Laws | Human Rights and other related articles |Jurisprudence
Home | About Us | Programs and Services | Current Events | Donation | Email | Forum

BALAOD UG KAMATOURAN

Ni;

Atty. Ver Quimco

INSULTO,INSULTO , INSULTO
( una sa duhag ka gula)

            Gikamenosan ba ang mga bisaya.? Gitamay ba ang kulturang bisaya. Kun gikamenosan ug gitamay man angay bang mobarog ang mga bisaya aron mangitag hustisya sa maong panaugdaug. Usa kini sa mga mainit nga butang nga gihisgotan sa unang tigom sa mga membro sa CALL FOR JUSTICE niadtong miaging semana. Gilangkoban sa mga abogado, mga lumilihok sa tawhanong katungod, ug uban pang mga sector. Gihisgotan ang isyu kun angay bang pasakaan ug sumbong dinhi sa Iligan ang Star Cinema, ingong man ang director, scriptwriter, ug mga artista sa pelikulang SAKAL, SAKALI, SAKLOLO tungod sa gihimong pagtamay sa kulturang bisaya.
          Usa sa mga dialogo sa maong pelikula naghulagway sa pagreklamo sa usa ka lola nga gipapelan ni Gloria Diaz ngadto sa yaya sa iyang apo nga nagtudlo niini ug binisaya. Kini gidasonan sa dialogo ni Judy Santos nga angay nga tagalong ang itudlo para Pilipino. Ang unang inilang personalidad nga nabalita nga mireklamo mao si Senador Aquilino Pimentel Jr nga miingon nga ang maong pelikula naginsulto sa tanang mga Pilipino nga dili tinagalog ang pinulongan. Mao kini ang gibati sa daghan pa kaayong mga bisaya nga nakatan-aw sa maong pelikula. Siya miingon nga angay lang nga mangayo ug pasaylo ang star cinema ngadto sa mga bisaya.
Apan inay mosanong sa hangyo ni Pimentel wala magunok hangtod pagkakaron ang Star Cineme. Ug daw gidugangan pa ang maong insulto sa dihang namulong sa telebisyon ang reaksyon sa director sa maong Pelikula nga si Jose Javier Reyes nga mabiaybiayon pa hinuon nga nagpasalamat kang Senador Pimentel sa kuno pagtabang niya pagpromote sa pelikula ug nga kuno human motan-aw sa maong pelikula mas maayo pang mopahulay ug morelaks na lang siya. Dili mabasol ang uban sa pag-ingon pagkahanggaw ug walay batasan gyod sa mga nagpaluyo sa maong Pelikula. Kun atong mahinumdoman pelikula ka bulan kanhi nasakit kitang mga Pilipino sa insulto nga atong gibati sa dihang usa ka dialogue sa TV series nga desperate housewives miyubit sa mga tulunghaan ug medical professionals nga Pilipino. Apan wala mamugna ang maong isyu, dali kaayong nakahatag ug public apology ang estasyonan sa telebisyon didto sa America nga maoy nagpaluyo sa maong programa sa telebisyon. Apan niay usa ka grupo sa mga artista sa Pelikulang Pilipino nga human mohimog insulto, ug nakahatag ug kasakit sa minilyon ka mga Pilipino, inay mangayog dispensa, mihatag pa hinuon ug dugang insulto. Ayy. Dili gyod mabasol ang panghunahuna nga ang hinungdan ngano nga lisod kaayong magkahiusa ang mga Pilipino kini tungod kay daghan kanato nagbaton ug sayop nga garbo ug daw ikalipay ang pagtamay sa iyang mga igsoong Pilipino.
Kun tan-awon nato ang kasinatian, dili bag-o kining mga panginsulto ngadto sa mga bisaya gikan sa mga tagalong. Gani dili lang kini Makita sa pinulongan ug kultura. Bisan pa sa politikanhong ug katilingbanong aspeto sa atong kinabuhi daghan ang nakabatyag niini. Gani ang pipila ka mga nakabatyag niini mitawag man gani sa ma tagalong sa Manila isip Imperial Manila tungod sa ilang pagtan-aw nga ubos kaayo ang mga taga bisaya ug taga Mindanao.
Apan lahi kining maong hitabo kay kini milatay na gyod sa usa ka Pelikula nga tampo alang sa usa ka tinahod nga festibal sa mga lilas. Ang mas nakapasubo pa niini mao nga kini gihimo atol pa sa kasaulogan niining tuiga 2008 isip international Year of Languages . Kining maong tuig gideklarar sa United Nations pinaagi sa UNESCO nga pangkalibotanong tuig sa mga pinulongan pinaagi sa Unesco Director General nga si Koichiro  Matsuura aron mahatagan ug igong pagtagad ang pagpalambo, pagtahod sa mga mga pinulongan sa tibuok kalibotan , ilabi ang mga pinulongan nga nahikalimtan ug halos mawala na sa pagdagan sa panahon sa modernisasyon.
