«RAF Station, Aqir, Παλαιστίνη, Οκτώβριος 1941. Η πρόθεση να συγκροτηθεί η 361 Μοίρα Δίωξης της Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας (στη συνέχεια πήρε τον αριθμό 335 Μοίρα ΕΒΑ), που πρόκειται να επιχειρεί με τις Αεροπορικές Δυνάμεις της Βρετανίας και των μελών της Κοινοπολιτείας και των άλλων Συμμάχων στη Μέση Ανατολή, εκφράσθηκε με τη Διαταγή αρ. 296 της Αεροπορικής Διοίκησης Μέσης Ανατολής με ημερομηνία 7 Οκτωβρίου 1941. »
Έτσι αρχίζουν οι εγγραφές στο βιβλίο της 335 Μοίρας. Και αν η αρχή σας φαίνεται πολύ κοινότυπη, μην ανησυχείτε.
Το καλό είναι πιο κάτω. Και να τι γράφει:
(Σημ.1)
«Η Διαταγή όρισε και τη Δύναμη της Μοίρας, που είναι η ίδια με αυτή που έχει μια Κανονική Μοίρα Δίωξης με Ηυrricane δηλαδή 16 αεροσκάφη.
Η Μοίρα συγκροτήθηκε στον Σταθμό της RAF στο Aqir
(Σημ.2) της Παλαιστίνης στις 10 Οκτωβρίου 1941, με αρμοδιότητες, με την πρώτη ευκαιρία, αυτές που έχουν οι Μοίρες Δίωξης κάτω από τη διοίκηση του Αρχηγείου της RAF για την Παλαιστίνη και την Υπεριορδανια.(Σημ.3)
Ο Επισμηναγός Ξ.Ι. Βαρβαρέσος, της Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας, τοποθετήθηκε διοικητής της Μονάδας.
Το προσωπικό της Μοίρας, όπως συγκροτήθηκε, είναι Έλληνες, που έφυγαν από τη χώρα τους κατά τη Γερμανική εισβολή του Απριλίου 1941. Όλοι οι αξιωματικοί, οι περισσότεροι από τους ανώτερους υπαξιωματικούς και πολλοί από τους σμηνίτες, υπηρετούσαν στην Ελληνική Βασιλική Αεροπορία όταν προσπάθησαν να εισβάλουν οι Ιταλοί ως την εποχή που οι Συμμαχικές Δυνάμεις αποσύρθηκαν από την Ελλάδα μετά την Γερμανική εισβολή. Κάποιοι μάλιστα από αυτούς δραπέτευσαν από τη χώρα τους όταν οι Δυνάμεις του Αξονα είχαν καταλάβει την Ελλάδα. Οι υπόλοιποι είναι Έλληνες που κατοικούσαν στην Αίγυπτο, την Παλαιστίνη και άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής. Όλοι είχαν την σφοδρή επιθυμία να ελευθερώσουν την Πατρώα γη και να βοηθήσουν τις Συμμαχικές Δυνάμεις στην οριστική ανατροπή των Δυνάμεων του Άξονα.
Στις 7 Οκτωβρίου 1941 το δυναμικό της Μοίρας που το αποτελούσαν 15 Αξιωματικοί και 251 Υπαξιωματικοί και σμηνίτες, έφθασε στον Σταθμό της RAF στο Aqir της Παλαιστίνης.
Τα ονόματα των αξιωματικών και υπαξιωματικών χειριστών είναι τα ακόλουθα:


Επισμηναγός Ξ. Ι. Βαρβαρέσσος, Διοικητής
Υποσμηναγός Κ. Παναγόπουλος, Επικεφαλής Α' Σμήνους
Υποσμηναγός Ι. Κατσαρός, Αξιωματικός Πληροφοριών
Υποσμηναγός Δ. Θεοδοσιάδης, Επικεφαλής Β' Σμήνους
Υποσμηναγός Π. Οικονομόπουλος, Χειριστής
Ανθυποσμηναγός Ε. Καραμολέγκος, Χειριστής
Ανθυποσμηναγός Γ. Καρούσος, Χειριστής
Ανθυποσμηναγός Α. Μουλόπουλος, Χειριστής
Ανθυποσμηναγός Ι. Παπακώστας, Χειριστής
Ανθυποσμηναγός Η. Καρταλαμάκης, Χειριστής
Ανθυποσμηναγός Π. Διδασκάλου
Ανθυποσμηναγός Φ. Πλαστήρας
Υποσμηναγός Οικονόμου, Αξιωματικός Εφοδιασμού
Υποσμηναγός Ν. Δαλαρέττος, Αξιωματικός Μηχανικός
Ανθυποσμηναγός Γ. Ντάσιος, Υγειονομικός Αξιωματικός
Υπαξιωματικοί Χειριστές
Αρχισμηνίες
(Σημ.4)
Γ. Παπαϊωάννου,
Δ. Σπυρίδωνος,
Ε. Ξύδης,
Σκλήρης.
Σμηνίες
Κ. Αλεξόπουλος,
Δ. Γκίζας,
Κ. Δήμου,
Ι. Γεωργιάδης
Κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου οι παρακάτω
έλληνες αξιωματικοί τοποθετήθηκαν και παρουσιάσθηκαν στη Μοίρα:
Υποσμηναγός Π. Λακέας 13/10/41, Υπασπιστής της Μοίρας
Σμηναγός Γ. Χριστόπουλος 16/10/41, Μηχανικός
Το έργο αυτού του τελευταίου ήταν να βοηθήσει την τεχνική εκπαίδευση του Τεχνικού Τμήματος της Μοίρας.
Τέσσερις Βρετανοί Αξιωματικοί της RAF τοποθετήθηκαν και παρουσιάσθηκαν στη Μοίρα με τα εξής καθήκοντα:
Flight Lieutenant H.W Harrison, Εκπαιδευτής
Pilot Officer M.E. Leng, Εκπαιδευτής
Pilot Officer G.S.Harrison, Σύνδεσμος
Pilot Officer W.Galloway, Σύνδεσμος Εφοδιασμού.
Όλοι οι Έλληνες που αποτελούσαν το ιπτάμενο προσωπικό ήσαν ήδη έμπειροι χειριστές. Όλοι με εξαίρεση τον Αρχισμηνία Ξύδη Ε., που ήταν χειριστής της πολιτικής αεροπορίας, ήσαν μόνιμοι Αξιωματικοί και Υπαξιωματικοί της Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας και κάποιοι είχαν ήδη κάποια εκπαίδευση και εμπειρία πτήσεων με μονάδες της RAF.
Δέκα αεροσκάφη Ηυrricane  διατέθηκαν στη Μοίρα και η Εκπαίδευση Αέρος άρχισε, κάτω από την προσωπική καθοδήγηση του Επισμηναγού Βαρβαρέσου, βοηθούμενου από τον Υποσμηναγό Κατσαρό, τον Flight Lieutenant H.W Harrison και αργότερα τον Pilot Officer M.E. Leng, στις 16 Οκτωβρίου 1941. Κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου η εκπαίδευση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τις οδηγίες που παρουσιάζονται στο συνημμένο αντίγραφο των Αναφορών Εκπαίδευσης.
Υπογραφή Ξ. Βαρβαρέσος Επισμηναγός, Διοικητής Αρ. 335 (Ελληνικής) Μοίρας »



Το πρώτο αεροσκάφος (Ζ4292) του τύπου Hurricane Mk I που παρέλαβε η ΕΒΑ το 1941.Προσέξτε οτι παρ' όλο που το αεροσκάφος αυτό ανήκε σε μονάδα της Μ.Ανατολής, φέρει παραλλαγή "ευκράτων περιοχών" και όχι "ερήμου".Ακόμη, δεν έχει τροπικό φίλτρο κάτω απο το το ρύγχος και διατηρεί τις αντι-θαμβωτικές ασπίδες  πάνω και πίσω απο τις εξατμίσεις του κινητήρα, κατάλοιπο των αεροσκαφών της Μάχης της Αγγλίας



Ο Σμηναγός Μ.Νομικός στο φτερό ενός απο τα πρώτα Hurricane Mk I που παρέλαβε η 335 Μοίρα το 1941.
Το αεροσκάφος είναι φρεσκοβαμμένο με τα χρώματα παραλλαγής "ερήμου" και έχει ζωγραφισμένες δύο ελληνικές σημαιούλες στό αριστερό μέρος, κάτω απο την εξάτμιση.Ο κώνος  της έλικας είναι βαμμένος με τα ελληνικά χρώματα μπλέ-λευκό.



