Interieur

[Referentie]
[Terug]

Herengracht 170-172

Het Huis Bartolotti / "Het Bonte Huis" (±1617)

Herengracht 170

Het Huis Bartolotti werd in ±1617 gebouwd voor Guillelmo Bartolotti (Willem van den Heuvel), één van de rijkste Amsterdammers in die tijd. Op Bartolotti's huis staat hoe hij aan die rijkdom kwam: er zijn twee cartouches aangebracht met links het geschilderd opschrift "Ingenio et Assiduo Labore" (door vernuft en noeste vlijt) en rechts "Religione et Probitate" (door godsdienst en rechtschapenheid).

Het huis is één van de drie nog bestaande voorbeelden van een vroeg-17de eeuws huis met zijhuis: een voorloper van het zgn. dubbele huis. De andere voorbeelden zijn Singel 140-142 (De Dolphijn ±1600) en en Keizersgracht 123 ("het Huis met de Hoofden", 1622).

Cartouches

De nok van het dak loopt evenwijdig aan de gracht (een dwarshuis). Achter dit dwarshuis bevindt zich nog een dwarshuis (het zijhuis). Het huis met zijhuis is hier dus een huis met twee beuken evenwijdig aan de gracht. In de plattegrond is dit niet terug te vinden, omdat daar een splitsing tussen links en rechts is te vinden (zie beneden). Op het dak staan twee grote hoekschoorstenen. Aan een insnijdend dak is een trapgevel gemaakt in Barokke Amsterdamse renaissance in de trant van Hendrick de Keyser. Het ontwerp wordt toegeschreven aan Hendrick de Keyser, de uitvoering aan zijn zoon Pieter.

Topgevel

De rijk versierde gevel heeft pilasters, banden, blokjes, maskers, vazen, klauwstukken, zuiltjes en een gebroken segmentvormig fronton. De trapgevel heeft aan weerszijden een balustrade en tezamen met de daar aanwezige pilasters wordt de suggestie van een tweede verdieping gewekt: het huis lijkt daardoor hoger dan het is.

In de bocht gebouwd

Het huis is in de zgn. "kleine bocht" van de Herengracht gebouwd en heeft twee knikken om deze bocht te volgen: de buitenste traveeën zijn scheef geplaatst. Het huis is zes ramen breed, terwijl de geknikte traveeën aan beide zijden elk één travee breed zijn. Achter het middengedeelte van vier traveeën bevond zich het voorhuis met de ingang in de tweede van deze vier traveeën (dus de derde travee als we zijvleugels meetellen). Links van het voorhuis was het woonhuis, rechts het ontvangst- en feestgedeelte.

Herengracht 170-172
vóór de restauratie
tijdens de restauratie
(foto mei 1969)

De Vereniging Hendrick de Keyser heeft Herengracht 170 in 1924 verworven, maar Herengracht 172 pas in 1971. De spectaculaire restauratie vond in 1968/71 plaats. Het bovenste deel van de topgevel, op lelijke wijze versoberd in het begin van de 19de eeuw, is gereconstrueerd (zie het jaartal 1971 in de topgevel). Tijdens de restauratie werd eerst een bordplaten model van de topgevel geplaatst (zie foto). Ook de zeer fraaie hoekschoorstenen zijn toen teruggebracht. Van 1995 tot 1997 heeft een tweede restauratie plaatsgevonden waarbij met name het interieur in de oorspronkelijke staat hersteld is.

Herengracht 170-172
(Grachtenboek)

Het huis heeft een bijzonder fraai interieur. Het Bartolottihuis maakt gedeeltelijk deel uit van het Theater Instituut Nederland (tevens gevestigd in de nummer 168 en 174) en is te bezoeken door publiek.