ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ
Γενικά Στοιχεία

Στο σύνολο του ο Απόδημος Ελληνισμός υπολογίζεται ότι υπερβαίνει κατά πολύ τα 4.000.000 (συμπεριλαμβανόμενων και των Ελλήνων της πρώην ΕΣΣΔ).

Ο υπολογισμός αυτός είναι κατά προσέγγιση, αφενός μεν διότι οι σχετικές καταμετρήσεις που έχουν γίνει από διάφορες υπηρεσίες της Ελλάδας όσο και των χωρών υποδοχής διαφέρουν ανάλογα με την μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε και αφετέρου διότι υπάρχουν περιοχές (π.χ. χώρες της πρώην Ε.Σ.Σ.Δ.) όπου η καταμέτρηση παρουσιάζει δυσχέρειες. Οι χώρες στις οποίες ο Ελληνισμός έχει την μεγαλύτερη πληθυσμιακή παρουσία είναι οι Η.Π.A., ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Γερμανία, χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, και η Νότιος Αφρική.

Ιστορική Επισκόπηση

Μία σύντομη ιστορική επισκόπηση του ελληνικού μεταναστευτικού ρεύματος θα ξεκινούσε τον 18ο και 19ο αιώνα, όταν δημιουργούνται ελληνικές παροικίες στην Ιταλία, Aυστρο-Ουγγαρία, Μολδοβλαχία, Βόρεια Βαλκάνια, Αγγλία, Γαλλία, και τέλος στην Αίγυπτο και στις Ινδίες. Η ελληνική διασπορά των χρόνων εκείνων δραστηριοποιήθηκε κυρίως στην ανάπτυξη διεθνούς εμπορίου της Δύσης με την Ανατολή και την Ελλάδα, με κέντρο δραστηριότητας την Aυστρο-Ουγγαρία που αποτελούσε το διεθνές εμπορικό χρηματιστηριακό κέντρο του 18ου αιώνα.

Αργότερα, τον 19ο αιώνα, όταν το κέντρο βάρους της οικονομικής δραστηριότητας μετατοπίζεται λόγω της βιομηχανικής επανάστασης, οι παροικίες που δεν έχουν πρόσβαση στο θαλάσσιο εμπόριο φθίνουν.

Στη περίοδο που συμπίπτει με την επανάσταση του 1821 και την ίδρυση του νέου Ελληνικού κράτους, οι παροικίες της Αιγύπτου, Συρίας, Λιβάνου και Μεσοποταμίας γνωρίζουν σημαντική οικονομική άνθηση, αναπτύσσοντας δραστηριότητες στο θαλάσσιο εμπόριο και υποβοηθώντας στην εξάπλωση της ελληνικής ναυσιπλοϊας. Παράλληλα αναπτύσσουν δραστηριότητες σε τραπεζικές εργασίες.

Η μεγαλύτερη πάντως διασπορά του ελληνικού στοιχείου και η διόγκωση του εκτός Ελλάδας Ελληνισμού αρχίζει με την σταδιακή παρακμή των ανωτέρω παροικιών και την εμφάνιση σημαντικών μεταναστευτικών ρευμάτων προς κάθε κατεύθυνση, για να ολοκληρωθεί μέχρι τις μέρες μας.

Μορφές Οργάνωσης

Οι μορφές οργάνωσης των Αποδήμων Ελλήνων είναι κυρίως οι εξής: Ομοσπονδίες, Κοινότητες, Εθνικοτοπικές οργανώσεις, ενορίες και λοιποί σύλλογοι (πολιτιστικοί, φιλανθρωπικοί, αθλητικοί). Συνολικά υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου 3.000 οργανώσεις.

Πρώτη βαθμίδα οργάνωσης είναι οι ελληνικές κοινότητες (οι Έλληνες μιας πόλης του εξωτερικού) ή οι εθνικοτοπικοί σύλλογοι (οι Έλληνες μιας πόλης του εξωτερικού, που κατάγονται από μια συγκεκριμένη στενότερη ή ευρύτερη γεωγραφική περιοχή της Ελλάδας -- χωριό, νομός, διαμέρισμα).

Δεύτερη βαθμίδα είναι οι Ομοσπονδίες, των παραπάνω οργανώσεων που υπάρχουν σε εθνικό επίπεδο της ξένης χώρας (π.χ., Ομοσπονδία Ελληνικών Κοινοτήτων Γερμανίας, Ομοσπονδία Θρακικών Συλλόγων Γερμανίας κ.λ.π.)

Τρίτη βαθμίδα είναι συνομοσπονδίες που λειτουργούν σε διεθνές επίπεδο (π.χ. Παμμακεδονική, Πανηπειρωτική, Παμμεσσηνιακή κ.λ.π.).

