แนะนำเว็บไซต์

    ทางสำนักวิทยบริการได้จัดทำเว็บไซต์

"เครือข่ายพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาเพื่อการปฏิรูปการเรียนรู้"

   

สำนักวิทยบริการ

 

search

 

 

 

  ค้นเลย >> 

 

 

Academic Resources Center RIRC 

SERVICE EDUCATION LOCAL LINK ABOUT US CONTACT US SEARCH SITE MAP

ข้อมูลท้องถิ่น

สารนิพนธ์

  Home> Local> สารนิพนธ์> หมู่บ้าน ปากคลองอ้อมใหญ่

 

 

 

 

 7หน้าที่ผ่านมา

 

การประเมินโครงการกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง : กรณีศึกษา

กองทุนหมู่บ้านหมู่บ้าน ปากคลองอ้อมใหญ่ หมู่ที่ 6 ตำบลเขาดิน

บางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา

 

จัดทำโดย : นายวิษณุ อ่อนไพ

 

สารนิพนธ์นี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิต
สาขาการจัดการและการประเมินโครงการ
สถาบันราชภัฏราชนครินทร์
พ.ศ.
2545
ลิขสิทธิ์ของสถาบันราชภัฏราชนครินทร์

 

 

ประวัติความเป็นมาของหมู่บ้าน ปากคลองอ้อมใหญ่

             อำเภอบางปะกง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดฉะเชิงเทราเริ่มตั้งที่ว่าการอำเภอขึ้นเป็นครั้งแรกที่ศาลาการเปรียบวัดบนคงคาราม ตำบลบางปะกง เมื่อ พ.ศ.2450 ต่อมาในปี พ.ศ.2451 ทางราชการเห็นว่าที่ตั้งเดิมไม่ใช่จุดศูนย์กลางการติดต่อราชการจึงย้ายมาตั้งที่ว่าการอำเภอที่ริมน้ำบางประกง หมู่ที่ 6 ตำบลท่าสะอ้านจนถึงปัจจุบัน เหตุที่ชื่อ “บางประกง” นั้น สันนิฐานว่าตั้งตามชื่อของแม่น้ำบางประกง เพราะอำเภอตั้งอยู่ตรงปากแม่น้ำบางประกง ราษฎรได้อาศัยแม้น้ำบางประกงเป็นเส้นชีวิตสำคัญ อำเภอบางประกงมีแม่น้ำลำคลองที่สำคัญ คือ แม่น้ำบางประกง คลองลำโม คลองชลประทานตามโครงการพระองค์ไชยานุชิต เนื่องจากเป็นเป็นอำเภอที่ตั้งอยู่ในที่ราบลุ่มทอดยาวไปถึงแนวฝั่งชายแดนด้านอ่าวไทย ประชาชนส่วนใหญ่จึงมีอาชีพทำนาและทำการประมงในปัจจุบันมีอุตสาหกรรมเข้ามาแทนที่ เป็นที่ตั้งนิคมอุตสาหกรรมสำคัญ ๆ บางประกงจึงได้ชื่อว่าเป็นเมืองหน้าด่านสู่ภาคตะวันออกหรือเรียกว่า “ประตูทองของภาคตะวันออก” เมื่อเข้าสู่บางประกงตามเส้นทางถนนหลวงสายบางนา- ตราด จะเห็นเป็นรูปลักษณ์ที่โดดเด่นเป็นรูปเสาสวยงามทางด้านซ้ายมือบริเวณเชิงสะพานลอยบางประกง นั้นคือสัญลักษณ์ “กุญแจเมือง” มีการกล่าวถึงอำเภอนี้ในวรรณกรรมบางเรื่อง เช่น ในนิราศเมืองแกลงของสุนทรภู่ในโคลงนิราศฉะเชิงเทราของกรมหลวงภูวเนตรนรินทรฤทธิ์ นอกจากนี้พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวราชการที่ 4 ได้เสด็จทอดพระเนตรเขาดิน เมื่อวันที่ 4 มกราคม พ.ศ.2402 และเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม พ.ศ. 2451 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 ได้เสด็จประพาสผ่านท้องที่อำเภอบางปะกง

อำเภอบางปะกง เป็นที่ตั้งของนิคมอุตสาหกรรมเวลโกรว์ และนิคมอุตสาหกรรมบางปะกง จึงมีโรงงานอุตสาหกรรมทั้งขนาดใหญ่ กลาง เล็ก ประกอบธุรกิจผลิตผลส่งออกไปต่างประเทศ มีจำนวนมากกว่า 300 แห่ง ทำให้สภาพแวดล้อมที่เป็นธรรมชาติและเต็มไปด้วยป่าจาก ป่าชายเลนนั้นเปลี่ยนแปลงไป นอกจากเป็นที่ตั้งของโรงงานอุตสาหกรรมต่างๆดังกล่าวแล้ว ยังเป็นที่ตั้งของโรงไฟฟ้าที่ใหญ่ที่สุด โดยสามารถผลิตได้ร้อยละ45 ของการผลิตทั้งประเทศ โรงไฟฟ้าบางปะกงตั้งอยู่หมู่ที่6 ตำบลท่าข้าม ในพื้น 1,050 ไร่