Ένα  απο τα πρώτα Hurricane Mk I που παρέλαβε η 335 Μοίρα,  με αριθμό σειράς Z4047.Παρατηρήστε οτι το εθνόσημο στο κάθετο σταθερό είναι Ελληνικό.*
Χειριστές της 335 Μοίρας ποζάρουν για μιά φωτογραφία μπροστά σε ένα απο τα αεροσκάφη της Μοίρας.

Αν και είναι εμφανέστατο, θα πρέπει να πούμε ότι αυτή είναι η είσοδος του Ηυrricane στην ιστορία της Ελληνικής Αεροπορίας. Κατά τον Πτέραρχο Η. Καρταμαλάκη: «Στο Ακίρ ήρθαν τα πρώτα δέκα Ηυrricane, κατευθείαν απ' τη Μάλτα. Ήσαν εντελώς καινούργια και οι μηχανές τους είχαν δουλέψει μόνο 8-10 ώρες. Σύντομα όλοι εξασκήθηκαν στον τύπο και έκαναν όλες τις ασκήσεις που προβλέπει το πρόγραμμα Διώξεως (Σημ. 5)».
Πολλοί θα αναρωτηθούν τι ήταν αυτά τα Ηυrricane. Λοιπόν αυτό που σίγουρα γνωρίζουμε είναι το ότι ήταν Μκ Ι. Αγνοούμε ποια από αυτά ήταν tropicalized, ποια δηλαδή διέθεταν το ογκώδες φίλτρο κάτω από το ρύγχος και ποια όχι. Γιατί το ότι υπήρχαν και από τους δύο τύπους είναι σίγουρο. Για παράδειγμα στις 24 Νοεμβρίου 1941 υπάρχει η εγγραφή: «Hurricane aircraft Home type.Nos W9140 and  Ζ.7013 were allotted to the unit... (Σημ. 6)».
 Αν αυτό το «Home type» δεν πείθει κάποιους, τότε να πούμε ότι υπάρχει αναγραφή, στις 18/1/42, που μιλά για
«7 tropicalized aircraft» και «8 non-tropicalized aircraft». Το κακό στην υπόθεση είναι ότι μόνο από τους αύξοντες αριθμούς των αεροσκαφών δεν μπορεί να βγει συμπέρασμα. Άλλα αεροσκάφη έφεραν τα τροπικά φίλτρα από την κατασκευή τους, ενώ σε άλλα μπήκε αργότερα όταν τα τροποποίησαν. Τα μητρώα τους, όσων υπάρχουν, δεν είναι πάντοτε ενημερωμένα. Επιπλέον, έτσι για να τρελαθούμε, πολλά Ηυrricane κατασκευάσθηκαν ως Μκ Ι και στη συνέχεια μετασκευάσθηκαν σε Μκ II! Τώρα λοιπόν που μαθαμε ότι όταν αναφερόμαστε στα Ηυrricane θα πρέπει να το κάνουμε με μεγάλη προσοχή και, προπαντός, χωρίς δογματισμούς, ας προχωρήσουμε πιο κάτω.
Στις 26 Νοεμβρίου η 335 Μοίρα ειδοποιήθηκε ότι της παραχωρήθηκαν εννέα ακόμη
Ηυrricane που βρίσκονταν στο Amman της Ιορδανίας ή Υπεριορδανίας αν θέλουμε να είμαστε συνεπείς στην τότε ορολογία. Την ίδια ημέρα ισάριθμοι χειριστές της 335 έφυγαν οδικώς για να τα παραλάβουν. Στις 28 του ίδιου μήνα θα αναχωρούσαν από το Amman για την έδρα τους. Προβλεπόταν μια πτήση απλή, χωρίς ιδιαίτερη δυ¬σκολία. Όμως οι προβλέψεις δεν επαληθεύθηκαν. Η βροχή, από τα μάλλον σπάνια φαινόμενα στο Amman, βρήκε εκείνη την ημέρα να πέσει! Αλλά ας γυρίσουμε στο Βιβλίο Πτήσεων της Μοίρας κι ας δούμε πώς περιγράφει αυτό τα γεγονότα: «Εννέα χειριστές ξεκίνησαν, πετώ¬ντας με τα παραχωρηθέντα αεροσκάφη, από το Amman προς τη Μονάδα. Ο καιρός ήταν πολύ βροχερός και μουντός. Ο Ανθυποσμηναγός Θ. Θεοφανόπουλος, χειριζόταν το αεροσκάφος Ηυrricane W.9355, αντιμετώπισε δυσκολίες, και προφανώς, καθώς προσπαθούσε να πραγ¬ματοποιήση αναγκαστική προσγείωση, συνετρίβη στους λόφους του Ες Σαλτ, κοντά στο Amman. Αποτέλεσμα αυτού του δυστυχήματος ήταν, το αεροσκάφος να καεί εντελώς και ο χειριστής να σκοτωθεί. Συγκροτήθηκε Ανακριτική Επιτροπή. Πέντε χειριστές επέστρεψαν στο Amman, και από αυτούς ο Σμηνίας Ιωάννης Γεωργιάδης πραγματοποίησε αναγκαστική προσγείωση στο αεροδρόμιο του Αmman με σβησμένη μηχανή και μην έχοντας αρκετό χρόνο να κάνει όλες τις διαδικασίες που απαιτούνται για το κατέβασμα των σκελών, το αεροσκάφος έπαθε ζημιές (κατατάχθηκε στην Κατηγορία 2).
Ο χειριστής δεν τραυματίσθηκε. Τρεις χειριστές κατάφεραν να φέρουν τα αεροσκάφη τους στο Σταθμό της Royal Air Force στο Aqir».
Ο Θεοφανόπουλος ήταν ο πρώτος χειριστής της 335 που έχανε τη ζωή του σε αεροπορικό δυστύχημα. Λίγες ημέρες πριν, στις 10 εκείνου του Νοέμβρη, είχε πεθάνει ο Σμηνίας Κωνσταντίνος Δήμου (Σημ. 7.)
Ακόμα η πτώση του W9355 δεν ήταν η πρώτη για την 335. Στις 15, του ίδιου μήνα πάντοτε,
ο Σμηνίας Δ. Σπυρίδωνος πετούσε με το Διοικητή της Μοίρας, τον Επισμηναγό Ξενοφώντα Βαρβαρέσο, σε άσκηση. Κατά την προσγείωση το αεροπλάνο, ήταν το Ζ.4604, καταστράφηκε επειδή δεν είχε ασφαλίσει το ένα σκέλος. Ευτυχώς ο Σπυρίδωνος δεν έπαθε τίποτα. Όμως ο θάνατος του Θεοφανόπουλου φαίνεται ότι είχε επίδραση σε ολόκληρη τη Μοίρα. Να τι γράφει το βιβλίο: «Κηδεία του Ανθυποσμηναγού θεοφανόπουλου (αποθανόντος) στα Ιεροσόλυμα.
Η ακολουθία, που χοροστάτησε ο Επίσκοπος εκπροσωπώντας τον πατριάρχη και παραβρέθηκε επίσης η Αυτής Βασιλική Υψηλότητα η Πριγκίπισσα Ελένη της Ελλάδας, έγινε στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη, στην πόλη των Ιεροσολύμων, και ο νεκρός θάφτηκε στο Ελληνικό Νεκροταφείο.
Ο Air Commodore Brown, Διοικητής της RAF στην Παλαιστίνη και την Υπεριορδανία, αντιπροσωπεύθηκε στην κηδεία από τον Flying Officer Daston της RAF. Κατά τη διάρκεια του μήνα συνεχίσθηκε η επιχειρησιακή εκπαίδευση, και με τη σελήνη στο τέλος του μήνα άρχισε η εκπαίδευση στις νυκτερινές πτήσεις. Οι αναφορές εκπαίδευσης επισυνάπτονται στο Παράρτημα "Β" και το Παράρτημα "C"».
Αυτή η τελευταία παράγραφος αποκαλύπτει και το ρυθμό της εκπαίδευσης. Ο Επισμηναγός Ξενοφών Βαρβαρέσος είχε βαλθεί να κάνει την 335 Μοίρα αξιόμαχη και ετοιμοπόλεμη προκειμένου να πάρει μέρος όσο το δυνατόν γρηγορότερα στις επιχειρήσεις.
Στις 7 Δεκεμβρίου η 335 μετασταθμεύει στο St. Jean d' Acre (Σημ. 8).
Τρεις ημέρες αργότερα, στις 10 του μήνα, θα έχει το επόμενο θανατηφόρο ατύχημα. Να τι αναφέρει το Βιβλίο της Μοίρας:
«Ο Αρ. 131 (Σημ. 9) Ανθυποσμηναγός Πλαστήρας Φ. Συνετρίβη κοντά στο πεδίο προσγείωσης του St. Jean αμέσως μετά την απογείωση σε άσκηση νυκτερινής πτήσης και σκοτώθηκε ακαριαίως και το αεροσκάφος Ζ. 4099 καταστράφηκε τελείως».
Ο θάνατος του Πλαστήρα, που συνέβη παρουσία όλου σχεδόν του προσωπικού της Μοίρας, είχε σοβαρή επίδραση στους υπόλοιπους χειριστές. Ο Πτέραρχος Η. Καρταλαμάκης μας δίνει μια πολύ ζωντανή εξιστόριση που αξίζει να την παρακολουθήσουμε. « 10 Δεκεμβρίου. Τα σύννεφα σκεπάζουν τα γύρω βουνά στα 2000' και δε φαίνεται κανένα σημάδι φωτεινό στον ορίζοντα. Απ' τ' απόγευμα ο καιρός έχει μεταβληθεί, κι' έχει περάσει μια βαρομετρική ύφεση που έχει ανεβάσει τα υψόμετρα κατά 500 πόδια. Δύο αεροπλάνα έτοιμα στο διάδρομο να πετάξουν. Πρώτος ο Ανθ/γός Πλαστήρας, που μόλις δέθηκε σφιχτά, ξεκίνησε για απογείωση σε δυτική κατεύθυνση.
Φουλάρει τη μηχανή του, και καθώς τα 1000 άλογα μουγκρίζουν -τόση είναι η ιπποδύναμη της μηχανής του "Χαρικέιν"- η προπέλα γυρνά λυσσασμένη σηκώνοντας νερά απ' το πλημμυρισμένο διάδρομο, ενώ τα φώτα πλεύσης του αεροπλάνου -πράσινο, κόκκινο και άσπρο- καθώς χάνεται στο βάθος του διαδρόμου, καθεφτίζονται παιχνιδίζοντας με τις σταγόνες που τους πετάει η προπέλα, σαν βιδώνεται στο Παλαιστινέζικο ξεροβόρι.
Όλοι οι χειριστές, και η ομοχειρία μηχανικών κοντά στο Διοικητή τους, με τα χέρια στις χοντρές φόρμες, κολλημένοι δίπλα στη μηχανή του προβολέα -που δουλεύει ακατάπαυστα περισσότερο για να τους θερμαίνει, και σ' επιφυλακή για να φωτίσει κατά την προσγείωση- παρακολουθούν την απογείωση του συναδέλφου τους, μια απογείωση όμως που θα είναι και η τελευταία του Φίλιππα Πλαστήρα Καθώς το "Χαρικέιν" ξεκόλλησε απ' το διάδρομο κι άρχισε να παίρνει ύψος, άφηνε για σημάδι της παρουσίας του, το άσπρο φως της ουράς του. Το παρακολουθούσα για να δώσω πράσινο φως στο επόμενο αεροπλάνο που έπαιρνε θέση ν' απογειωθεί. Ξαφνικά τα μάτια μας καρφωμένα στο βάθος του ορίζοντα, παρακολουθούν με κρατημένη αναπνοή την τροχιά του θανάτου που διαγράφει το άσπρο φως και μαζί του όλο το το αεροπλάνο. Μια καμπύλη που το ένα σκέλος της μοιραία κόβει κάθετα το έδαφος είναι η τροχιά της. Λίγα δευτερόλεπτα αγωνίας, και μια τρομερή κιτρινοκόκκινη λάμψη καταυγάζει όλη την περιοχή σαν μια εκθαμβωτική αστραπή που πήρε τον Φίλιππα στην αγκαλιά της.
Ήταν ο καλύτερος μου, ο μοναδικός μου φίλος. Από τότε δεν μου 'μείναν δάκρυα για συνάδελφο, και δέχομαι -δέχτηκα πάρα πολλές φορές- τις απώλειες των συναδέλφων σαν κάτι φυσικό...
... Μα να! Ο Διοικητής της Μοίρας Επ/γός Βαρβαρέσος, με καταφανή συγκίνηση και αμίλητος, σκαρφαλώνει στο άλλο αεροπλάνο που ήταν έτοιμο, κι' αφού δένεται, βάζει σε λειτουργία τη μηχανή του. Όλοι μας καταλαβαίνουμε την πράξη του, θα ρισκάρει τη ζωή του για να σώσει το ηθικό των χειριστών του. Τον πλησιάζω και του λέω να διορθώσει το υψόμετρο του, που έδειχνε τα 500' λάθος. Είχαμε σχεδόν καταλάβει από τι έπεσε ο προηγούμενος. (Σημ. 10)»

