Stari Grad Golubac


Nešto malo o nastanku Golupca

Grad Golubac se prvi put u istorijskim izvorima javlja 1335. kao tvrđava sa Ugarskom vojničkom posadom. Grad je svakako osnovan pre tog vremena, ali je nemoguće reci ni kada je podignut niti naslutiti ko ga je podigao.

Nalazi natpisa iz rimskog vremena svedoče o postojanju nekog antičkog naselja na mestu Golupca, ali ono nije sa sigurnošću identifikovano. Isto tako se nemože pouzdano reći da li je naselje i utvrđenje postojalo pre XIV veka ili je izgrađeno tek kada je između Ugarske i Srbije, započeto posle Dragutinove smrti, pothranjivano snažnim usponom i teritorijalnim aspiracijama obe drzave, a završeno tek pojavom Turaka kao opasnog zajedničkog neprijatelja.

One iste godine kada se Golubac prvi put javlja u izvorima došlo je do rata između Ugarskog kralja Karla 1 Roberta i kralja Dušana. Oružani sukob je po svojoj prilici bio u Mačvi; Ugari su se povukli preko Save, a Golubac svakako nije promenio gospodara. 1337. je u njemu opet Ugarska posada. Ni u sledecim ratovima 1338. i 1344/45. nije se u tom pogledu ništa promenilo.

Iz jednog pariskog pisma ugarskom kralju Ludoviku 1 Anzujskom iz pocetka 1346. vidi se da su Mačva, Beograd i Golubac bili u Ugarskim rukama. Kotorski biskup je tada polagao pravo na prikupljanje crkvene desetine u spomenutim gradovima. Kako je kotorska dijeceza imala pod svojom vlascu katoličke parohije u srpskoj državi mora se pretpostaviti da je njeno širenje do Save i Dunava padalo u doba kada su predeli uz ove reke bili pod srpskom vlašću, a to je bilo jedino u doba kralja Dragutina u periodu 1284-1316. i 1347. Golubac je u ugarskim rukama, njegov kastelan je Toma, vojvoda transilvanski.

Golubac je i smrt cara Dušana dočekao kao ugraska tvrđava. Teritorije u okolini Golupca bile su, međutim, u srpskim rukama. Na njima se posle smrti cara Dušana osilila i osamostalila vlasteoska porodica Rastislalića. Poslednjeg feudalnog gospodara iz ove porodice Radica Brankovića proterao je, prema vestima srpski letopisac knez Lazar 1379. Kroz čitavo to vreme nema o Golupcu nikakvih vesti. Knez Lazar je kao gospodar okolnih teritorija poklanjao manastirima u Vlaškoj, sela koja su ležala u okolini grada, ali sam Golubac nije posedovao.

Jedan do sada ne zapaženi izvor pruža nam podatke iz kojih se vidi da je knez Lazar pokušavao da osvoji grad negde u periodu od 1382. do 1389. To je izvestaj tadasnjeg kovinskog kastelana Domonika bany Severinske banovine pisan na žalost tako rđavim latinskim jezikom i toliko nejasan da se iz njega malo može zaključiti o toku Lazareve opsade.

Sigurno je da su Lazarevi ljudi napadali grad opsadnim spravama, da su tukli gornje i donje delove grada, a izgleda da na gradsku kapiju nisu jurisali, vec da su dovukli barke i otsekli grad sa dunavske strane. Nije poznato kako kako se opsada zavrsila, ali se po tome što se knez Lazar u februaru 1389. izmirio sa kraljem Igmundom i što je ovaj odustao od pohoda na Srbiju, moze zakljuciti da Lazar nije ovaj ugarski grad mogao potčiniti svojoj vlasti.


About the origination of Golubac

Golubac (Голубац) is a small town on the north-eastern border of Serbia, on the right side of the river Danube. The population of the town and nearby villages is approximately 12,000. The name of the town derives from golub which is Serbian for pidgeon or dove, therefore often translated as "the town of doves". Due to many archeological sites and the national park "Djerdap" nearby, the town is a popular tourist, fishing and sailing destination.

The nearby archeological sites include the remnants of Roman Emperor Trajan's tables, remnants of Trajan's road through the Danube's Iron Gates, and the Roman fortress Diana. The nearby fortress of Golubački grad from the 14th century is also of interest. The Iron Gates national park offers breathtaking views, excellent hunting grounds, and many trails for hiking (most trails are not well marked or maintained, so hiking is recommended only for the experienced).

The town's quay along the Danube river offers quite beautiful scenery for strolling.