ku nieprzyjacielowi.
t_700.jpg (6913 bytes) Chorągiew miasta Chełmna , którą niósł Mikołaj zwany Niksz, rodem ze Szwabii, chorąży chełmiński, którego mistrz pruski później ukarał na gardle, jakoby niezbyt wiernie postąpił. Prowadzili tę chorągiew rycerze Janusz Orzechowski i Konrad z Ropkow [z Robakowa] . Jest zaś bliższe prawdy twierdzenie innych, że wspomniany Mikołaj czyli Niksz, rycerz szwabski i chorąży chorągwi chełmińskiej, nie został zabity za jakąś zbrodnię wiarołomstwa przez mistrza pruskiego Henryka v. Plawyen , który nastąpił po Ulryku v. Junigend, zabitym w wielkiej bitwie - był bowiem rycerzem i walecznym i wielce cenionym w potrzebie wojennej - ale gdy ujrzał klęskę swej strony a siebie nędznie odartego ze wszystkiego i pojmanego, uzyskał pozwolenie zbliżenia się do Władysława, króla polskiego i zwrócenia się do niego z błaganiem. Co łacno uzyskawszy od litościwego króla, prosił, by mu pokazano chorągiew, którą nosił. Gdy mu ją pokazano na drugi dzień, ujrzawszy ją i objąwszy upadł i zmarł, i tam też na rozkaz króla został zakopany. Pod tą chorągwią byli [rycerze i mieszczanie ziemi chełmińskiej i miasta Chełmna].
   Uwaga! Ta chorągiew ma długości trzy łokcie z dłonią jednej ręki, szerokości za trzy łokcie tylko. Ogon zaś ciągnie się na długość trzech łokci i ćwierci szerokości jednego łokcia bez pół ćwierci, a im niżej tym węziej, w końcu zaś najwęziej.
t_701.jpg (6230 bytes) Chorągiew krzyżacka, którą prowadził Tomasz Moerheym, podskarbi Zakonu, który w tej bitwie został zabity wraz z bardzo licznymi zaciężnymi rycerzami i czeladzią własną, których prowadził pod znakiem swego urzędu
t_702.jpg (7118 bytes) Chorągiew biskupa pomezańskiego, którą prowadził Markward v. Reszemburg, pod nią byli rycerze ziemianie z biskupstwa pomezańskiego i inni rycerze wynajęci za zapłatą przez biskupa pomezańskiego.
Chorągiew tę, wydartą Markwardowi przez rycerzy polskich, Władysław król polski nazajutrz po bitwie przez Mikołaja Morawca z Kunosówki pod Książem, rycerza herbu Powała, posłał żonie swej Annie oraz Mikołajowi Kurowskiemu arcybiskupowi gnieźnieńskiemu, wikariuszowi królestwa oraz innym baronom polskim, mistrzom, doktorom, rajcom, którym zlecona była straż nad zamkiem i miastem Krakowem oraz całemu królestwu polskiemu i jego zamkom i miastom na znak zwycięstwa swego i klęski Krzyżaków.
   Uwaga! Chorągiew ta ma długości dwa łokcie i pół, szerokości zaś dwa łokcie i ćwierć.
t_703.jpg (6184 bytes) Chorągiew komturstwa i miasta Grudziądza, którą prowadził Wilhelm v. Ellfenstein, komtur
Grudziądzki , pod nią byli ludzie stanu rycerskiego i mieszczanie osiedli dokoła Grudziądza i w Grudziądzu, których większość była herbu tych, którzy noszą łeb żubra za godło i dlatego dano im taki proporzec, co jest wyraźnym świadectwem, że ziemia chełmińska zawsze była członem królestwa polskiego.
Komtur sam również Wilhelm v. Ellfenstein w tejże bitwie został zabity i większa ilość znacznych rycerzy własnych i zaciężnych wraz z nim.
t_704.jpg (5711 bytes) Chorągiew komturstwa i miasta Balgi, którą prowadził komtur Balgi pod nią byli bracia zakonni stanu rycerskiego i niektórzy rycerze właśni a niektórzy zaciężni.
Uwaga ! Chorągiew ta ma długości trzy łokcie, szerokości zaś dwa łokcie bez pół ćwierci.
t_705.jpg (6133 bytes) Chorągiew komturstwa i miasta Schonsze [Kowalewo ], którą prowadził Niklosz Wylcz, komtur w Schonsze [Kowalewie] pod nią byli bracia zakonni stanu rycerskiego i inni zaciężni oraz właśni rycerze.
t_707.jpg (11842 bytes) Chorągiew kamturstwa starogrodzkiego, którą prowadził Wilhelm Nyppem, komtur
starogrodzki, pod nią byli nieliczni bracia zakonni i właśni rycerze, ale sami niemal zaciężni.
a708.jpg (15040 bytes) Chorągiew biskupa i biskupstwa sambijskiego, którą prowadził Henryk hrabia z Kamieńca w Miśni, pod nią byli rycerze lennicy biskupa sambijskiego i niektórzy dworzanie biskupi oraz rycerze zaciężni, wynajęci przez tegoż biskupa sambijskiego.
   Uwaga! Ta chorągiew ma długości dwa łokcie i pół. szerokości zaś dwa łokcie i ćwierć.
t_709.jpg (5537 bytes) Chorągiew komturstwa i miasta Tucholi , którą jeden z Zakonu Henryk, komtur tucholski, prowadził, pod nią byli i bracia zakonni i giermkowie okręgu tucholskiego i rycerze zaciężni.