อำเภอบางปะกง มีอาณาเขตติดต่อดังนี้

ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอบ้านโพธิ์

ทิศใต้ ติดต่อกับจังหวัดสมุทรปราการและอำเภอเมืองชลบุรี

ทิศตะวันออก ติดกับอำเภอพานทอง จังหวัดชลบุรี

ทิศตะวันตก ติดกับอำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ

ปัจจุบันอำเภอบางปะกง ตำบลท่าสะอ้าน ตำบลสองคลอง ตำบลหอมศีล ตำบลท่าข้าม ตำบลบางสมัคร ตำบลบางวัว ตำบลบางเกลือ ตำบลบางผึ้ง ตำบลเขาดิน ตำบลหนองจอก และตำบลพิมพา

อำเภอบางปะกง มีคำขวัญประจำอำเภอคือ กุ้ง ปลา ปูไข่ หอยใหญ่ ไข่เป็ดแดง แหล่งอุตสาหกรรม

ประวัติความเป็นมาของหมู่บ้าน หมู่ที่ 6 บ้านปากคลองอ้อมใหญ่เป็นหมู่บ้านที่เพิ่งเริ่มก่อตั้งมาประมาณปี พ.ศ.2537 หรือประมาณ7-8ปีมาแล้ว จากประวัติของหมู่บ้านซึ่งได้ทำการสัมภาษณ์นายใหญ่ บุญผึ้ง ซึ่งเป็นคนเก่าคนแก่ของคนในชุมชนบ้านปากคลองอ้อมใหญ่ได้เล่าให้ฟังว่า แต่เดิมในอดีตเมื่อประมาณ 130 ปีที่แล้ว ชุมชนแห่งนี้โดยส่วนใหญ่จะเป็นคนจีนมาอาศัยอยู่และประกอบอาชีพทำนาเป็นหลัก และยังมีคนจากอำเภออื่นๆที่ใกล้เคียงมาอยู่ เพราะเนื่องจากสภาพพื้นที่ของหมู่บ้านเหมาะแก่การประกอบอาชีพทำนาอย่างยิ่งซึ่งโดยส่วนใหญ่จะเป็นการเช่าที่ทำกิน แต่ต่อมาคนจีนเหล่านั้นได้อพยพมาอยู่ที่อื่นบ้างก็กลับเมืองจีนเนื่องจากมีฐานะร่ำรวยจากการประกอบอาชีพทำนาคงมีเพียงคนไทยประมาณ 8-9 หลังคาเรือนที่ยังคงอาศัยอยู่และมีลูกหลานจนถึงปัจจุบันที่มาของชื่อหมู่บ้านนั้น แต่เดิมในการเดินทางมายังหมู่บ้านแห่งนี้ต้องเดินทาง ทางเรือเพียงอย่างเดียว ในการที่จะเดินทางเข้ามานั้นต้องขับเรืออ้อมตามทางแม่น้ำเพื่อเข้ามายังหมู่บ้านชาวบ้านในชุมชนแห่งขี้จึงเรียกหมู่บ้านของตนเองว่าปากคลองอ้อมใหญ่เป็นต้นมา

สภาพปัจจุบันหมู่ที่6 บ้านปากคลองอ้อมใหญ่ ตำบลเขาดิน อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของตัวอำเภอบางปะกง มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 1,925 ไร่ อยู่ห่างจากตัวจังหวัด 30 กิโลเมตร อยู่ห่างจากตัวอำเภอ ประมาณ 20 กิโลเมตร ตามทางหลวงรถยนต์สายฉะเชิงเทรา-ชลบุรีแยกเข้าโรงไฟฟ้าบางปะกง มีอาณาเขตติดต่อกับตำบลใกล้เคียง และหมู่บ้านใกล้เคียง ดังนี้

