Nasz adres:
al. Jerozolimskie 3
00-495 Warszawa
tel. 022 629 52 71(72)
fax 022 628 58 43
muzeumwp@muzeumwp.pl,
sekretariat@muzeumwp.pl
 
 
e-mouse
partnerem
Muzeum Wojska Polskiego
 
 
 
 
     
Zbiory Wystawy Biuletyn informacyjny
Zbiory główne Wystawy stałe Jeśli chcesz być na bieżąco informowany o aktualnościach z życia Muzeum zapisz się na naszą listę mailingową
zapisz się
Zbiory specjalne Wystawy czasowe
Zbiory sztuki Ekspozycja plenerowa
Najcenniejsze zabytki
Najcenniejsze zabytki
Zbiory główne
  • Szyszak z X-XI w. ze złoconej blachy żelaznej. Jeden z trzech tego typu hełmów znalezionych na terenie Wielkopolski, należał prawdopodobnie do woja drużyny książęcej Mieszka I lub Bolesława Chrobrego.
  • Relikwiarz gotycki zdobyty w bitwie pod Grunwaldem w 1410 r., złożony jako trofeum przez Władysława Jagiełłę w Gnieźnie. Wykonany w 1388 r. dla komtura krzyżackiego Thiele von Lorich. W styczniu 1945 roku po zdobyciu zamku w Malborku ponownie znalazł się jako trofeum w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego. Relikwiarz w kształcie dyptyku ze złoconej trawionej i grawerowanej blachy ze scenami figuralnymi wewnątrz i relikwiami świętych.
  • Zbroja turniejowa z hełmem "żabi pysk" z ok. 1530 r., wykonana przez sławnego norymberskiego płatnerza Valentina Siebenburgera.
  • Szturmak (hełm) paradny z 1 połowy XVI wieku hetmana Jana Tarnowskiego. Zdobiony repusowymi i grawerowanymi scenami wojennymi inspirowanymi Biblią i historią starożytnego Rzymu.
  • Zbroja rajtarska z przyłbicą z końca XVI wieku hetmana litewskiego Krzysztofa Radziwiłła zwanego "Piorunem".
  • Szabla typu węgierskiego z II połowy XVI wieku, z pochwą i rapciami, przypisywana królowi Stefanowi Batoremu.
  • Chorągiew jazdy "żołnierza powiatowego" Ziemi Słonimskiej z lat 1613-1618. Jeden z najstarszych zachowanych w zbiorach polskich zabytków weksylologicznych.
  • Zespół pięciu spiżowych luf działowych odlanych na przełomie XVI/XVII wieku w Nieświerzu dla Mikołaja Radziwiłła. Lufy bogato ornamentowane w kształcie kolumn antycznych, należą do arcydzieł ludwisarstwa światowej klasy.
  • Zbroja husarska, kompletna, z I połowy XVII wieku Stanisława Skórkowskiego, sekretarza króla Władysława IV. Wzorcowy przykład zbroi husarskiej z najświetniejszego okresu w dziejach tej formacji wojska.
  • Rząd paradny, husarski, na konia z I połowy XVII wieku, bogato zdobiony elementami ze złoconego brązu, wysadzany kamieniami półszlachetnymi (należał do Oskierki, członka uroczystego poselstwa Jerzego Ossolińskiego do Rzymu w 1633 r.)
  • Strzelba kołowa, ptaszniczka, "cieszynka", bogato zdobiona inkrustacją z kości, masy perłowej i mosiądzu złoconego. Wykonana w Cieszynie w I połowie XVII wieku.
  • Kolczuga paradna (pancerz siedmiogrodzki), wykonana w I połowie XVII wieku z kółek z drutu stalowego, złoconych i srebrzonych. Przypisywana królowi Janowi Kazimierzowi.
  • Buzdygan zdobiony w typie tureckim z II połowy XVII wieku, oznaka godności oficerskiej, należał do hetmana Stanisława Jabłonowskiego, uczestnika bitwy pod Wiedniem w 1683 r.
  • Zbroja polska, łuskowa, karacena z przełomu XVII/XVIII wieku, przeznaczona dla wyższych dowódców wojsk narodowego autoramentu.
