De Standaard Online





Binnenland

Help Archief Print donderdag 02 augustus 2007

Sire, ik heb al meer dan 70 dagen

Dossier

BRUSSEL - Meer dan zeventig dagen na de federale verkiezingen onderhandelen oranje-blauwe partijen over de vorming van een nieuwe regering. Een akkoord is nog lang niet in zicht.





Zondag 10 juni: Tijdens de verkiezingsnacht wordt geschiedenis geschreven. Voor het eerst sinds de invoering van het enkelvoudig stemrecht is in Wallonië de liberale partij groter dan de socialistische. In Vlaanderen is het kartel CD&V/N-VA de grote winnaar. Lijsttrekker Yves Leterme zet met bijna 800.000 voorkeurstemmen een schitterend resultaat neer.

Maandag 11 juni: SP.A-voorzitter Johan Vande Lanotte kondigt na de zware nederlaag zijn ontslag aan. Meteen vertelt hij erbij dat zijn partij voluit kiest voor een oppositierol. De socialisten zijn wel bereid om vanuit de oppositie een tweederde meerderheid te leveren voor een staatshervorming.

Woensdag 13 juni: Zoals verwacht wijst koning Albert MR-voorzitter Didier Reynders aan als informateur. Hij moet het terrein ontmijnen en ervoor zorgen dat het stof van de verkiezingen kan gaan liggen. Op een persconferentie onderstreept de informateur dat het niet zijn taak is om een meerderheid op de been te brengen of onderhandelingen te voeren.

Reynders had even gedroomd van het premierschap als 'belangrijkste man in de belangrijkste partij van de belangrijkste politieke familie'. Maar 'een meerderheid' verkoos Leterme als toekomstige formateur.

Maandag 18 juni: De partijvoorzitters komen op bezoek. Het kartel CD&V/N-VA zorgt al meteen voor animo door in te stemmen met de MR-verzuchting dat een nieuwe staatshervorming pas na 2009, dus na de volgende regionale verkiezingen, moet worden uitgevoerd. CDH-voorzitster Joëlle Milquet ziet oranje-blauw en een nieuwe staatshervorming niet ziet zitten.

Woensdag 20 juni: De informateur brengt verslag uit aan de koning. Na een politiek ronde wordt het tijd voor een ontmoeting met de société civile.

Dinsdag 26 juni: Tijdens mediaoptredens geeft de gedoodverfde formateur Leterme (CD&V) aan dat er geen regeerakkoord komt zonder een onderdeel staatshervorming. 'sAvonds breekt de koning in het paleis zijn heup. Hij moet worden geopereerd.

Donderdag 28 juni: Het pas verkozen parlement komt voor het eerst samen. Reynders, die in het ziekenhuis bij de koning is geweest, deelt mee dat zijn consultaties afgelopen zijn.

Maandag 2 juli: Tijdens een onderhoud van tweeëneenhalf uur informeert Reynders de koning over zijn opdracht. Hij laat uitschijnen dat de tijd rijp is om echt te beginnen onderhandelen over oranje-blauw.

Woensdag 4 juli: Reynders stelt zijn verslag van 200 bladzijden voor. Vooral CD&V, dat niet echt tevreden is over het werk van de informateur, dringt aan op een bemiddelaar. Verder dan een inventaris van de vragen om meer bevoegdheden en een betere samenwerking is Reynders communautair niet geraakt.

Donderdag 5 juli: De koning stelt Jean-Luc Dehaene aan als bemiddelaar en onderhandelaar. De gewezen premier zegt op een persconferentie dat hij uiterlijk op 21juli klaar wil zijn. Dehaene situeert de moeilijkheden bij het CDH. Die partij had te veel haar lot verbonden met de PS.

Maandag 9 juli: Op Sporza vertelt Leterme dat hij 'volgende week' wil beginnen onderhandelen. Eind augustus moet de nieuwe regering een feit zijn. Naar verluidt is Dehaene niet opgezet met deze bemoeienis.

Dinsdag 10 juli: Dehaene rapporteert voor het eerst bij de koning en geeft vervolgens een persconferentie die heeft meer weg van een conference dan van een overdracht van informatie. De onderhandelaar heeft een dubbele boodschap. Oranje-blauw is de enige mogelijke coalitie, daar lijken de vier betrokken partijen zich van bewust. Maar communautair is er geen opening in zicht. Dehaene maakt een pessimistische indruk.

