Sprawiedliwi wśród Narodów Świata (Otwocczanie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii.

Sprawiedliwi wśród Narodów Świata pochodzący z Otwocka i okolic lub związani z Otwockiem. Odznaczenie jest najwyższym przyznawanym za zasługi dla Izareala obywatelom nie żydowskim. Mogą je otrzymać ci, którzy narażali własne życie ratując innych ludzi. W tej chwili wśród Sprawiedliwych znajduje się 31 nazwisk osób związanych z naszym miastem. Jako ostatnia została uhonorowana pośmiertenie siostra Gertruda Marciniak. Uroczyste nadanie jej medalu odbędzie się w poniedziałek 28 stycznia 2008 roku.

  • Ludwika Małkiewicz i siostra Krystyna Bykowska – siostry zakonne, które podczas okupacji prowadziły dom dziecka w otwockim klasztorze. Uratowały m.in. Ruth Noy, żydowskie niemowle. 14 października 1985 instytut Yad Vashem uznał siostry Małkiewicz i Bykowską za Sprawiedliwe wśród Narodów Świata.
  • Krystyna Dańko – otrzymała medal od instytutu Yad Vashem w 1999 roku na wniosek Maryny Bartoń z domu Kokoszko, którą podczas wojny "przemyciła" w bezpieczne miejsce. Poza tym pomagała Żydom podczas wojny, przemycała im jedzenie i pieniądze narażając własne życie. Jest córką Karola Chłonda - sekretarza miasta (przez cały okres międzywojenny) i szanowanego obywatela.
  • Lech Witting oraz Halina Witting – uratowali życie żydowskiej dziewczynki Aleksandry Broiden, z domu Spielrein. W 1946 Spielreinowie wyemigrowali do Szwajcarii i stamtąd do Australii. Kontakt między rodzinami odnowiono w 1981 roku. 19 marca 1987 instytut Yad Vashem uznał Lecha i Halinę Wittingów za Sprawiedliwych Wśród Narodów.
  • Emma Fiebig - pielęgniarka w szpitalu psychiatrycznym Zofiówka,uratowała życie swojego kolegi dr. Stanisława Sieerpińskiego, oskarżona o pomaganie Żydom i deportowana do Auschwitz. 25 września 1986 instytut Yad Vashem uznał Emmę Fiebig za Sprawiedliwą Wśród Narodów.
  • Stefan Słonimski i Łucja Słonimska – Słonimski, podpułkownik w przedwojennej polskiej armii, aktywista AK w Warszawie, podczas okupacji był właścicielem trzech willi w miejscowości letniskowej w Otwocku i Świdrze. Wraz z żoną Łucją, w 1942 roku pomagali swoim przyjaciołom, uciekinierom z warszawskiego getta. Przechowywali ich w swoich willach. 27 listopada 1997 instytut Yad Vashem uznał Stefana i Łucję Słonimskich za Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
  • Stanisław Zduński, Maria Zduńska, Jan Zduński oraz Edmunda Koziełłowa-Zduńska – uratowali 10-osobową rodzinę Brzostków. Żydowscy uciekinierzy ukrywali się w bunkrze usytuowanym pomiędzy dwoma niewykończonymi budynkami stojącymi na ziemi należącej do Zduńskich. W nocy ukrywali się w bunkrze a za dnia w niewykończonych budynkach za zamkniętymi okiennicami. 11 września 1986 instytut Yad Vashem uznał rodzinę Zduńskich za Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
  • Jan Jańczuk i Stanisław Jańczuk – otwoccy bracia, którzy uratowali żydowskiego chłopca Zygmunta Bauszmica. 4 września 1991 na jego wniosek zostali odznaczeni przez instytut Yad Vashem
  • Maria Kukulska i Anna Krzyżanowska – Kukulska, z zawodu nauczycielka, przetrzymywała w swym mieszkaniu w Warszawie Żydów. Pomagała jej córka Anna, która dowiedziała się o działalności matki w wieku 16 lat. Kukulska wynajęła mieszkanie w Świdrze, by móc uratować większą ilość Żydów. Uratowani przez matkę i córkę Żydzi to m.in. działacz Żegoty Stefan Zgrzembski, lekarz Roman Beseches, Joram Gross i Jerzy Keiner. Ich działalność została opisana w książce Natana Grossa: Gdzie jesteś panie Grimek. 1 maja 1995 instytut Yad Vashem uznał Marię i Annę Kukulskie za Sprawiedliwe wśród Narodów Świata.
  • Łucja Galikowska-Reicher – ukrywała w swoim domu Żydówkę Ruth Fallek', później przeniosła ją do innego domu w Józefowie, gdzie ukrywała trzy rodziny żydowskie, w tym Mosze i Emilię Mazurów oraz ich szwagra Stefana Baresa. Po wojnie ocaleni wyemigrowali do Izraela. 18 lipca 1967 Yad Vashem uznał Łucję Galikowską za Sprawiedliwą wśród Narodów Świata.
  • Kazimierz Dąbicki i Sylwina Dąbicka – Dąbiccy przeprowadzili się do Otwocka, gdyż ich dom znalazł się na terytoriach wcielonych do Niemiec. Uratowali młodą Żydówkę Blimę Fryd, która ukrywała się pod polskim nazwiskiem Krystyna Drapała. Dąbiccy doskonale o tym wiedzieli, jednak nie zdradzili się z tą wiedzą nawet przed samą Blimą Fryd. Zapewnili jej pracę i regularnie wypłacali pensję. Po wojnie Blima Fryd emigrowała do Izraela 16 stycznia 1996 instytut Yad Vashem uznał Dębickich za Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