  • Order Orła Białego, najstarszy i najwyższy order polski ustanowiony w 1705 roku przez króla Augusta II Mocnego. Order w kształcie krzyża maltańskiego, wykonany ze złota, srebra i emalii, wysadzany brylantami, pochodzi z kolekcji gen. H. J. Dąbrowskiego.
  • Szabla ofiarowana przez mieszkańców Warszawy królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu dla upamiętnienia Konstytucji 3 Maja 1791 r.
  • Krzyż Virtuti Militari nadany gen. Pawłowi Grabowskiemu w 1792 roku za męstwo w bitwie pod Mirem. Najstarszy ustanowiony w 1792 roku przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego polski order wojskowy.
  • Chorągiew regimentu grenadierów krakowskich (kosynierów) z dewizą "Żywią y Bronią" nadany oddziałowi przez Tadeusza Kościuszkę 16 VIII 1794 r. w czasie oblężenia Warszawy podczas Powstania Kościuszkowskiego.
  • Mundur gen. Jana Henryka Dąbrowskiego z lat 1797-1803, twórcy Legionów Polskich we Włoszech. Mundur złożony z czapki rogatej z czerwonego aksamitu, kurtki z granatowego sukna z naramiennikami, pasa generalskiego i paradnej ładownicy.
  • Szabla i pistolet księcia Józefa Poniatowskiego. Szabla typu "mameluk" w oprawie ze srebra. Pistolet skałkowy firmy "Wogdon London", posiadał go w momencie śmierci w czasie bitwy pod Lipskiem w 1813 r.
  • Mundur paradny Stanisława Roztworowskiego, oficera wyższego pułku lekkokonnego polskiego gwardii (szwoleżerów) cesarza Napoleona I, z lat 1807-1814.
  • Siodło gen. Napoleona Bonaparte z okresu wyprawy do Egiptu w 1799 r.
  • Sztucer skałkowy strzelców, wykonany w 1790-1791 roku w Manufakturze Królewskiej w Kozienicach. Najstarszy zabytek "państwowego" polskiego przemysłu zbrojeniowego.
  • Różaniec Wojciecha Bartosza Głowackiego, bohatera bitwy pod Racławicami 4 VI 1794 r., rannego w bitwie pod Szczekocinami, pochowanego w Katedrze w Kielcach. Różaniec wyjęto z jego trumny w czasie ekshumacji w 1870 roku.
  • Pałasz gen. Henryka Dembińskiego, ofiarowany przez oficerów jego korpusu, który brawurowo przeprowadził wśród walk w czerwcu 1831 roku z Litwy do Warszawy. Pałasz w oprawie ze złota i srebra. Jelec rękojeści koszowy ze złota z umieszczonymi między bocznymi kabłąkami srebrnymi herbami Orzeł i Pogoń pod złotą koroną. Pochwa srebrna.
  • Chorągiew-proporzec zaprojektowany w lutym 1831 roku przez Joachima Lelewela, członka Rządu Narodowego. Na proporcu dwujęzyczna (polska i rosyjska) inskrypcja "W imię Boga za Waszą i Naszą Wolność". Pierwszy raz sformułowana dewiza "Za Wolność Waszą i Naszą".
  • Szabla gen. Mariana Langiewicza, Dyktatora Powstania Styczniowego, 1863 r.
  • Mundur wyjściowy z lat 1918-1920 gen. broni Józefa Hallera, dowódcy Armii Polskiej we Francji w latach 1918-1919 i dowódcy Armii Ochotniczej w czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r.
  • Czapka i kurtka Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego z lat 1920-1935.
  • Ciężki karabin maszynowy wz.30 z inskrypcją zaświadczającą, że zakupiony został ze składek społeczeństwa Ziemi Wieluńskiej ofiarowanych na Fundusz Obrony Narodowej w 1937 roku.
  • Pistolet maszynowy Mors wz.1939 skonstruowany przez Piotra Wilniewczyca i Jana Skrzypińskiego. Jeden z trzech egzemplarzy zachowanych w zbiorach muzealnych na świecie.