Zaterdag 14 en zondag 15 juli: Vanuit CDH-hoek komt het bericht dat CD&V zich toegeeflijk toont op het vlak van de staatshervorming. Op vraag van de N-VA moet CD&V dat een dag later formeel ontkennen.

Dehaene beëindigt prompt zijn opdracht. Zondagavond belast de koning Leterme met een formatieopdracht. In een mededeling zegt de gewezen bemiddelaar dat de diverse partijen zullen ingaan om een uitnodiging om te onderhandelen. 'Dat betekent niet dat alle hindernissen zijn weggenomen, verre van!' Over het budget werd er nog met geen woord gerept, voor een communautaire oplossingen werden enkel denksporen geopend.

Maandag 16 juli: Formateur Leterme start zijn formatieopdracht met een bezoek bij de aftredende eerste minister Guy Verhofstadt en de parlementsvoorzitters.

Dinsdag 17 juli: Voor het eerst roept Leterme de partijvoorzitters afzonderlijk samen op Hertoginnedal. Hij wil weten of ze bereid zijn om met de onderhandelingen te starten. Het antwoord is bevestigend. Leterme begint aan de redactie van zijn formateursnota.

Vrijdag 20 juli: Leterme brengt voor het eerst verslag uit bij de koning.

Zaterdag 21 juli: De formateur verwart de Belgische met de Franse nationale hymne. In Wallonië stijgt een golf van verontwaardiging op. Een dag later reageert een boze Leterme wat onhandig. Hij voelt zich gepakt door de Franstalige media.

Maandag 23 juli: Leterme stelt zijn formatienota De kracht van mensen voor. Het werkstuk lijkt degelijk maar niet spectaculair. Aan de staatshervorming worden weinig woorden vuil gemaakt. De reacties zijn eerder lauw.

Dinsdag 24 juli: De echte regeringsonderhandelingen op Hertoginnedal zijn eindelijk van start gegaan.

Woensdag 25 juli: Het lijkt al meteen hommeles. Aan de poort komt Leterme zelf vertellen dat er een principieel akkoord is over een lastenverlaging. Luttele uren later ontkent CDH-voorzitter Milquet het bestaan van zo'n overeenkomst. Een halve dag later worden de plooien gladgestreken. Maar het vertrouwen blijft teer.

Donderdag 26 juli: Leterme start met biechtstoelprocedures in de hoop om een nieuwe ronde in de staatshervorming te kunnen afspreken.

Maandag 30 juli

De staatshervorming is onderverdeeld in vier stappen. Er zijn werkgroepen opgericht voor de eerste twee stappen. Het gaat om de splitsing van het gerechtelijk arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde en een lijst 'eenvoudige' maatregelen waarvoor geen tweederde meerderheid nodig is.

Dinsdag 31 juli

Er is een akkoord over de begroting, dat voor iedereen eervol is. Oranje-blauw zal én een belastingverlaging én een verhoging van sociale uitkeringen realiseren, bij het begin van de regeerperiode. Bovendien erkennen alle partijen dat de begroting 2007 een tekort van 0,2 procent bbp zal vertonen, en aanvaarden ze dat dit niet wordt verkleind met kunstgrepen zoals de overname van pensioenreserves of de verkoop van overheidsgebouwen. De sfeer rond de onderhandelingstafel verbetert langzaam.

Donderdag 2 augustus

De kerncentrales zullen langer openblijven. De winst die dat oplevert, wil oranje-blauw afromen met een taks. Een deel gaat naar de productie en ondersteunig van alternatieve energiebronnen'. Met wat overblijft kan de begroting opgekrikt worden.

Na de eerste communautaire gesprekken blijkt dat het water nog zeer diep is.

Vrijdag 3 augustus

Formateur Yves Leterme gaf op Hertoginnedal een stand van zaken van de onderhandelingen over de formatie. Hoewel hij daarin zeer vaag bleef, wilde hij toch kwijt dat hij op 17 augustus, bij zijn volgende geplande bezoek aan de koning, 'enkele positieve punten' hoopt te kunnen meedelen.

Voorts vond Leterme dat de regeringsonderhandelingen na acht dagen al vrij goed gevorderd zijn. Er is al een reeks principeakkoorden afgesloten en de eerste lezing van de formatienota is al zo goed als afgerond. ‘Dat is al een belangrijk resultaat’, aldus de formateur.