Σε μας, μετά από αυτήν την τόσο ζωντανή περιγραφή, δε μένει παρά να προσθέσουμε ότι η πτήση εκείνη του Βαρβαρέσου, αρκετά περιπετειώδης, αποκατέστησε το κλονισμένο ηθικό των χειριστών και εδραίωσε την εκτίμηση τους προς το πρόσωπο του. Ο Πλαστήρας τάφηκε στη Χάιφα.
Στις 18 Ιανουαρίου του 1942 η 335 Μοίρα θα αφήσει το Ισραήλ και θα πάει στην Αίγυπτο. Αρχικά στο Helwan και το Αboukir. Εδώ θα καταφύγουμε και πάλι στο Βιβλίο της Μοίρας για να δούμε κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία για τα Ηυrricane που είχε. Γράφει λοιπόν:
«Αεροπορικό Απόσπασμα μετακινήθηκε σε δύο Σμήνη:
(1) Υπό τον Διοικητή της Μοίρας. 7 tropicalized αεροσκάφη, παραλήφθηκαν από τη 261 Μοίρα και τα πέταξαν οι χειριστές της μονάδας στο Helwan. Αυτά τα αεροσκάφη προσγειώθηκαν καθοδόν στο Aqir για ανεφοδιασμό και έφθασαν στο Helwan κατά τις 1400 GMT. (Σημ. 11)
(2) Υπό την ηγεσία του F/Lt H.W Harrison  8 non-tropicalized αεροσκάφη πέταξαν προς το Aboukir , αφού προσγειώθηκαν καθοδόν στην Ismailia για ανεφοδιασμό και έφθασαν στο Aboukir κατά τις 1200 GMT. " Εξακουλουθεί
με άλλα λόγια η ύπαρξη των διαφορετικών Ηυrricane.


Αεροσκάφη Hurricane Mk IIb της 335 Μοίρας σε κάποιο LG (landing ground).Το πρώτο αεροσκάφος (Ζ3506)  φέρει τον κωδικό FG . A.


Μερικοί απο τους χειριστές της 335 Μοίρας μπροστά απο ένα Hurricane Mk IIb.