  • Karabin samopowtarzalny wz.1938 konstrukcji Józefa Maroszka, jeden z trzech egzemplarzy zachowanych w kolekcjach broni na świecie.
  • Pistolet "VIS" z numerem fabrycznym "0003", jedyny egzemplarz z serii prototypowej z lat 1933-1934 przeznaczonej do prób w pułkach.
  • Armata ppanc. wz.36 kal. 37 mm "Bofors" używana w obronie Warszawy, zasypana na stanowisku bojowym w czasie walk we wrześniu 1939 roku, odnaleziona w 1979 roku podczas budowy szpitala na ul. Kondratowicza.
  • Polski lekki czołg rozpoznawczy TKS wyprodukowany w Państwowych Zakładach Inżynierii w Ursusie k. Warszawy. Używany w Wojnie Obronnej 1939 roku. Jedyny egzemplarz w zbiorach polskich.
  • Pistolet maszynowy "Błyskawica", używany w Powstaniu Warszawskim. Skonstruowany przez inż. Wacława Zawrotnego i Seweryna Wielaniera i produkowany w konspiracyjnych wytwórniach w Warszawie w latach 1943-1944.
  • Mundur garnizonowy Wodza Naczelnego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie gen. broni Władysława Sikorskiego z lat 1940-1943.
  • Mundur polowy typu brytyjskiego dowódcy 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej gen. bryg. Stanisława Sosabowskiego z 1944 roku.
  • Sztandar 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, wykonany w 1943 roku i wręczony dywizji w dniu przysięgi 15 lipca 1943 r. w Sielcach nad Oką.
  • Mundur gen. dyw. Zygmunta Berlinga z 1944 roku, dowódcy 1 Armii Wojska Polskiego.
  • Samolot Ił-2 z 3 pułku lotnictwa szturmowego z 1944-1945 roku. Jeden z trzech zachowanych egzemplarzy na świecie.
  • Czołg T-34 z armatą 76 mm, wyprodukowany w 1942 roku. Był na uzbrojeniu 1 Pułku Czołgów Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte. Jeden z kilku zachowanych w zbiorach muzealnych na świecie egzemplarzy z wczesnego okresu produkcji.
Zbiory specjalne
Bezcennym źródłem do dziejów wojskowości polskiej są rysunki i grafika wybitnych artystów polskich oraz obcych w Polsce działających, uczestników lub obserwatorów historycznych wydarzeń. O wartości artystycznej oraz historycznej zbiorów świadczą rysunki takich twórców jak:
  • J. P. Norblin (5 rysunków) "Bitwa pod Zieleńcami", "Walki na ulicy Miodowej", "Szturm Pragi widziany od strony pozycji rosyjskich", "Atak wojsk rosyjskich na umocnienia Pragi", "Bitwa pod Maciejowicami"
  • Aleksander Orłowski (10 rysunków) "Bitwa pod Racławicami", "Artyleria w bitwie pod Raszynem", "Artyleria piesza i konna", "Odpoczynek żołnierzy Księstwa Warszawskiego", "Na biwaku", rysunki ubiorcze
  • Michał Stachowicz (6 gwaszy) "Przysięga T. Kościuszki na rynku w Krakowie", "Wprowadzenie na rynek w Krakowie armat zdobytych pod Racławicami", "Obóz wojsk Kościuszki pod Igołomią", "Obóz wojsk Kościuszki pod Bosutowem"
  • Juliusz Kossak (25 akwarel i rysunków) "Lisowczyk", "Śmierć Żółkiewskiego pod Cecorą", "Tadeusz Kościuszko na czele kosynierów", "Morsztyn pod Chocimiem", "Hajduk", "Gniewosz ginący w obronie chorągwi", projekty ubiorów żołnierzy Powstania Styczniowego
  • Piotr Michałowski (4 akwarele) "Jan Sobieski konno", rysunki ubiorcze
  • Jan Matejko (2 rysunki) "Chłop przy armacie" z 1794 r., "Rycerz z 1410 r.