Ten Henryk, rodem Niemiec z Frankonii, komtur tucholski, od początku tej wojny aż do jej dokończenia był nadęty tak pysznym zuchwalstwem, że kazał nosić wszędzie dokąd się udawał dwa nagie miecze przed sobą i swym wojskiem tucholskim, które prowadził, nie inaczej jak gdyby już był zwycięzcą i wspaniałym oraz mężnym triumfatorem, jak gdyby cały los wojny od niego zależał. Było to przykre dla mistrza pruskiego Ulryka i jego komturów, a nikt nie pochwalał tak zuchwałej zaciekłości i chociaż dość często też karcono go i upominano publicznie i prywatnie, nie chciał poskromić swej zaciekłości ani się dać skłonić dobrze mu radzącym do porzucenia pychy, oświadczając, że nie prędzej schowa miecze do pochwy, aż je oba ubroczy we krwi polskiej. Tak tedy za dopuszczeniem sprawiedliwego sądu Bożego, gdy haniebnie z bitwy uciekając przybył do wsi Wielhniów , przez ścigających go rycerzy polskich wraz ze wszystkimi, którzy za nim uciekali dopędzony, a nędznie ścięty, poniósł śmiertelną, lecz zasłużoną karę za zuchwalstwo i pychę i nie udało mu się ani uczciwie umrzeć w bitwie, ani przez haniebną ucieczkę uratować życie nędzne i pożałowania godne.
t_710.jpg (5340 bytes) Chorągiew wielkiego komturstwa ze Sztumu którą prowadził wielkiej sławy mąż, brat Konrad Lichtersten, wielki komtur, pod którą byli sami niemal zaciężni rycerze z Austrii i nieliczni bracia zakonni.
  Uwaga! Ta chorągiew ma długości trzy łokcie i ćwierć, szerokości zaś tylko trzy łokcie.
t_711.jpg (5184 bytes) Chorągiew komturstwa nieszawskiego, którą prowadził Godfryd Hoczfelth, komtur nieszawski, pod którą byli bracia zakonni i rycerze zaciężni.
t_712.jpg (6668 bytes) Chorągiew rycerzy i zaciężnych z Westfalii, którą prowadził rycerz westfalski. A ci przyszli pomóc mistrzowi i Zakonowi za własne pieniądze i na koszt własny i dlatego chcieli mieć chorągiew własną i domu oraz rodu swego.
   Uwaga! Ta chorągiew ma długości dwa łokcie i półtorej ćwierci, szerokości zaś dwa łokcie.
t_713.jpg (6323 bytes) Chorągiew wójtostwa i miasta Rogoźna, którą brat jeden zakonny, wójt Fryderyk v. Wed, wójt w Rogoźnie prowadził pod nią byli rycerze z okręgu rogozińskiego z domu i rodu Doliwów, ku chwale i czci których wójtostwo rogozińskie taki znak nosilo. Z tego jasno wynika, że okolica ta należała do ciała królestwa polskiego i przez Polaków była zaludniona oraz pozostawała w ich posiadaniu.
t_714.jpg (5807 bytes) Chorągiew miasta Elbląga i komturstwa, którą prowadził komtur elbląski Werner
Thetinger pod nią byli ludzie stanu rycerskiego i mieszczanie okręgu i miasta Elbląga oraz niektórzy bracia zakonni i niektórzy zaciężni.
   Uwaga! Ta chorągiew ma długości dwa łokcie bez ćwierci, szerokości zaś łokieć i pół ćwierci.
t_715.jpg (6190 bytes) Chorągiew komturstwa i miasta Engelsburg (Pokrzywno). Którą prowadził Burkard Wobek, komtur Engelsburg (Pokrzywna), które po polsku Koprzywnem się zowie, pod nią walczyli bracia zakonni i niektórzy zaciężni wynajęci za pieniądze.
t_716.jpg (6401 bytes) Chorągiew komturstwa i miasta Brodnicy, którą prowadził Baldemin Stoll komtur brodnicki czyli Strassburga, pod nią byli bracia zakonni i rycerze okręgu brodnickiego oraz niektórzy rycerze zaciężni:
   Uwaga! Ta chorągiew ma długości dwa łokcie bez ćwierci, szerokości zaś półtora łokcia.
t_717.jpg (6518 bytes) Chorągiew biskupstwa i biskupa chełmińskiego, którą dworzanin biskupi Teodoryk v. Sowemburg prowadził, pod nią byli i domownicy, i dworzanie, i lennicy rycerze.. biskupa chełmińskiego, który w tym czasie rządził stolicą chełmińską.
  Uwaga! Ta chorągiew ma długości dwa łokcie i ćwierć, szerokości zaś dwa łokcie bez pół ćwierci.
t_718.jpg (7167 bytes) Chorągiew wójtostwa zamku Bratianu i Nowego Miasta, którą prowadził Jan v. Redere,
wójt bratiański, pod nią byli niektórzy rycerze zakonni i niektórzy mieszczanie z Nowego Miasta oraz zaciężni wynajęci za pieniądze.
t_719.jpg (5854 bytes) Chorągiew miasta Brunsbergi (Braniewo) którą prowadził..., pod nią byli ziemianie i lennicy oraz mieszczanie okręgu brunsbergskiego (braniewskiego) i niektórzy rycerze wynajęci za pieniądze.
t_720.jpg (6825 bytes) Chorągiew rycerzy niemieckich z ..., którą prowadził..., pod nią byli rycerze niemieccy z ..., którzy na koszt własny walczyli za Zakon i nieśli chorągiew własnego rodu, domu i rodziny.