Σύμφωνα με στοιχεία της ΓΓAΕ, οι καταγεγραμμένες οργανώσεις είναι περίπου 2877. Διακρίνονται σε 952 κοινότητες, 974 εθνικοτοπικές οργανώσεις και 951 διάφορους άλλους συλλόγους.

Επίσης, υπάρχουν 38 Ομοσπονδίες κοινοτήτων και 50 ομοσπονδίες εθνικοτοπικών οργανώσεων.

Από άποψη τυπολογίας, η κοινότητα αποτελεί μια οργάνωση "ομπρέλα," έχει δηλαδή πολλαπλούς σκοπούς και δεν διακρίνεται από λειτουργική εξειδίκευση. Οι υπάρχουσες κοινότητες παρουσιάζουν αναμφίβολα ουσιώδεις διαφορές, μπορούν δε με ορισμένα κριτήρια να ταξινομηθούν σε τρεις κύριες κατηγορίες:

    α) στην ενοριακή κοινότητα υπό την αιγίδα της εκκλησίας, στην οποία υπάρχει πλήρης δεσμός με την εκκλησία.
    β) στην κοινότητα-ενορία, στην οποία υπάρχει σχετική αυτονομία από την Εκκλησία.
    γ) στην Εθνική κοινότητα -- ή απλώς κοινότητα -- στην οποία υπάρχει πλήρης ανεξαρτησία από την Εκκλησία.

Τέλος, θα πρέπει να αναφερθεί και η οργάνωση των αποδήμων Ελλήνων με γνώμονα την παραπέρα ανάπτυξη των επαγγελματικών ή επιχειρησιακών δραστηριοτήτων τους. Έτσι, υπάρχουν αρκετά εμπορικά επιμελητήρια, σύλλογοι επιστημόνων, ιατρών, τραπεζικών κ.λ.π. Η συνολική αυτή δραστηριότητα έχει καταστήσει τον απόδημο Ελληνισμό, ειδικά στις χώρες που αυτός είναι πληθυσμιακά ισχυρός, μοχλό ανάπτυξης και προόδου. Η δυναμική που αυτή η δραστηριότητα εμπεριέχει του επιτρέπει να παίζει σημαντικό ρόλο στο πολιτικό γίγνεσθαι αρκετών χωρών υποδοχής, με απτά παραδείγματα την ανάδειξη των συμπατριωτών μας σε υψηλά πολιτικά αξιώματα (δήμαρχοι, βουλευτές, γερουσιαστές) με προφανή οφέλη για την Ελλάδα.

Συμβούλιο Αποδήμου Ελληνισμού: Στην οργάνωση της ομογένειας εξαιρετική σημασία έχει ασφαλώς η λειτουργία από το 1996 με έδρα τη Θεσσαλονίκη του Συμβουλίου Αποδήμου Ελληνισμού (Σ.Α.Ε), στο οποίο εκπροσωπούνται οι κυριότερες ανά τον κόσμο οργανώσεις των ομογενών.

Το Σ.Α.Ε. έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα για θέματα Αποδημίας - Παλιννόστησης. Ιδρύθηκε βάσει του Νόμου 1867 (άρθρο 17) του 1989, οι σκοποί, η σύνθεση και η λειτουργία του ορίζονται με το υπ.αριθμ. 196/30-5-95 σχετικό Προεδρικό Διάταγμα.

Ακολουθεί πίνακας απογραφής του Αποδήμου Ελληνισμού κατά χώρα (1996).