  • Michał Andriolli (4 rysunki) ilustrują walkę i śmierć Zygmunta Sierakowskiego, przywódcy Powstania Styczniowego na Litwie
  • Artur Grottger (1 rysunek) "Lekcja"
  • Jacek Malczewski (1 rysunek) "Sybirak"
Pośród artystów tworzących w XX wieku na szczególną uwagę zasługują twórcy legionowi:
  • Juliusz Fałat (2 akwarele) "Portret pułkownika Władysława Sikorskiego", "Portret pułkownika Wojciecha Rogalskiego"
  • Leon Wyczółkowski (1 rysunek)
  • Kazimierz Sichulski (4 portrety)
  • Wincenty Wodzinowski (około 100 rysunków) portrety legionistów
Najcenniejsze obiekty spośród grafiki stanowią zespoły ilustrujące umundurowanie Wojsk Polskich z XVIII wieku, Księstwa Warszawskiego, Powstania Listopadowego i Powstania Styczniowego, m. in. grafiki:
  • N. Raspe - 76 miedziorytów ręcznie kolorowanych z 1781 roku "Umundurowanie Wojska Polskiego"
  • Krzysztofa F. Ditricha - Wojsko Powstania Listopadowego
  • Józefa Lexa - Wojsko Królestwa Kongresowego
  • Józefa Kondratowicza - Wojsko Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego
  • Drzeworyty z czasopism francuskich lat 1862-1864
Najcenniejszymi obiektami ilustrującymi wojska obce stanowią:
  • Zespół 25 albumów z litografiami kolorowanymi ręcznie i opisami prezentującymi umundurowanie, uzbrojenie i oporządzenie wojsk rosyjskich od XI do połowy XIX wieku
  • Zbiór 64 miedziorytów na pergaminie z XVII wieku, portrety wielkich mistrzów Zakonu Krzyżackiego
Spośród zbiorów fotograficznych najcenniejszymi zabytkami są:
  • Fotografie portretowe uczestników Powstania Styczniowego z kolekcji Zarewicza
  • Zbiór fotografii Kręckiego
  • Album policmajstra warszawskiego Federicksa z fotografiami powstańców z 1863 r. (729 fotografii)
  • 19 albumów fotograficznych z Legionów Polskich
  • Album z fotografiami gen. Sikorskiego z lat 1940-1943 wykonanymi przez osobistego fotografa Święcickiego
W zbiorach kartografii i plakatów znajdują się m.in.:
  • Theatrum Orbis Terrarium, sive Atlas Novus Pars Sekunda z 1640 r.
  • Carte de la Pologne Rizzi Zannoni z 1772 r.
  • Plan miasta stołecznego Warszawy z 1829 roku wykonany przez oficerów Korpusu Inżynierów
  • Carte Generale du Cours de la Vistule z 1817 r. malowane akwarelą
  • 24 szkice i plany dotyczące kampanii w Galicji z 1809 r. rysowane przez płk. J. Malletskiego
Do najcenniejszych obiektów archiwalnych należą:
  • List przepowiedni wydany przez króla Stefana Batorego 1580 r.
  • Uniwersał król Jana III do oficerów z 17 lipca 1683 r.
  • Zespoły dokumentów z podpisem: T. Kościuszki, J. Poniatowskiego, J. Piłsudskiego i W. Sikorskiego
  • Dyplom doktora honoris causa medycyny Uniwersytetu Warszawskiego dla J. Piłsudskiego z 1921 r.
Zbiory sztuki
Cechą szczególną i wyróżniającą zbiory malarstwa jest możliwość zilustrowania historii Polski od X wieku po dzień dzisiejszy.
Wartość i znaczenie dzieł sztuki podnoszą nazwiska twórców:
  • Jan Bogumił Plersch (1732 - 1817)
  • Jacek Malczewski (1854 - 1929)
  • Józef Chełmoński (1849 - 1914)
  • Józef Brandt (1841 - 1915)
  • Jan W. Chełmiński (1851 - 1925)
  • Wojciech Kossak (1857 - 1942)
Tematyczne kolekcje:
  • Wojsko Księstwa Warszawskiego - cykl obrazów J. W. Chełmińskiego
  • Wojsko Królestwa Polskiego - cykl obrazów Józefata Łukaszewicza
  • Kolekcje obrazów
     Michała Byliny (41 szt.)
