Onderwerpen

Flanders Online

Newsletter

Brussel verfranst in de 19de eeuw

« vorige paginavolgende pagina »

De Belgische onafhankelijkheid van 1830 maakte van Brussel als hoofdstad een echte trekpleister. In 1830 telde de stad nauwelijks 50.000 inwoners, in 1875 waren dat er al 250.000, aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog was Brussel een grootstad geworden met 750.000 inwoners. De trek naar de steden was evenwel geen verschijnsel dat typisch was voor de Zuidelijke Nederlanden. Het was een wereldwijd fenomeen, veroorzaakt door de industrialisatie van de Westerse samenleving.

Stripmuseum

De Vlamingen die hun heil zochten in Brussel waren veelal mensen van gewone komaf. Ze kwamen terecht in een industrieel en sociaal-economisch weefsel, waarin alles wat enigszins boven de grijze massa uitstak Franstalig was. De afschaffing van het Nederlands als officiële taal deed de verfransingsmachine volop draaien. Wie in het leven vooruit wilde komen had geen keuze, hij moest willens nillens verfransen. Dat gold voor Vlaanderen, maar nog meer voor Brussel, het nieuwe politieke machtscentrum van het land. Tal van Vlaamse inwijkelingen in Brussel manifesteerden zich om den brode als Franstaligen. Dikwijls gebeurde dat met veel omhaal en hun niet-Franse afkomst hielden deze nieuwe Brusselaars beschaamd verborgen. Dat zorgde dan weer voor de nodige spot en zelfs voor misprijzen bij de echte Franstaligen die de nieuwkomers niet voor vol wilden aanzien, ook niet als zij hun moedertaal overboord gooiden. En dat miste zijn effect niet. Hoe meer de gebrekkig Franssprekende Vlamingen in Brussel met de nek bekeken werden, hoe meer inspanningen ze zich getroosten om 'echte' Franstaligen te worden. De ingeweken Vlamingen in Brussel stuurden bijgevolg hun kinderen naar Franstalige scholen. Niet iedereen liet zich evenwel lijdzaam verfransen. Gesteund door een ontluikende elite, die in Vlaanderen met succes weerwerk bood tegen deze verfransende vloedgolf, werd er ook in Brussel getracht het tij te doen keren. Een van hen was Karel Buls die het zowaar tot schepen, en zelfs tot burgemeester van Brussel bracht. Hij zorgde voor Nederlandstalige schoolklassen, ijverde voor de vernederlandsing van het hoger onder­wijs, eiste dat zijn ambtenaren tweetalig waren, zorgde voor Nederlandstalige straatnaamborden en verplichte de gemeentelijke administratie om tweetalige formu­lieren te gebruiken. Maar vaak was dit alles alleen maar een gevecht tegen de bierkaai. Vooral vanaf de Eerste Wereldoorlog werkte de verfransingsmachine in Brussel op volle toeren. Het percentage Nederlandsonkundigen in Brussel steeg van jaar tot jaar en vaak keken kleinkin­deren met misprijzen neer op grootouders omdat die uitsluitend Nederlands spraken en niet de 'grote cul­tuurtaal' die zijzelf hanteerden.

« vorige paginavolgende pagina »