Με αυτά τα αεροσκάφη η 335 8α πάει στο LG 20 δηλαδή στη Δυτική Έρημο (Σημ. 12).
Εκεί οι χειριστές της και το προσωπικό εδάφους θα γνωρίσουν καλά τη ζωή στην έρημο. Μια ζωή αφεαυτής δύσκολη που βέβαια γινόταν δυσκολότερη από τον πόλεμο. Από τις 16 Απριλίου του 1942 τα Ηυrricane της αναλαμβάνουν και την αεροπορική κάλυψη νηοπομπών. Πρώτη ήταν αυτή με την κωδική ονομασία «Rusty». Στις 22 Μαΐου συνοδεύοντας μια από αυτές, ήταν η «Onset», θα πέσει στη θάλασσα το Ζ.4101. θα Βυθιστεί αμέσως παρασέρνοντας στο βυθό και το χειριστή του, τον Επισμηνία Κωνσταντίνο Αλεξόπουλο. Ως αιτία θεωρήθηκε η βλάβη που παρουσίασε ο κινητήρας του. Στις 9 Αυγούστου έχουμε την ακόλουθη, πολύ ενδιαφέρουσα, καταχώρηση: «Ο Ανθυποσμηναγός Μουλόπουλος καθώς πετούσε σε άσκηση κατά εικονικών στόχων έπεσε σε περιδίνηση ενώ ήταν στα 6000 περίπου πόδια και δεν μπόρεσε να επαναφέρει. Αποφάσισε να πηδήξει με το αλεξίπτωτο όταν ήταν στα 500 περίπου πόδια, και προσγειώθηκε ασφαλώς. Το αεροσκάφος θεωρήθηκε ολική απώλεια - Ηυrricane ΙΙc - ΒΝ. 346 (Κατηγορία 3).» Αυτή είναι η πρώτη αναφορά ότι στη Μοίρα υπήρχε τέτοιο αεροσκάφος. Στις 31 του ίδιου μήνα έχουμε τα Ηυrricane ΙΙc ΒΕ.547 και ΒΝ.376 να πετούν σε μια πτήση έρευνας, από τις 1215 έωςτις 1335 με χειριστές τον Υποσμηναγό Παπακώστα και το Σμηναγό Χόνδρο αντίστοιχα. Στις 6 Σεπτεμβρίου 1942 ο Βαρβαρέσος θα παραδώσει τη διοίκηση της 335 Μοίρας στον Επισμηναγό Ιωάννη Κέλλα που είχε καταξιωθεί ως διοικητής της 21 Μοίρας Δίωξης στην περίοδο από 28 Οκτωβρίου 1940 ως την κατάρρευση. Την επομένη ημέρα διαβάζουμε: «ΟΑνθ/σγός Χατζηιωάννου χειριζόμενος το αεροσκάφος Ηυrricane ΙΙc ΒΕ.547, προσγειώθηκε με την κοιλιά, έχοντας ξεχάσει να κατεβάσει τα σκέλη προσγείωσης. Ο Χειριστής δεν έπαθε τίποτα, και το αεροσκάφος μπήκε στην κατηγορία 1 έχοντας πάθει ζημιές στα σκέλη προσγείωσης και τον έλικα.». Στις 20 του ίδιου μήνα έχουμε μια ακόμα σημαντική εγγραφή στο βιβλίο της Μοίρας.
Ας τη δούμε.
«Η Μοίρα επανεφοδιάσθηκεμε αεροσκάφη Ηυrricane IIb 10 α/φ παραλήφθηκαν από το Νο. 59  RSU. (Σημ. 13) και άλλα 11 από το Νο. 238 Squadron. Τα δικά μας παλιά αεροσκάφη παραδόθηκαν σε άλλες Μονάδες.» Με τα Ηυrricane IIb η 335 θα πάρει μέρος στη μάχη του El Alamein. Όμως τα πράγματα δεν ήταν και τόσο ρόδινα. Η αλλαγή του διοικητή ήταν πολύ περισσότερο σημαντική από όσο φαίνεται. Ο Βαρβαρέσος είχε καταφέρει να κερδίσει την εκτίμηση και την εμπιστοσύνη τόσο των υφισταμένων του όσο και των προϊσταμένων του, Ελλήνων και Βρετανών. Ο Κέλλας, αντιθέτως, δε θα πρέπει να ήταν αρεστός σε κάποιους υφισταμένους και ιδιαιτέρως στον Υποδιοικητή του, Σμηναγό Δημήτριο Χόνδρο.
Η αντιπαλότητα αυτή θα πρέπει να είχε αρχίσει από την εποχή που και οι δύο υπηρετούσαν στην 21 Μοίρα Δίωξης. Ο Κέλλας, απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων, προερχόταν από την Αεροπορική Υπηρεσία Στρατού. Ο Χόνδρος, που ανήκε στην πρώτη σειρά της Σχολής Αεροπορίας, πίστευε, όπως και άλλοι, ότι η Αεροπορία ανήκε στους προερχόμενους
 από τη σχολή της. Έτσι εκμεταλλευόμενος και το ότι ο Κέλλας δεν ήξερε καθόλου αγγλικά, (Σημ. 14) στοιχείο απαραίτητο στην καθημερινή ζωή των αεροπόρων, δεν έχανε ευκαιρία να του φέρεται απρεπώς. Μην ξεχνάμε ότι την ίδια περίοδο είχε εκδηλωθεί και το «Κίνημα της Ροδεσίας», μια υπόθεση που βασίσθηκε στη βλακώδη αντίληψη ότι έπρεπε να φύγουν από την Αεροπορία όσοι δεν προέρχονταν από τις παραγωγικές σχολές της.
Η κορύφωση της σύγκρουσης ανάμεσα στους δύο άνδρες ήλθε στις 27 Οκτωβρίου του 1942. Είχε μόλις νυκτώσει όταν ο Κέλλας ανήγγειλε σε όλους τους χειριστές ότι είχε πάρει την έγκριση την επομένη, επέτειο της ιταλικής επίθεσης, η Μοίρα να προσβάλλει με πολυβολισμούς το στρατηγείο του 20ου Ιταλικού Σώματος Στρατού. Όλοι δέχθηκαν με ενθουσιασμό αυτήν την αποστολή εκτός από το Χόνδρο που ενώπιον όλων δήλωσε: «Η αποστολή αυτή σαν σύλληψη και σαν εκτέλεση είναι μια βλακεία (Σημ. 15)». Ο Κέλλας δεν είπε τίποτα εκείνη τη στιγμή, έστειλε όμως αναφορά στο υπουργείο Αεροπορίας. Σε λίγες ημέρες, στις 6 Νοεμβρίου, έφτασε στη Μοίρα ο Βαρβαρέσος που ανέλαβε, στις 8, και πάλι τη διοίκηση της. Ο Κέλλας παρέμεινε ως τις 16 Δεκεμβρίου, ενώ για το Χόνδρο δεν έχουμε ημερομηνία αναχώρησης. Πάντως εμφανίζεται να πετά για τελευταία φορά με τη Μοίρα στις 2 Δεκεμβρίου. Για όσους ενδιαφέρονται να πούμε ότι ο Κέλλας πήγε στη Ferry Command (Σημ. 16), ενώ ο Χόνδρος πέρασε από Αεροδικείο, καταδικάσθηκε και καθαιρέθηκε για να αποκατασταθεί λίγο πριν την επιστροφή της Αεροπορίας στην Ελλάδα (Σημ. 17).
Αυτό που σίγουρα όμως αξίζει να αναφέρουμε είναι οι χειριστές και τα αεροσκάφη που πήραν μέρος στην επιχείρηση αυτή. Όλοι τους ανήκαν στο Β' Σμήνος της 335 Μοίρας, το Α' είχε επικεφαλής το Χόνδρο και ήταν:
ΒΡ.233 Επσ/γός Ι. Κέλλας
Ζ.4007 Υπσ/γός Βουτσινάς
ΒΡ.279 Σμ/ίας Νικόπουλος
ΒΡ. 135 Ανθσ/γός Ξύδης
ΑΡ. 850 Ανθσ/γός Παναγόπουλος
ΒΕ.681 Ανδσ/γός Χατζηιωάννου
ΗL.663 Ανθσ/γός Τσότσος
ΒΡ.317 Σμ/ίας Πόζας
ΒD.930 Ανθσ/γός Καρύδης
ΒΕ.699 Ανθσ/γός Διδασκάλου
ΒΕ.231 Υπσ/γός Βολωνάκης
ΗL.834 Ανθσ/γός Καρταλαμάκης


Το Hurricane Mk IIb (BD 930) με τον "εξωτικό" κωδικό FG . Σ! Αρκετό μυστήριο καλύπτει αυτό το αεροσκάφος, αφού σε κάποιες εκδόσεις αναφέρεται ως Mk IIc  και σαν προηγούμενος χρήστης του η 73 Μοίρα της  RAF.Ακόμα, είναι άγνωστο γιατί ο κωδικός του περιέχει Ελληνικό χαρακτήρα, κάτι σίγουρα  έξω απο τους κανονισμούς .Είναι άγνωστο εάν υπήρξαν άλλα αεροσκάφη με αυτή την  ιδιαιτερότητα.Πάντως έλαβε μέρος σε πολλές αποστολές της 335ης, μεταξύ των οποίων και η επιδρομή στο Ιταλικό στρατηγείο την 28.10.1942. Στην φωτογραφία απο τα αριστερά Επισμηναγός Ξ.Βαρβαρέσσος, Lieutenant Colonel D.H Loftus , και ο επισμηναγός Ι.Κέλλας.