Πληθυσμιακή Κατανομή του Απόδημου Ελληνισμού

ΧΩΡΑ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ
ΗΠΑ 3.000.000
ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ 700.000
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 354.500
ΚΑΝΑΔΑΣ 350.000
ΟΥΚΡΑΝΙΑ 250.000
ΒΡΕΤΑΝΙΑ 212.000
ΡΩΣΙΑ 150.000
ΓΕΩΡΓΙΑ 120.000
Ν. ΑΦΡΙΚΗ 120.000
ΚΑΖΑΧΣΤΑΝ 50.000
ΓΑΛΛΙΑ 35.000
ΒΡΑΖΙΛΙΑ 25.000
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 25.000
ΒΕΛΓΙΟ 25.000
ΙΤΑΛΙΑ 21.000
ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ 20.000
ΣΟΥΗΔΙΑ 20.000
ΑΡΜΕΝΙΑ 15.000
ΡΟΥΜΑΝΙΑ 14.000
ΟΥΖΜΠΕΚΙΣΤΑΝ 10.500
Ν. ΖΗΛΑΝΔΙΑ 10.000
ΛΕΤΟΝΙΑ 10.000
ΕΛΒΕΤΙΑ 8.340
ΑΥΣΤΡΙΑ 6.500
ΑΙΓΥΠΤΟΣ 5.000
ΖΑΪΡ 5.000
ΠΟΛΩΝΙΑ 4.300
ΟΛΛΑΝΔΙΑ 4.000
ΜΟΛΔΑΒΙΑ 4.000
ΖΙΜΠΑΜΠΟΥΕ 4.000
ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ 2.500
ΟΥΓΓΑΡΙΑ 2.500
ΤΣΕΧΙΑ 2.500
ΛΙΒΑΝΟΣ 1.500
ΟΜΑΝ 1.500
ΙΣΡΑΗΛ 1.500
Σ. ΑΡΑΒΙΑ 1.300
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 1.200
ΚΑΜΕΡΟΥΝ 1.200
ΜΕΞΙΚΟ 1.000
ΟΥΡΑΓΟΥΑΗ 1.000
ΧΙΛΗ 1.000
ΣΥΡΙΑ 1.000
ΠΑΝΑΜΑΣ 800
ΜΑΛΑΟΥΙ 800
ΖΑΜΠΙΑ 700
ΑΙΘΙΟΠΙΑ 700
ΣΟΥΔΑΝ 700
ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ 580
ΔΑΝΙΑ 500
ΙΟΡΔΑΝΙΑ 400
ΝΟΡΒΗΓΙΑ 350
ΜΠΑΧΑΜΕΣ 300
ΙΣΠΑΝΙΑ 300
ΝΙΓΗΡΙΑ 300
ΤΑΝΖΑΝΙΑ 300
ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ 250
ΚΟΛΟΜΒΙΑ 200
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 200
ΚΕΝΥΑ 200
Η.Α.Ε. 200
ΜΑΡΟΚΟ 180
ΠΕΡΟΥ 150
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 150
ΦΙΛΑΝΔΙΑ 150
ΤΖΙΜΠΟΥΤΙ 150
ΜΠΟΤΣΟΥΑΝΑ 150
ΚΟΥΒΕΪΤ 150
ΜΠΑΧΡΕΪΝ 150
ΧΟΝΓΚ - ΚΟΝΓΚ 150
ΒΟΛΙΒΙΑ 100
ΙΑΠΩΝΙΑ 100
ΚΟΣΤΑ ΡΙΚΑ 80
ΠΑΠΟΥΑ 70
ΜΑΔΑΓΑΣΚΑΡΗ 60
ΑΚΤΗ ΕΛΕΦ. 60
ΙΡΑΝ 60
ΤΥΝΗΣΙΑ 50
ΣΕΝΕΓΑΛΗ 50
ΚΑΝΤ. ΑΦ. ΔΗΜ. 40
ΚΑΤΑΡ 40
ΚΟΥΒΑ 30
ΑΛΓΕΡΙΑ 30
ΕΡΥΘΡΑΙΑ 30
ΠΑΡΑΓΟΥΑΗ 20
ΓΟΥΑΤΕΜΑΛΑ 20
ΙΣΗΜΕΡΙΝΟΣ 20
ΤΟΓΚΟ 20
ΤΣΑΝΤ 20
ΜΟΖΑΜΒΙΚΗ 20
ΝΑΜΙΜΠΙΑ 20
ΚΟΓΚΟ 10
ΣΥΝΟΛΟ 5.607.950
Πληθυσμιακή Κατανομή του Απόδημου Ελληνισμού
ΑΜΕΡΙΚΗ 3.402.220
ΩΚΕΑΝΙΑ 710.000
ΑΣΙΑ 69.200
ΕΥΡΩΠΗ 1.286.740
ΑΦΡΙΚΗ 139.790
ΣΥΝΟΛΟ 5.607.950

Πληθυσμιακή Κατανομή του Απόδημου Ελληνισμού στην Αμερική

ΑΜΕΡΙΚΗ
ΗΠΑ 3.000.000
ΚΑΝΑΔΑΣ 350.000
ΒΡΑΖΙΛΙΑ 25.000
ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ 20.000
ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ 2.500
ΧΙΛΗ 1.000
ΟΥΡΟΥΓΟΥΑΗ 1.000
ΜΕΞΙΚΟ 1.000
ΠΑΝΑΜΑΣ 800
ΜΠΑΧΑΜΕΣ 300
ΚΟΛΟΜΒΙΑ 200
ΠΕΡΟΥ 150
ΒΟΛΙΒΙΑ 100
ΚΟΣΤΑ ΡΙΚΑ 80
ΚΟΥΒΑ 30
ΙΣΗΜΕΡΙΝΟΣ 20
ΓΟΥΑΤΕΜΑΛΑ 20
ΠΑΡΑΓΟΥΑΗ 20
ΣΥΝΟΛΟ 3.402.220
Πληθυσμιακή Κατανομή του Απόδημου Ελληνισμού στην Αμερική