  • Albin Szerepko – Podczas wojny wraz z rodzicami i sparaliżowanym bratem mieszkał w Karczewie. Ojciec Albina, pracował przed wojną jako kierowca ciężarówki u żydowskiego kupca Zeeviego Gontarskiego. Po likwidacji karczewskiego getta żona Zeeviego, Rebeka, i ich dwóch synów uciekło do Kołbieli. Kiedy getto w Kołbieli było likwidowane 27 września 1942 roku Rebeka uciekła jeszcze raz do Karczewa. Zeevi postanowił przenieść dzieci Yitzchaka (11lat) i Tziviego (9lat) do Szerepków. Dzięki pomocy Albina Szerepki chłopcy przetrwali wojnę. Po wyzwoleniu bracia Gontarscy opuścili gospodarstwo Szerepków i połączyli się z matką, która przeżyła w ukryciu w sąsiedniej wiosce. Zeevi Gontarski zmarł w warszawskim getcie. Yitzchak i Tzivi wraz ze swoją matką emigrowali do Izraela, gdzie przyłączyli się do kibucu. 3 listopada 1992 instytut Yad Vashem uznał Albina Szerepko za Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.
  • Bronisław Marchlewicz – kierownik komisariatu policji w Otwocku. W czasie wojny jednocześnie był uczestnikiem antyhitlerowskiego ruchu oporu - jako oficer Armii Krajowej, ps. "Śmiały". Z narażeniem życia własnego i bliskich wielokrotnie występował w obronie zniewolonej ludności Otwocka - zarówno Polaków, jak i Żydów.
  • Marceli Górski i Janina Górska – Uratowali żydowskie małżeństwo. Gelblumowie byli właścicielami piwiarni w Otwocku. Już na początku okupacji, kiedy Żydzi byli pozbawiani swoich majątków, Gelblumowie przekazali swój interes Marcelemu Górskiemu. Górski i jego żona, Janina, traktowali Gelblumów jak równych partnerów i dzielili się z nimi zyskami. Nawet po założeniu w Otwocku getta jesienią 1940, Górski utrzymywał kontakt z Gelblumami. Syn Gelblumów spał poza gettem, w dzień pracował w piwiarni, wracał do getta kiedy było to konieczne. Na krótko przed likwidacją otwockiego getta Górski znalazł kryjówkę dla wszystkich 8 członków rodziny Gelblumów w domu Polaka, który zgodził się ukryć ich za dużą sumę pieniędzy. Po wyzwoleniu, w lipcu 1944 roku, Górscy odmówili przyjęcia zapłaty od Gelblumów. 10 października 1985 instytut Yad Vashem uznał Marcelego i Janinę Górskich za Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
  • Henryka Obermiller – pomogła w ucieczce z radomskiego getta Adamowi i Geni Goldberg. Załatwiła im aryjskie dokumenty i przechowywała w mieszkaniu w okolicach Otwocka. Opiekowała się również pięcioletnim Michałem Frydmanem, którego rodzina prowadziła interesy z jej mężem przed wojną oraz Florentyną Lewicką i jej matką Karoliną. Przez cały okres ich ukrywania wspierała je finansowo i dbała o zaspokojenie ich potrzeb. Goldbergowie wyemigrowali po wojnie do Izraela. Michał Frydman do Anglii a Florentyna i Karolina Lewickie pozostały w Polsce. 18 lutego 1981 instytut Yad vashem uznał Henrykę Obermiller za Sprawiedliwą wśród Narodów Świata.
  • Helena Filejka – uratowali Leę Russak i jej krewnego Arona Moszkowicza. Wynajęli im pokój, mimo iż wiedzilei, że posługują się fałszywymi dokumentami. Filejkowie przygotowali też kryjówkę dla żydowskich uciekinierów pod podłogą warsztatu ciesielskiego należącego do męża Heleny Bolesława Filejki . Ukryli też małżeństwo Grynszpanów wraz ze swoją 10-letnią córką. Russak po wojnie wyemigrowała do Izraela, natomiast Grynszpanowie przenieśli się do Kanady. 14 kwietnia 1993 instytut Yad Vashem uznał Helenę Filejko za Sprawiedliwą wśród Narodów Świata.
  • Irena Sendlerowa - wychowała się w Otwocku, działała w Warszawie. Podczas II wojny światowej uratowała ponad 2 tysiące Żydów, głównie dzieci. Za swoją działalność zapłaciła wyrokiem śmierci, którego jednak uniknęła dzięki wysokiej łapówce zapłaconej prze "Żegotę". W 1965 roku została odznaczona przez instytyt Yad Vashem tytułem "Sprawiedliwa wśród narodów świata", w 2007 roku prezydent Polski Lech Kaczyński w porozumieniu z władzami Izraela, zgłosił jej kandydaturę do Pokojowj Nagrody Nobla.
  • Gertruda Marciniak - przełożona zakomu sióstr elżbietanek w Świdrze. Podczas II Wojny Światowej, wraz z innymi siostrami, uratowała przed śmiercią kilkadziesiąt żydowskich dzieci.

Źródło: Muzeum Ziemi Otwockiej

przesyłanie obrazków