Αεροσκάφη Hurricane Mk IIb της 335 ετοιμάζονται για κάποια αποστολή σε άγνωστο αεροδρόμιο της ερήμου. Διακρίνεται ο κωδικός FG . W  του αεροσκάφους στο βάθος.Σημειωτέον, οτι τα εθνόσημά του είναι Βρεταννικά.*

Προσωπικό εδάφους της 335 ανεφοδιάζει ένα Hurricane  της Μοίρας με πυρομαχικά.

Απογειώθηκαν στις 06:55 και προσγειώθηκαν στις 08:05. Να τι γράφει το Βιβλίο της Μοίρας:
«Στη δεύτερη επέτειο της δόλιας ιταλικής επίθεσης κατά της Ελλάδας, η Μοίρα πραγματοποίησε πολυβολισμούς στο Ιταλικό Στρατηγείο (20ο Σώμα).7οχήματα πυρπολήθηκαν, ένα Ju 87καταστράφηκε επί του εδάφους, αντίσκηνα και πολυβολεία επλήγησαν. Ο Ανθσ/γός Ξύδης έκανε αναγκαστική προσγείωση μέσα στις δικές μας γραμμές λόγω  διαρροής γλυκόλης από τα εχθρικά αντιαεροπορικά. Ο Ανθσ/γός Καρταμαλάκης αγνοείται. Ο Ανθσ/γός Παναγόπουλος επέστρεψε ασφαλώς στη βάση αφού επιβίωσε από κατευθείαν πλήγμα του κινητήρα του από τα εχθρικά αντιαεροπορικά. 2 αεροσκάφη κατ. II και 1 κατ. III.»
Αλλά δεν μπορεί να λείψει από την αφήγηση μας ο Αρχισμηνίας Όθων Κόρμανιτς. Ο Otto Kormanitz, όπως τον έλεγαν «στο χωριό του», ήταν Σέρβος. Στις 11 Μαρτίου του 1941 τρία αεροπλάνα προσγειώθηκαν στο Σέδες. Τα δύο ήταν εκπαιδευτικά Βucker Βυ 131Α Jungmann και το τρίτο Fiesler Fi 156C-1 Storch. Ανήκαν στην Αεροπορία της Γιουγκοσλαβίας.
Οι χειριστές τους, διαφωνώντας με τη φιλοαξονική πολιτική του αντιβασιλέα Παύλου Καραγκεόργκεβιτς, διέφυγαν στην Ελλάδα όπου και ζήτησαν πολιτικό άσυλο. Αυτό όχι μόνο τους δόθηκε αλλά επιπλέον τους δόθηκε η δυνατότητα να καταταγούν στην Ελληνική Αεροπορία. Στην αρχή εντάχθηκαν στην 31 η Μοίρα Βομβαρδισμού που πετούσε με Potez 633 Β2 Grec. Δεν πρόλαβαν να πάρουν μέρος στις επιχειρήσεις και, από ότι φαίνεται, πήραν και αυτοί το δρόμο για την Αίγυπτο μέσω Κρήτης. Για λόγους που ακόμα δεν έχουν διευκρινισθεί ο Κόρμανιτς δεν πήγε στην εξόριστη Γιουγκοσλαβική Αεροπορία αλλά στην Ελληνική. Στην 335 παρουσιάσθηκε την 1η Οκτωβρίου του 1942 προερχόμενος από τη Βάση της RAF στη Γάζα. Δύο ημέρες αργότερα, στις 3, η Μοίρα μετακινήθηκε στο LG 85, στο Burgh El Arab, όπου και εντάχθηκε στην 7 SAAF Wing του 212 Group (Σημ. 18). Όμως στάθηκε άτυχος. Στις 5 Οκτωβρίου, ενώ πετούσε με το Hurricane Ζ.4623, έπεσε (δεν αναφέρεται η αιτία) και απανθρακώθηκε. Η 335 Μοίρα και η Ελληνική Αεροπορία τον τιμούν και τον συμπεριλαμβάνουν στους νεκρούς της

Ο Οκτώβριος όμως του 1942, μην ξεχνάμε ότι τότε έγινε και η μάχη του El Alamein, δεν είχε μόνο διχόνοιες και ατυχήματα. Είχε και επιτυχίες. Στις 29 εκείνου του μήνα απογειώθηκαν 11 αεροπλάνα με επικεφαλής τον Χόνδρο για μια επιθετική περιπολία, "Offensive Sweep" όπως χαρακτηρίζεται. Και να τι έγινε τότε: «11 αεροσκάφη απογειώθηκαν στις 11.00 ως κάλυψη της Νο. 274 Μοίρας. Τρία ΜΕ επιτέθηκαν από την πλευρά της θάλασσας κατά τη διάρκεια της περιπολίας και άρχισαν να πυροβολούν από τις 1.500 γιάρδες. Ο Ανθσγος Αναγνωστόπουλος ισχυρίζεται ότι προκάλεσε ζημιές σε ένα ΜΕ 109. Την ίδια ώρα 4 ΜΕ.109 περιπολούσαν υψηλότερα. Τα αεροσκάφη μας προσγειώθηκαν στις 12.30» Ήταν η πρώτη φορά που γινόταν κάτι τέτοιο. Ο Πτέραρχος Καρταλαμάκης περιγράφει την αερομαχία αυτή και τη θεωρεί ως την πρώτη ελληνική κατάρριψη στη Μέση Ανατολή (Σημ. 20). Βεβαίως θα πρέπει να αναφέρουμε το αεροπλάνο του Αναγνωστόπουλου που ήταν το Hurricane ΙΙc με αριθμό ΒΡ.279
Καιρός όμως είναι τώρα να περάσουμε στο 1943. Μια χρονιά σημαντική για τα ελληνικά Hurricane. Όχι τόσο επειδή τότε αποσύρθηκαν, αλλά —και αυτό είναι που αξίζει— επειδή οι έλληνες αεροπόροι πραγματοποίησαν με αυτά αποστολές που έμειναν στην ιστορία. Να δούμε όμως τα γεγονότα με τη σειρά που έγιναν:
Το πρωτοχρονιάτικο δώρο στην 335 ήταν τρία αεροσκάφη. Να τι γράφει το βιβλίο της Μοίρας: «LG.121 Ιαν 1. ΒΡ 645, ΗΜ.141, ΗL.683, παραλήφθηκαν από την Νο. 127 Μοίρα με δεξαμενές για μεγάλη εμβέλεια σε ανταλλαγή των ΒD 930, ΒΡ 300, και ΗL 663 (δεξαμενές για μικρή εμβέλεια) ». Δεν αναφέρεται πουθενά ο λόγος αυτής της ανταλλαγής.
Ίσως να ήταν η καλύτερη απόδοση της Μοίρας στις αποστολές κάλυψης νηοπομπών που εκτελούσε την εποχή εκείνη. Αποστολές μονότονες, κουραστικές και χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους χειριστές, όμως ζωτικής σημασίας για το συμμαχικό αγώνα. Δεν ήταν λίγες οι φο¬ρές που νηοπομπές, που βρέθηκαν χωρίς εναέρια κάλυψη, έπαθαν ση¬μαντικές ζημιές.
Στις 22 Ιανουαρίου έχουμε αλλαγή στην ηγεσία της 335 Μοίρας. Το γεγονός περιγράφεται σε μια γραμμή.
«Ο Επισμηναγός Βαρβαρέσος παρέδωσε τη Διοίκηση στον Σγο Πάγκαλο, και αναχώρησε με τους Υπσγους Κατσαρό και Καρύδη με μετάθεση για την ΕΒΑ Μ.Α. » (Σημ. 21).Εν τω μεταξύ οι έλληνες χειριστές τώρα πια είναι πολλοί περισσότεροι από αυτούς που χρειάζονται για να καλύψουν τις ανάγκες της 335 Μοίρας. Η ηγεσία της Αεροπορίας και η Κυβέρνηση πίεζαν τη RAF για τη συγκρότηση και άλλης Μοίρας. Οι προσπάθειες ευωδόθηκαν το Φεβρουάριο του 1943. Στις 2 του μήνα διαβάζουμε:«Η Μοίρα πήρε διαταγή να προετοιμασθεί για μετακίνηση ατό LG.08 ». Το LG.08 ήταν στη Mersa Matruh.
Η μετακίνηση άρχισε στις 5 και ολοκληρώθηκε στις 8 εκείνου του μήνα. Στις 12 υπάρχει η εξής αναγραφή:
«Ο Σγος Διαμαντόπουλος έφυγε από τη Μοίρα μετατιθέμενος ως Δκτης στη νέα Ελληνική Μοίρα —την 336 Μοίρα». Είναι η πρώτη αναφορά σε αυτήν.