Πληθυσμιακή Κατανομή του Απόδημου Ελληνισμού στην Ωκεανία

ΩΚΕΑΝΙΑ
ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ 700000
Ν. ΖΗΛΑΝΔΙΑ 10000
ΣΥΝΟΛΟ 710000
Πληθυσμιακή Κατανομή του Απόδημου Ελληνισμού στην Ωκεανία

Πληθυσμιακή Κατανομή του Απόδημου Ελληνισμού στην Αφρική

ΑΦΡΙΚΗ
Ν. ΑΦΡΙΚΗ 120.000
ΖΑΪΡ 5.000
ΑΙΓΥΠΤΟΣ 5.000
ΖΙΜΠΑΜΠΟΥΕ 4.000
ΚΑΜΕΡΟΥΝ 1.200
ΜΑΛΑΟΥΙ 800
ΣΟΥΔΑΝ 700
ΖΑΜΠΙΑ 700
ΑΙΘΙΟΠΙΑ 700
ΤΑΝΖΑΝΙΑ 300
ΝΙΓΗΡΙΑ 300
ΚΕΝΥΑ 200
ΜΑΡΟΚΟ 180
ΤΖΙΜΠΟΥΤΙ 150
ΜΠΟΤΣΟΥΑΝΑ 150
ΜΑΔΑΓΑΣΚΑΡΗ 60
ΑΚΤΗ ΕΛΕΦ. 60
ΤΥΝΗΣΙΑ 50
ΣΕΝΕΓΑΛΗ 50
ΚΕΝΤ. ΑΦ. ΔΗΜ. 40
ΕΡΥΘΡΑΙΑ 30
ΑΛΓΕΡΙΑ 30
ΤΣΑΝΤ 20
ΤΟΓΚΟ 20
ΝΑΜΙΜΠΙΑ 20
ΜΟΖΑΜΒΙΚΗ 20
ΚΟΓΚΟ 10
ΣΥΝΟΛΟ 139.790
Πληθυσμιακή Κατανομή του Απόδημου Ελληνισμού στην Αφρική

Πληθυσμιακή Κατανομή του Απόδημου Ελληνισμού στην Ευρώπη

ΕΥΡΩΠΗ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 354.500
ΟΥΚΡΑΝΙΑ 250.000
ΒΡΕΤΑΝΙΑ 212.000
ΡΩΣΙΑ 150.000
ΓΕΩΡΓΙΑ 120.000
ΓΑΛΛΙΑ 35.000
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 25.000
ΒΕΛΓΙΟ 25.000
ΙΤΑΛΙΑ 21.000
ΣΟΥΗΔΙΑ 20.000
ΑΡΜΕΝΙΑ 15.000
ΡΟΥΜΑΝΙΑ 14.000
ΛΕΤΟΝΙΑ 10.000
ΕΛΒΕΤΙΑ 8.340
ΑΥΣΤΡΙΑ 6.500
ΠΟΛΩΝΙΑ 4.300
ΟΛΛΑΝΔΙΑ 4.000
ΜΟΛΔΑΒΙΑ 4.000
ΤΣΕΧΙΑ 2.500
ΟΥΓΓΑΡΙΑ 2.500
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 1.200
ΔΑΝΙΑ 500
ΝΟΡΒΗΓΙΑ 350
ΙΣΠΑΝΙΑ 300
ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ 250
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 200
ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 150
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 150
ΣΥΝΟΛΟ 1.286.740
Πληθυσμιακή Κατανομή του Απόδημου Ελληνισμού στην Ευρώπη

Πληθυσμιακή Κατανομή του Απόδημου Ελληνισμού στην Ασία

ΑΣΙΑ
ΚΑΖΑΧΣΤΑΝ 50.000
ΟΥΖΜΠΕΚΙΣΤΑΝ 10.500
ΟΜΑΝ 1.500
ΛΙΒΑΝΟΣ 1.500
ΙΣΡΑΗΛ 1.500
Σ. ΑΡΑΒΙΑ 1.300
ΣΥΡΙΑ 1.000
ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ 580
ΙΟΡΔΑΝΙΑ 400
Η.Α.Ε. 200
ΧΟΝΓΚ - ΚΟΝΓΚ 150
ΜΠΑΧΡΕΪΝ 150
ΚΟΥΒΕΪΤ 150
ΙΑΠΩΝΙΑ 100
ΠΑΠΟΥΑ 70
ΙΡΑΝ 60
ΚΑΤΑΡ 40
ΣΥΝΟΛΟ 69.200
Πληθυσμιακή Κατανομή του Απόδημου Ελληνισμού στην Ασία

  Created by Bee Communication S.A.