Ug balik sa gihimong diskusyon sa board meeting sa CALL FOR JUSTICE maanindot kaayo ang pagbinayloay ug hunahuna sa mga membro didto. Gani ang usa ka kanhi Pamuno sa LUDABI Inc . nga si Mr. Roy Trinidad nga usa usab ka aktibong membro ug auditor sa maong kapunongan mipaambit usa sa iyang kasinatian sa kanhiay pang mga susamang panghitabo nga naginsulto sa mga bisaya. Matod niya na andam siyang mosuporta sa bisan unsang legal nga lakang sa pagpangita ug kaangayan batok niining gihimong insulto natong mga bisaya.
Una niadto nakiglambigit kanato si Mar Geocallo premyado ug tinahod nga magsusulat ug kanhi Presidente sa Bathalad Mindanaw ug siya mismo mipadayag nga andam siyang motampo sa maong mga legal nga aksyon. Matod niya nga makighinabi siya sa ubang mga opisyal karon sa Bathalad Mindanaw aron mahukman kun sila manguna ba niining maong kalihukan.
Sa laing bahin, ang akong mga kaubang mga magsisibya dinhi sa Iligan nga mga abogado usab. Sila si Atty. Leo Zaragoza, ug Atty. Arthur Abundiente ato na usab nga gikalambigit aron tun-an ang posibilidad sa pagpasaka ug sumbong sa star cinema, ug sa mga artista nga nahilambigit sa maong pelikula. Class suit, o kaso sa tanang mga bisaya ug uban pang mga Pilipinong dili tagalong ang angay ipasaka. Mao kini ang pasiunang komentaryo sa laing nakong higalang abogado. . Nagpanikad sa kainit ang kadaghanan dinhi nga gusto nang mopasaka kaso .
Pero relaks lang. Usa kini ka dako kaayong hukom nga angay barogan sa usa ka kalmado nga desisyon. Nanginahanglan kinig igo nga pangandma dili lang sa pruyba , ebiensya ug armada sa balaod. Gawas pa nga nanginahanglan kinig igong kantidad aron ibayan sa filing fee sa hukmanan. Mosingil baya ug bayad karon ang mga korte sa pagpasaka ug kaso/ Ug mas dako ang pangayooang danyos, mas dako usab ang balayronon. Maong bisan pahina ang tabang sa mga abogado nga sama kanako mihukom nga mopaluyo sa legal nga aksyon batok ning maong Pelikula nanginahanglan gyod igo igong pangandam sa panalapi.
Ug nahuman ang among tigom sa CALL FOR JUSTICE nga wala pa gayod maresolba ang isyu hukom sa pagpasaka ug kaso. Kinahanglan pang konsultahon ang ma sector. Kinahanglan pang mangandam. Usa kini ka dakong bugno sa mga bisaya batok sa mga madaugdaugong ug yagayagaon.
Sa sunod serye atong tukion ang mga balaod nga naglimin sa katungod natong mga bisaya sa pagpasaka ning maong sumbong batok sa mga nagpaluyo sa Pelikulang sakal.

Legal Information
          Pangutana: Kinahanglan pa ba ug plebisito aron moepekto ang usa ka balaod nga naghimo sa usa ka legislative district?
          Tubag: Dili na. Ang usa ka legislative district, wala magkibhang ug teritoryo o hurisdiction sa pangagamhanan. Wanang lang kini sa representasyon didto sa kongreso. Mao samtang ang usa ka balaod nga naghimo o pagbulag, o paghiusa sa usa ka kagamhanan local sama sa probinsya, syudad, lungsod ug barangay nanginahanglag plebisito. Wala na kini kinahanglang sa balaodnon nga maghimo ug usa ka legislative district.

 

( Ang mga sulat ug reaksyon ning maong lindog mahimong ipadala ngadto kang Atty. Ver Quimco, sa Center for Alternative Legal Forum and Justice(CALL FOR JUSTICE) Rm.206, 2 nd Flr. Monsanto Blg. Celdran Road, Rs. Heights, Tubod, Iligan City. Duawa ang website www.tawaghustisya.com.)

Home | About Us | Programs and Services | Current Events | Donation | Email
©2006 Call for Justice