Ο αρχισμηνίας Κ.Κόκκας της 336 Μοίρας, δίπλα στο το Hurricane IIc  HV 505 


Ένα άλλο μυστηριώδες αεροσκάφος .Δεν είναι γνωστό σε ποιά απο τις δύο Μοίρες ανήκε αυτό το Hurricane IIc .Φέρει το όνομα ενός χωριού της Μεσσηνίας, απο το οποίο κανένας χειριστής των Μοιρών 335 και 336 δεν κατήγετο.Απο το Διαβολίτσι κατήγετο ο τότε ανθυποσμηναγός Ι.Παπουτσής ο οποίος όμως ανήκε στην 13η ΜΕΒ! Δεν εχει γίνει δυνατό διαπιστωθεί γιατί γράφτηκε αυτό το όνομα στο αεροσκάφος.Ακόμη, δεν έχει γίνει γνωστός ο αριθμός σειράς του αεροσκάφους.


Ένα Hurricane IIc μόλις έχει επιστρέψει απο μιά αποστολή.
Τρείς χειριστές της 336 Μ.Δ.δίπλα σε ένα Hurricane IIc .Απο αριστερά: Βούτσας, Ε.Ξύδης και Α.Φραγκιάς.
Παρατηρήστε τον κωδικό του  ΚΖ 136, μάλλον κατάλοιπο απο την υπηρεσία του  σε προηγούμενη μονάδα.Το λατινικό 3 δίπλα απο τον  κωδικό σημαίνει απλά, οτι είναι το τρίτο αεροσκάφος μέσα στην μονάδα που φέρει αυτόν τον κωδικό.


Δύο άτυχοι χειριστές  και ένας μηχανικός της 336 Μοίρας μπροστά απο ένα Χάρικαιην .
Αριστερά ο  ανθυποσμηναγός Αθανασάκης και στο μέσον ο ανθυποσμηναγός Σ.Σκάντζικας (βλ. κείμενο).

Το Βιβλίο της 336 Μοίρας αρχίζει ως εξής:
"LG.219 Κάιρο 25/2/43
Η Μοίρα συγκροτήθηκε επισήμως σήμερα υπό τη Διοίκηση του Σμηναγού ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ (Αρ.83)
Ο Σμηναγός Κ. ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΑΟΣ ανέλαβε τη διοίκηση του Α' Σμήνους.
Ο Σμηναγός Ι. ΚΑΤΣΑΡΟΣ ανέλαβε τη διοίκηση του Β' Σμήνους.
Χειριστές Α' Σμήνους
Υπαγος Καρταλαμάκης Η. (134)
Υπσγος Καρύδης Ε. (141)
Ανθσγος Τσότσος Γ. (172)
Ασμιας Παπαϊωάννου Γ. (502)
Ασμιας Μιχελόγκωνας Π. (225)
Ασμιας Αθανασάκης Ε. (201)
Ασμιας Ξανθάκος Γ. (218)
Ασμιας Φραγκιάς Α. (209)
Ασμιας Ζσχαράκης Χ. (236)
Ασμιας Μπράταος Α. (230) (Σημ.22)
Ασμιας Σκλήρης Μ. (605)
Εσμιας Γκίζας Δ. (609)

Χειριστές Β' Σμήνους
Υπσγος Βουτσινάς Δ. (167)
Υπαγος Διδασκάλου Π. (127)
Ανθσγος Ξύδης Ε. (616)
Ασμιας Σπυρίδωνος Δ. (503)
Ασμιας Χατζηλάκος Κ. (234)
Ασμιας Κόκκος Κ. (221)
Ασμιας Σκάντζικας Σ. (213)
Ασμιας Ψιλόλιγνος Κ. (226)
Ασμιας Σουφρίλας Δ. (750)
Εσμιας Νικολάπουλος Γ. (619)
Εσμιας Τζούβαλης Γ. (622)
Ο αρχικός εξοπλισμός της Μοίρας ήταν 16 Αεροσκάφη Hurricane IIc, ένα ποσοστό των οποίων έφερε δεξαμενές για μεγάλη εμβέλεια που ποίκιλαν ανάλογαμε τις ανάγκες.» Στη συνέχεια γίνεται αναλυτική αναφορά στα επιμέρους καθήκοντα που είχαν οι παραπάνω. Υπασπιστής της Μοίρας ήταν ο Ανθσγος Συμεωνίδης. Σύνδεσμος με τη RAF ο F/Lt Admin. J.F. Weale και, ειδικά για τον εφοδιασμό, ο Ρ/Ο Equip. G.Winram. Σύμβουλος ήταν ο S/Ldr McGhee (Σημ.23).

Στις 28 Φεβρουαρίου η σύνθεση της Μοίρας είναι:
Αξιωματικοί  Ε.Β.Α. 11
RAF                         3
Αρχισμηνίες             20
Υπαξιωματικοί         36
Σμηνίτες                 218
RAF                        21
Σύνολο                   309