Maandag 6 augustus

Er is een akkoord over de vertegenwoordiging van de regio's bij de NMBS. Zo klonk het 's middags althans, in formateurskringen. CDH-voorzitter Joëlle Milquet had het echter anders begrepen. 'Dat is volledig fout', maakte ze duidelijk. De gewesten mogen advies geven, maar niets meer.

Het voorval toont aan dat zelfs over de kleinste details problemen ontstaan als ze enigszins communautair geladen zijn. CD&V-voorzitter Jo Vandeurzen begreep er niets van. 'Dit is geen romantisch communautair thema. Als Vlaanderen wil investeren in de spoorwegen, wat is daar dan in godsnaam het bezwaar tegen?'

Woensdag 8 augustus

De inkt van de tweede versie van de formateursnota is nog nat, of ze staat op de site van De Standaard. De nota is moeilijk te lezen en vergt alertheid. Stukken tekst staan tussen haakjes of in verschillende kleuren, soms zijn dingen terzijde geschoven, soms is er een akkoord over details, maar niet over de hoofdlijnen... 'Het is een boeltje', laat MR-voorzitter Didier Reynders zich ontvallen.

Leterme trekt in de namiddag naar een 'geheime' locatie voor communautaire gesprekken. Erg lang blijven die locaties - het Conrad hotel voor de Franstaligen, het Martelarenplein voor de Vlamingen - niet geheim.

Donderdag 9 augustus CDH-voorzitter Joëlle Milquet stapt woensdagavond op een vliegtuig naar Zuid-Frankrijk. Haar man en kinderen zijn daar op vakantie en een van de kinderen is ziek geworden. Milquet gaat er op dat moment vanuit dat er donderdagochtend geen vergaderingen gepland waren. Donderdagmiiddag keert ze terug.

Maar formateur Leterme had wel degelijk plannen voor verdere onderhandelingen. Zij het dat hij die pas woensdagavond op de agenda plaatste. Milquet was toen al halverwege Zuid-Frankrijk. De andere onderhandelaars morren, maar Milquet is duidelijk: 'Er zit hier geen strategie achter. Ik wil de onderhandelingen niet vertragen.'

Vrijdag 10 augustus

Even lijkt de rust weergekeerd op Hertoginnedal, maar toch slagen de onderhandelaars er niet in een akkoord te bereiken over de begroting. Opvallend is dat het niet de Vlaamse en Franstalige partijen zijn die tegenover mekaar staan, maar de politieke families. MR en Open VLD tegenover CD&V/N-VA en CDH. De liberalen verwijten de christendemocraten dat ze de notionele interestaftrek willen verminderen en denken aan hogere accijnzen op diesel en stookolie. CD&V/N-VA en CDH reageren furieus en ontkennen in alle talen.

Zaterdag 11 augustus

Yves Leterme zat een hele dag samen met de afgevaardigden van de Franstalige partijen die deelnemen aan de vorming van een nieuwe federale regering. Daarvoor gingen de onderhandelaars 'op verplaatsing' naar het kabinet van minister van Financiën Reynders. De onderhandelaars praatten over communautaire kwesties, maar over Brussel-Halle-Vilvoorde werd met geen woord gerept. De vergadering verliep naar verluidt wel 'constructief' en in een ontspannen sfeer.

In een interview met RTBF geeft Leterme toe dat hij flaters begaan heeft. 'Maar kritiek geven is makkelijk. Het is vooral belangrijk voor mij om nu het hoofd koel te houden en oplossingen te vinden voor de problemen die zich stellen.'

Zondag 12 augustus

Formateur Yves Leterme spreekt 's ochtens op Hertoginnedal met de Vlaamse regeringsonderhandelaars.

De Vlaamse onderhandelaars bespreken een reeks beleidsdomeinen waar homogenere bevoegdheidspakketten mogelijk zijn of die in aanmerking komen voor een overdracht naar de deelstaten. Bij de Vlaamse partijen heerst opluchting over de bereidheid die bij de Franstaligen groeit om over een staatshervorming te praten.

Maandag 13 augustus

Vanmorgen kwamen MR en Open VLD bij Leterme langs om de begroting te bespreken, in de namiddag had Leterme MR en CDH op de koffie om communautair te praten.

Alle onderhandelaars lijken de mentale klik gemaakt te hebben om met elkaar in zee te gaan. Alleen is er nog geen begroting, en zeker geen communautair akkoord.