     Władysława Gościmskiego (20 szt.)
     Wojciecha Kossaka (21szt.)
  • Portrety dowódców II RP w tym wyróżniający się zbiór prac Romana Kaweckiego (22 szt.)
Zbiór rzeźby prezentuje popiersia królów, hetmanów i dowódców od czasów Bolesława Chrobrego do dowódców z okresu II wojny światowej.
Ponadto możemy wyodrębnić:
  • figurki ilustrujące umundurowanie i oporządzenie żołnierzy z XIX w.
  • cykl "Panteon Kultury i Historii Polski" X. Dunikowskiego
  • miniatury pomników
  • maski pośmiertne, w tym Napoleona i Józefa Piłsudskiego
Oprócz wymienionego już X. Dunikowskiego należy wspomnieć nazwiska rzeźbiarzy:
  • Michał Kamieński (1892 - 1944)
  • Alfons Karny (1901 - 1989)
  • Henryk Kuna (1885 - 1945)
  • Konstanty Laszczka (1865 - 1956)
  • Edward Wittig (1879 - 1941)
Zbiór medalierstwa obejmuje medale od XVII wieku po dzień dzisiejszy, ukazuje dzieje wojskowe narodu polskiego i ciągłość wątków w powracających seriach królewskich, tematyki wiedeńskiej, grunwaldzkiej, rocznicowych - powstań narodowych, Konstytucji 3 Maja oraz poświęcone II wojnie światowej. Ciekawym elementem zbioru jest kolekcja plakiet Władysława Gruberskiego (1873 - 1933) - 50 szt.
W zbiorach Działu Sztuki znajdują się:
  • "Bitwa pod Warną" - Kazimierza Sichulskiego
  • "Bitwa pod Wiedniem" - Józefa Brandta
  • "Bitwa pod Warną" - Kazimierza Sichulskiego
  • "Noc listopadowa" - Wojciecha Kossaka
  • "Obrona cmentarza Łyczakowskiego przez młodzież" - Wojciecha Kossaka
  • "Konfederaci barscy broniący zaścianka" - Józefa Brandta
  • "Fragment panoramy racławickiej" - Jana Styki
  • "Fragment panoramy siedmiogrodzkiej" - Jana Styki
  • "Bitwa pod Zadwórzem" - Stanisława Batowskiego
  • "Ułani nadwiślańscy w Hiszpanii" - Januarego Suchodolskiego
  • "Szturm na mury Saragossy" - Januarego Suchodolskiego
  • "Bitwa pod Komarowem 31 VIII 1920 r." - Jerzego Kossaka
  • Dwa obrazy olejne (kopie XIX wieczne obrazów) Jana Christiana Mocka, malarza z czasów Augusta II. Przedstawiają kampament wojsk polskich i saskich pod Warszawą, trwający 31 VII - 18 VIII 1732 r. Oryginały obrazów przechowywanych w Moritzburgu, rezydencji królów saskich.
  • "Bitwa pod Chocimiem" - Stanisława Batowskiego
  • "Bitwa pod Stoczkiem" - Jana Rosena
  • "Rozbrojenie Niemców przed Główną Komendą na Placu Saskim w Warszawie" - Stanisława Bagieńskiego
  • "Wkroczenie Legionów do Warszawy" - Stanisława Bagieńskiego
  • "Rozstrzelanie powstańca na stokach Cytadeli Warszawskiej" - Antoniego Piotrowskiego
  • "Karol X, król szwedzki pod Warszawą 1656 r." - J. Phillipa Lampkego z 1684 r.
  • 2 tablice marmurowe z Grobu Nieznanego Żołnierza (przedwojenne)
  • Tablice pamiątkowe XVIII w i okresu międzywojnia
o muzeum |  wystawy |  zbiory |  oddziały |  mapka |  wydarzenia |  nagrody |  artykuły |  linki
Copyright © by Muzeum Wojska Polskiego Created by Agencja kreatywna e-mouse