ทิศเหนือ ติดต่อกับ ตำบลบางซ่อน อำเภอบ้านโพธิ์ และหมู่ที่4 ตำบลเขาดิน

ทิศใต้ ติดต่อกับ หมู่ที่3 ตำบลเขาดิน

ทิศตะวันออก ติดต่อกับ หมู่ที่7 ตำบลเขาดิน

ทิศตะวันตก ติดต่อกับ ตำบลบางผึ้ง อำเภอบางปะกง

สภาพทางภูมิศาสตร์ของหมู่บ้านเป็นที่ราบลุ่มมีความอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การทำนาการทำประมงและเลี้ยงสัตว์ มีป่าละเมาะเป็นเพียงทุ่งหญ้าเล็กๆมีพันธ์ไม้ล้มลุก และไม้ยืนต้นส่วนใหญ่ได้แก่ ไม้กระบูร โกงกางและไม้แสม ไม้ล้มลุก ได้แก่ ปรง ขลู่ เถาว์แถบทางด้านทิศเหนือติดกับคลองปากอ้อมใหญ่ซึ่งเป็นลำคลองที่แยกออกมาจากแม่น้ำบางปะกง ตลอดแนวลำคลองทั้งสองฝั่งจะเป็นหาดเลนซึ่งเหมาะกับการทำสวนจากเป็นอย่างยิ่ง

สภาพปัจจุบัน

            ลักษณะประชากร หมู่บ้านคลองอ้อมใหญ่มีจำนวนประชากร 248 คน เป็นเพศชาย 126 คน เพศหญิง 122 คน

อาชีพ

            ประกอบอาชีพทางการเกษตรกร รองลงมารับจ้างตามโรงงานอุตสาหกรรม

สภาพความเข้มแข็งและยั่งยืนด้านโครงการเศรษฐกิจ

             หมู่บ้านปากคลองอ้อมใหญ่ มีพื้นที่ทำการเกษตรจำนวน 1,285 ไร่ เป็นที่นาจำนวน 612 ไร่ เป็นที่สวนจากจำนวน 400 ไร่ ขุดบ่อเลี้ยงกุ้งแบบธรรมชาติและพัฒนาจำนวน 180 ไร่ เป็นบ่อพักน้ำและบ่อเลี้ยงปลาจำนวน 93 ไร่ ไม่มีพื้นที่ในการทำไร่และเลี้ยงสัตว์เนื่องจากพื้นที่ไม่มีความเหมาะสม รายได้ของประชาชนในหมู่บ้านทั้ง 54 ครัวเรือนต่อปีในแต่ละครอบครัวประมาณ 50,001-100,000 บาท

มีผลผลิตด้านการทำนาทั้งหมู่บ้านปีละจำนวน 127.2 เกวียน ครอบครัวที่ผลิตจำนวน 20 ครอบครัว ทั้งหมู่บ้านมีรายได้ปีละจำนวนประมาณ 508,000 บาท ทางชาวบ้านในหมู่บ้านไม่ได้เก็บข้าวไว้กินเอง

มีผลผลิตจากการทำสวนจาก มีครอบครัวที่ผลิตสวนจากจำนวน 40 ครอบครัว ทั้งหมู่บ้านมีรายได้ปีละจำนวนประมาณ 400,000 บาท

มีผลผลิตจากการเลี้ยงสัตว์น้ำกร่อยประเภทปลากระพง ปูทะเล กุ้งกุลาดำ กุ้งแชบ๊วย มีครอบครัวที่ผลิตจำนวน 36 ครอบครัว ทั้งหมู่บ้านมีรายได้ปีละประมาณ 360,000 บาท

มีผลผลิตจากการผลิตสินค้าในหมู่บ้านคือผลิตน้ำพริก มีครอบครัวที่ผลิตจำนวน 6 ครอบครัว มีรายได้เข้าหมู่บ้านประมาณปีละ 20,000 บาท

มีรายได้จากการออกไปขายแรงงานทำงานต่างถิ่น จำนวน 4 ครอบครัว ทุกคนไปทำงานเข้าหมู่บ้านรวมทั้งหมดประมาณปีละ 150,000 บาท

สภาพความเข้มแข็งและยั่งยืนด้านวัฒนาธรรมประเพณีและสถานที่ท่องเที่ยว

            ด้านวัฒนธรรมในหมู่บ้านและชุมชนหมู่ที่6 บ้านปากคลองอ้อมใหญ่ใช้ภาษาไทยกลางเป็นภาษาพื้นบ้านในการสื่อสาร ภายในหมู่บ้านไม่มีวัด มัสยิด และ โบสถ์ ที่ใช้ประกอบพิธีทางศาสนา แต่มีโบราณสถานซึ่งเป็นวัดที่อยู่ใกล้เคียงกับหมู่บ้าน จำนวน 3 วัด คือ

ก. วัดเขาดิน ตั้งอยู่ที่ หมู่ 7 ตำบลเขาดิน อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา

ข. วัดบางผึ้ง ตั้งอยู่ที่ หมู่ 1 ตำบลบางผึ้ง อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา

ค.วัดบางหัก ตั้งอยู่ที่ หมู่ ตำบลบางหัก อำเภอพานทอง จังหวัดชลบุรี

ด้านงานบุญประเพณี

เนื่องจากในพื้นที่หมู่บ้านไม่มีวัดในรอบหนึ่งปีนั้นคนในชุมชนจะไปทำงานบุญในวันสำคัญทางศาสนาอยู่เป็นประจำ เช่น วันเฉลิมพระชนมพรรษารวมไปถึงงานประเพณีต่างๆของไทยกันอยู่เป็นประจำ เช่น วันสงกรานต์ วันเข้าพรรษา วันปีใหม่ ส่วนในเรื่องของการจัดงานบุญประเพณีในหมู่บ้านนั้นไม่มีเพราะส่วนใหญ่งานบุญประเพณีจะจัดที่วัดหมด

สถานที่ท่องเที่ยว

ในชุมชนนั้นมีสถานที่ใกล้เคียงคือวัดเขาดินซึ่งเป็นศูนย์รวมจิตใจของคนในชุมชนให้อยู่กันอย่างสงบสุข และเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่มีความน่าสนใจเนื่องจากเป็นวัดที่ตั้งอยู่บนภูเขา แต่บริเวณพื้นที่เป็นดินเหนียวโดยทั่งไป มีตำนานเล่าสืบทอดกันมาตลอดถึงเรื่องของวัดนี้ว่าตั้งแต่เดิมนั้น พื้นที่แห่งนั้นเคยเป็นทะเลเก่ามาก่อน เขาดินที่อยู่ปัจจุบันนี้ก็เพียงหินโสโครกกลางทะเลเท่านั้นเมื่อมีเรือสินค้าแล่นผ่านไปมาเกิดชนเข้ากับหินโสโครกกลางทะเล และทำให้เกิดจมลงทำให้มีเศษของถ้วยชามและของเก่าอื่นๆที่ถูกค้นพบในสมัยต่อมา เมื่อทะเลเกิดแห้งและกลายเป็นพื้นดินหินโสโครกนี้จึงยังคงตั้งอยู่ มีตำนานเล่าต่ออีกว่าที่เขาดินนี้มีถ้ำอยู่ เมื่อบ้านไหนจะจัดงานบุญต่างๆก็จะหย่อนสาแหรกลงไปถ้ำเมื่อเอาสาแหรกขึ้นมาก็จะมีถ้วยชามอยู่เต็มเพื่อที่จะนำไปใช้ในการประกอบงานบุญ แต่เมื่อผ่านไปนานเข้าผู้ที่ยืมไปมักจะไม่เอามาคืนถ้ำนี้ถูกปิดลง

สภาพความเข้มแข็งและยั่งยืนของภูมิปัญญาชาวบ้าน

            ด้านกองทุนและธุรกิจชุมชนจากการสำรวจและสอบถามชาวบ้านมีผู้นำในการดำเนินการดังนี้

ก.นายประกอบ สว่างแจ้ง อายุ 60 ปี เชี่ยวชาญด้านการบริหารจัดการเงินสัจจำออมทรัพย์ ประสบการณ์ 3 ปี ที่อยู่ที่ติดต่อได้ บ้านเลขที่ 32/5 หมู่ 6 บ้านปากคลองอ้อมใหญ่ ตำบลเขาดิน อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา 24130 โทร 038-517844

ข.นายมโน นิยม อายุ36ปี เชี่ยวชาญด้านการบริหารจัดการเงินกองทุนประสบการณ์ 3 ปี ที่อยู่ที่ติดต่อได้ บ้านเลขที่ 72/2 หมู่ 6 บ้านปากคลองอ้อมใหญ่ ตำบลเขาดิน อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา 24130 โทร 038-517842

ค.นายประเสริฐ เจริญสุข อายุ 41 ปี เชี่ยวชาญด้านผู้นำในการจัดระบบสวัสดิการบริการชุมชนประสบการณ์ 3 ปี ที่อยู่ที่ติดต่อได้ บ้านเลขที่ 8 หมู่ 6 บ้านปากคลองอ้อมใหญ่ ตำบลเขาดิน อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา 24130 โทร 01-9479420

ด้านโภชนาการ

จากการสำรวจแบบสอบถามชาวบ้านในชุมชนในเรื่องของผู้นำในการผลิตสินค้าและบริการส่งออกที่ได้รับความนิคมแพร่หลายมากนั้นมีผู้นำ คือ นางวรรณี ชะเอมทอง อายุ65 ปีเชี่ยวชาญด้านโภชนาการ ประสบการณ์ 10 ปีประสบการ ที่อยู่ที่ติดต่อได้ บ้านเลขที่ 59/4 หมู่ 6 บ้านปากคลองอ้อมใหญ่ ตำบลเขาดิน อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา 24130