De Franstalige onderhandelaars, die nog wachten op de precieze lijst met Vlaamse eisen, willen niet langer 'niets' toegeven in gesprekken over de communautaire dossiers. Nu willen ze 'iets' toegeven, maar niet veel.

Dinsdag 14 augustus

'Het is belangrijk het hoofd koel te houden, maar er is wat aan het bewegen aan Franstalige kant', verklaarde Leterme hoopvol nadat hij dinsdagmiddag met de Vlaamse en Franstalige oranje-blauwe partijvoorzitters aan tafel had gezeten.

Leterme overhandigde de Vlaamse communautaire eisenbundel aan de Franstalige delegaties. Die gaan zich de komende dagen beraden over een gezamenlijke reactie en tegenvoorstellen uitwerken.

Woensdag 15 augustus

Leterme ziet de onderhandelingen nog steeds rooskleurig in. 'Het cement komt', zegt hij in een interview met De standaard, 'maar het is wel nodig de symbolen los te laten en te mikken op wat echt van belang is voor de mensen'.

Ondertussen werkt Leterme zelf aan zijn nota over Justitie.

Donderdag 16 augustus

De Franstalige partijen maakten donderdagavond laat hun communautair tegenvoorstel bekend. Ze denken onder meer aan de uitbreiding van Brussel en stellen ook een referendum in de faciliteitengemeenten voor.

De Vlaamse onderhandelaars regareren geschokt. De formatiebesprekingen lijken volledig vast te zitten.

Vrijdag 17 augustus

Formateur Yves Leterme legt de gesprekken stil en haalt zwaar uit naar CDH en MR. Volgens CD&V en Open VLD halen de Franstaligen 'het Belgische evenwicht onderuit'.

Leterme schakelt koning Albert II in, die met de oranje-blauwe voorzitters overlegt om de knoop te ontwarren.

Zaterdag 18 augustus

Vrijdagavond en zaterdag spreekt de koning met de partijvoorzitters Jo Vandeurzen (CD&V), Didier Reynders (MR), Bart Somers (Open Vld) en Joëlle Milquet (cdH).

Ondertussen vinden informele gesprekken plaats. Zo ontmoet cdH-voorzitster Joëlle Milquet formateur Yves Leterme.

Zondag 19 augustus

Koning Albert ontvangt Yves Leterme. De koning vraagt de formateur om nieuwe politieke contacten te leggen voor de hervatting van de onderhandelingen voor de vorming van een regering.

Maandag 20 augustus

MR-voorzitter Didier Reynders geeft formateur Leterme tot donderdag de tijd om de onderhandelingen weer op gang te trekken. CD&V-voorzitter Jo Vandeurzen is niet onder de indruk van dat ultimatum.

Open VLD wijst naar CDH als remmende factor. Milquet moet haar onverzettelijkheid opgeven, vinden de liberalen.

Dinsdag 21 augustus

De Franstalige partijen MR, CDH, PS en Ecolo zitten samen om een gemeenschappelijke houding rond de communautaire thema's te vinden. Volgens de actoren is er geen sprake van frontvorming maar alleen van 'een dialoog'.

Formateur Yves Leterme werkt aan twee versies van zijn formateursnota: een korte en een lange tekst.

Woensdag 22 augustus

Na een hele dag intense pendeldiplomatie met elk van de partijvoorzitters afzonderlijk, riep formateur Yves Leterme (CD&V) hen woensdagavond om halfzeven bijeen voor een collectief overleg in het bureau van kamervoorzitter Herman Van Rompuy.

Volgens de entourage van een aantal deelnemers 'is het is erop of eronder'. De vergadering ging de nacht in, zonder resultaat. Rond half vijf gingen de partijvoorzitters uiteen.

Donderdag 23 augustus

Er heerst onduidelijkheid over de hervatting van het formatie-overleg tussen de partijvoorzitters. Bij Open VLD wordt de kans klein geacht dat het nog tot een oplossing komt, 'tenzij er straks een mirakel gebeurt en Joëlle Milquet plots het licht ziet'.

In de vroege namiddag komt het nieuws dat een ultieme poging om oranje-blauw weer op de rails te zetten, is mislukt. Daarop beslist Leterme zijn formatieopdracht aan de koning terug te geven. Omdat de vorst niet in het land is, kan de koning Leterme pas 's avonds ontvangen. Hij aanvaardt het ontslag.

bbr, dso

NIEUWSOVERZICHT

Binnenland

Buitenland

Cultuur

Economie

Sport

Wetenschap

Beroemd en Bizar