Οι πρώτες εγγραφές στο βιβλίο της Μοίρας έχουν ενδιαφέρον. Ας τις δούμε.
«LG 219 Κάιρο 1/3/43
Η πρώτη πτήση από τη συγκρότηση της Μοίρας έγινε από τον Διοικητή του Β' Σμήνους Σγο Παναγόπουλο Κ. όταν πραγματοποίησε αναγνώριση στην περιοχή σήμερα. Συνολικές ώρες εκπαιδευτικών πτήσεων 5.25.
Δεν έγιναν πτήσεις τις επόμενες έξι ημέρες λόγω της έλλειψης φορτισμένων μπαταριών για τις μίζες.»
 10/3/43
Συνολικές ώρες εκπαιδευτικών πτήσεων: 25.15. Η Μοίρα είχε την πρώτη της απώλεια σήμερα όταν ο Ασμιας Ζαχαράκης Κ. (236) κατέπεσε και βρήκε ακαριαίο θάνατο όταν το αεροσκάφος του ΗV281 έπαθε απώλεια στήριξης λόγω βλάβης του κινητήρα. Η σύσταση Ανακριτικής Επιτροπής δεν κρίθηκε απαραίτητη.(Σημ.24)
Ενδιαφέρον όμως παρουσιάζει και η εγγραφή στις 11 εκείνου του μήνα. «Ώρες Εκπαιδευτικών πτήσεων 8.05. Μαθήματα Αγγλικής γλώσσας άρχισαν για τους χειριστές με τρεις ώρες συνολικής διδασκαλίας καθημερινά, ο καθηγητής είναι ένας ΕλληναςΥποσμηνίας.»
Σε όλα αυτά να προσθέσουμε ένα ακόμα στοιχείο. Το αεροπλάνο που πέταξε ο Παναγόπουλος στην πρώτη πτήση της Μοίρας, από τις 09:00 έως τις 09:55, ήταν το ΗV.470.
Εκείνο όμως που τραβά την προσοχή του μελετητή των βιβλίων των δύο Μοιρών είναι οι νυχτερινές πτήσεις που πραγματοποιούν, ιδίως η 336. Εν τω μεταξύ ο καιρός περνά με εκπαίδευση, περιπολίες, κάλυψη νηοπομπών, συνωμοσίες και στάσεις... Βέβαια, επειδή θεωρούμε τα πρώτα φυσιολογικά, αμέσως σπεύδουμε να δούμε τι γινόταν με τα δύο τελευταία. Θα σας απογοητεύσουμε αλλά αυτά ξεφεύγουν από το αντικείμενο του παρόντος άρθρου.
Στο κάτω-κάτω μιλάμε για τα ελληνικά Hurricane και όχι για τη συνολική ιστορία της Ελληνικής Αεροπορίας
στη Μέση Ανατολή. Αλλά μια και τα αναφέραμε να πούμε δυο λόγια. Λοιπόν οι συνωμοσίες δεν επηρέασαν την 335 και την 336. Εκτός από το επεισόδιο Κέλλα-Χόνδρου δεν είχαμε άλλο παρόμοιο. Οι χειριστές ήταν νέοι και προέρχονταν από τις σχολές της Αεροπορίας, έτσι δεν υπήρχαν διαφορές ως προς την προέλευση. Ως προς τις στάσεις και εδώ οι δύο Μοίρες δεν είχαν πρόβλημα. Το ΕΑΜ δεν είχε βρει παρά ελάχιστους οπαδούς και αυτούς μόνο ανάμεσα στους σμηνίτες κυρίως. Έτσι όταν η 13η Μοίρα Βομβαρδισμού, ο Στρατός και το Ναυτικό περνούσαν σοβαρή κρίση, η 335 και η 336 συνέχιζαν κανονικά την επιχειρησιακή τους δραστηριότητα.
Έτσι φθάσαμε στις 23 Ιουλίου του 1943. Την ημέρα εκείνη έγινε η Επιχείρηση "Θέτις", "Operation Thetis" στο πρωτότυπο.
Τι ήταν αυτή; Ας δούμε τι λένε τα βιβλία των δύο μοιρών. Της 335 γράφει:«LG.08 23.7.43 Οκτώ χειριστές της 335 Μοίρας πήραν μέρος στις επιχειρήσεις κατά της Κρήτης. Μαζί με τις Μοίρες 74, 451,127, 336, έπληξαν στόχους στην Κρήτη.
Δύο χειριστές αγνοούνται:
Ο Σμιας ΔΟΥΚΑΣ και ο Σμιας ΛΑΪΤΜΕΡ.
Οι χειριστέςπου συμμετείχαν ήσαν οι εξής:
Σγος ΠΑΓΚΑΛΟΣ,
Σγος ΒΟΛΩΝΑΚΗΣ,
Ανθσγος Μ/ΧΑΗΛΙΔΗΣ,
Ανθσγος ΧΑΝΤΖΗΙΩΑΝΝΟΥ,   
Ασμιας ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ,
Ασμιας ΦΡΑΓΚΟΥ,
Σμιας ΔΟΥΚΑΣ,
Σμιας ΛΑΪΤΜΕΡ.

Η Α.Μ. ο ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Β' ΣΥΝΟΔΕΥΌΜΕΝΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΤΕΡΑΡΧΟ Sir SHOLTO DOUGLAS και τον Ελληνα Υπουργό Αεροπορίας κ. Βούλγαρη και άλλους επισκέφθηκαν τη Μοίρα. Επιθεώρησαν όλες τις εγκαταστάσεις και μίλησαν με τους χειριστές. Είδαν και μίλησαν με τους χειριστές που πήραν μέρος στην αεροπορική επιδρομή στην Κρήτη. Εφυγαν αργά το απόγευμα.»
Σε άλλο σημείο αναφέρει: «Operation THETIS. Οκτώ από τους χειριστές μας, πετώντας 8 αεροσκάφη Hurricane IIc της 336 Μοίρας πήραν μέρος στην επιχείρηση THETIS πάνω από την Κρήτη. Δύο χειριστές δε μπόρεσαν να επιστρέψουν».
Από την 336 έχουμε την εξής περιγραφή:
«23/7/47 07.10 37 Αεροσκάφη απογειώθηκαν οδηγούμενα από 2 Beaufighters για προσβολή επιγείων στόχων στην ΚΡΗΤΗ και αναζήτηση άλλων τέτοιων στην Ανατολική πλευρά του νησιού
2 χειριστές αγνοούνται ο Ασμιας ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ και ο Ασμιας ΣΚΑΝΤΖΙΚΑΣ».

Στο βιβλίο της 335 δεν αναφέρεται κανένας αριθμός αεροσκάφους. Σε αυτό της 336 αναφέρονται μόνο τα εξής επτά:
ΚΖ.370 Σγος Διαμαντόπουλος,
ΗL.856 Ασμιας Παπαϊωάννου,
ΗL.712 Σμιας Μικόπουλος,
ΚΧ.927 Σγος Κατσαρός,
ΚW851 Υπσγος Βουτσινάς,
ΗW.608 Ασμιας Κόκκας και
ΒΡ.450 Ασμιας Φραγκιάς.

Σε όλους αναφέρεται ως χρόνος απογείωσης 07:10, ενώ στις προσγειώσεις οι χρόνοι είναι διάφοροι. Πρώτος, στις 10:45, προσγειώνεται ο Διαμαντόπουλος. Στις 10:50 οι Παπαϊωάννου, Μικόπουλος και Κατσαρός. Πέντε λεπτά αργότερα ο Βουτσινάς με τον Κόκκα. Τελευταίος, ίσως με καθυστέρηση, αν κρίνουμε ότι αυτή έγινε στις 11:25, ο Φραγκιάς. Από τους αγνοούμενους ο Λάϊτμερ και ο Δούκας θα σκοτωθούν στο Καλό Χωριό του Λασιθίου και στο Τυμπάκι αντιστοίχως.
Ο Αθανασάκης και ο Σκάντζικας θα κάνουν αναγκαστική προσγείωση κοντά στο Ηράκλειο.
Ο πρώτος θα βρει τον θάνατο κατά την ανταλλαγή πυροβολισμών με τους Γερμανούς που πήγαιναν να τον συλλάβουν,
ενώ ο δεύτερος θα πιαστεί αιχμάλωτος. Και οι δύο όμως περιπτώσεις πρέπει να μας απασχολήσουν κάπως περισσότερο.
Απο το αεροσκάφος του Αθανασάκη έπεσε η μία εξωτερική δεξαμενή καυσίμου την ώρα της απογείωσης. Λόγω της  σιγής ασυρμάτου που υπήρχε, οι διπλανοί του στον σχηματισμό τον ειδοποίησαν με νοήματα για το τι συνέβαινε.
Αυτός όμως τους αγνόησε, αν και γνώριζε πολύ καλά ότι τα υπόλοιπα καύσιμα του δεν επαρκούσαν για να επιστρέψει.
Ο Σκάντζικας θα οδηγηθεί ως αιχμάλωτος πολέμου στο περίφημο Stalag Luft III. Και το λέμε περίφημο, επειδή από αυτό το στρατόπεδο (180 περίπου χιλιόμετρα νότιο-ανατολικά του Βερολίνου — σήμερα ανήκει στην Πολωνία) έγινε η «Μεγάλη Απόδραση». Η απόδραση των αεροπόρων που περιγράφθηκε, όχι με απόλυτη πιστότητα, στην ομώνυμη ταινία.
Στην απόδραση αυτή θα πάρει μέρος και ο Σκάντζικας. Θα είναι από αυτούς που κατάφεραν να βγουν από το στρατόπεδο. Θα συλληφθεί και, το χειρότερο, θα εκτελεσθεί μαζί με άλλους 49. Οι άνδρες της Gestapo τους πυροβόλησαν από πίσω προφασιζόμενοι ότι προσπαθούσαν να αποδράσουν. Εκτός από αυτό, για να εξαφανίσουν κάθε ίχνος του εγκλήματος τους, αποτεφρώσανε τα πτώματα τους. Η λήκυθος με τη στάχτη του βρίσκεται στο στρατιωτικό κοιμητήριο του Poznan, στη Πολωνία. Η ορθή ημερομηνία του θανάτου του, όπως έχει πια σήμερα διαπιστωθεί, είναι η 30η Μαρτίου 1944. Και κάτι ακόμα. Όταν το 1994 έγινε μια τελετή εκεί, στη μνήμη των νεκρών της Μεγάλης Απόδρασης, η Ελλάδα ήταν απούσα.

(Βλέπε πληρέστερο ιστορικό εδώ)


Ιεράπετρα, Κρήτη 13 Νοεμβρίου 1943.Γερμανοί περιεργάζονται το  Hurricane IIc του  Αρχισμηνία Τζούβαλη της 336 Μοίρας που έχει κάνει αναγκαστική προσγείωση μετά  απο προσβολή στόχων στο νησί.


Οι επιδρομές κατά της Κρήτης θα ξαναρχίσουν το Νοέμβριο του 1943 και θα έχουν την κωδική ονομασία ”Operation Sociable". θα συμμετέχουν αεροσκάφη και από τις δύο Μοίρες. Πιο γνωστή είναι αυτή που έγινε στις 14 Νοεμβρίου και έμεινε να αναφέρεται ως «Και οι τέσσερις δεν επέστρεψαν». Ήταν μια επιχείρηση της 336 και χαρακτηριζόταν ως «Επιχείρηση Sociable».

Στόχος Αρ.8 (Οδός Ιεράπετρα-Καστέλι). Στις 08:25 απογειώθηκαν από το LG.121 δύο ζευγάρια Hurricane ΙΙc.
Το πρώτο το αποτελούσαν ο Υποσμηναγός Ευάγγελος Καρύδης με το ΚΖ.628 και ο Σμηνίας Δημήτριος Σαρσώνης με το LD 130. Στο άλλο ήταν ο Υποσμηναγός Κωνσταντίνος Ψιλόλιγνος στο ΚΖ.408 και ο Σμηνίας Γεώργιος Μαδεμλής στο ΚΖ.672. Ο Σαρσώνης και ο Ψιλόλιγνος θα σκοτωθούν. Ο Καρύδης και ο Μαδεμλής θα πιαστούν αιχμάλωτοι και θα σταλούν σε στρατόπεδο στη Γερμανία (Σημ. 25).
Οι "Επιχειρίσεις Sociable " θα σταματήσουν στις 17 εκείνου του μήνα. Η τελευταία θα πραγματοποιηθεί από την 335. Την ημέρα εκείνη απογειώθηκαν από το LG121, στις 08.25 ο Επισμηναγός Θεοφάνης Μεταξάς με το ΚΖ.622 και ο Σμηνίας Δημήτριος Βαρβέρης με το ΚΖ.465. Θα επιστρέψουν στις 11:40. Λίγο αργότερα, στις 12:00, Θα απογειωθούν από το ίδιο μέρος ο Υποσμηναγός Χρήστος Καλογερίδης με το ΚΖ.335 και ο Ανθυποσμηναγός Ανδρέας Πετράκης με το ΚΖ.729.
Και αυτοί θα επιστρέψουν σώοι, στο Gambut όμως, στις 15:25.
Πενήντα χρόνια μετά ο Πτέραρχος Σπύρος Διαμαντόπουλος μιλώντας σε εκδήλωση του ΠΑΣΥΒΑ, θα χαρακτηρίσει τις αποστολές αυτές «εντελώς άχρηστες που μόνο απώλειες προσφέρανε στην Ελληνική Αεροπορία». Και η γνώμη του έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, αφού ο ίδιος όχι μόνο πήρε μέρος σε αρκετές από αυτές αλλά και καταρρίφθηκε στις 9.11.1943 ενώ πετούσε με το ΚΖ.598 (Σημ. 26.)

Το Τέλος των Hurricane είχε πια σημάνει για την Ελληνική Αεροπορία. Ήδη τα πρώτα Spitfire V είχαν κάνει την εμφάνιση τους. Η τελευταία πτήση με αυτά στην 335 θα γίνει την Πρωτοχρονιά του 1944, όταν οι Υποσμηναγοί Γεωργακόπουλος και Μιχαηλίδης πέταξαν ως συνοδεία της νηοπομπής "Across", με τα ΚΖ.142 και ΚΖ.335 αντίστοιχα, από τις 06.35 ως τις 08.15.
Στην 336η τελευταία πτήση θα γίνει πολύ αργότερα. Δε θα είναι επιχειρησιακή. Ο Επισμηναγός Κωνσταντίνος Μαργαρίτης θα πετάξει με το ΚΖ.155 από το LG.08 στη Dekheila. Αυτή ήταν με λίγα λόγια η ιστορική διαδρομή που είχαν τα Hurricane στην Ελληνική Αεροπορία.
Οι χειριστές που τα πέταξαν, τα αγάπησαν και εξακολουθούν να τα εκτιμούν ως καλά και αξιόπιστα αεροπλάνα.



Οι αριθμοί σειράς  όλων των Χάρικαιην που υπηρέτησαν στην ΕΒΑ.



Οι Έλληνες Αεροπόροι που σκοτώθηκαν με Hurricane
  
Βαθμός
όνομα
ημερομηνία
μονάδα

Ανθσ/γός Θεοφανόπουλος  Θεοφάνης  28.11.1941 335
Ανθσ/γός Πλαστήρας Φίλιππος 10.12.1941 335
Ασμ/ίας Καραγιώργος Αλέξανδρος 2.4.1942 335
Σμ/ίας Αδοσίδης Κωνσταντίνος 13.5.1942 335
Εσμ/ίας Αλεξόπουλος Κωνσταντίνος 22.5.1942 335
Εσμ/ίας Γεωργιάδης Ιωάννης 16.7.1942 335
Σμ/ίας Ευαγγελινάκης Κωνσταντίνος 21.8.1942 (71 OTU)(Σημ.19)
Ανθσ/γός Κόρμανιτς Όθων 5.10.1942 335
Σμ/ίας Ιωάννου Χρήστος 12.12.1942 (71 OTU)
Ανθσ/γός Οικονομάκος Βασίλειος 26.2.1943 335
Ασμ/ίας Γαζής Θεόδωρος 26.2.1943 335
Ασμ/ίας Ζαχαράκης Χαρίδημος 10.3.1943 336
Ασμ/ίας Κουρμούλης Νικόλαος 25.3.1943 (71 OTU)
Σμ/ίας Κουρκούτας Βασίλειος 25.5.1943 (71 OTU)
Εσμ/ίας Γκίζας Δημήτριος 26.5.1943 336
Ασμ/ίας Γιαννακόπουλος Βασίλειος 12.6.1943 335
Υπσ/γός Σπυρομήλιος Κλέαρχος 15.6.1943 336
Ανθσ/γός Αθανασάκης Ελευθέριος 23.7.1943 336
Ασμ/ίας Λάιτμερ Μαυρίκιος 23.7.1943 335
Ασμ/ίας Δούκας Βασίλειος 23.7.1943 335
Ανθσ/γός Ψιλόλιγνος Κωνσταντίνος 14.11.1943 336
Σμ/ίας Σαρσώνης Δημήτριος 14.11.1943 336
Σμ/ίας Μουμτζής Στυλιανός 22.6.1944 (70 OTU)





* Υπάρχουν αλληλοσυγκρουόμενες θεωρίες σχετικά με τα εθνόσημα που έφεραν τα Ελληνικά αεροσκάφη των τριών μοιρών της ΕΒΑ στην Μέση Ανατολή και την Ιταλία. Αν και σε  πολλές  περιπτώσεις είναι δύσκολο να υπάρξει σιγουριά για τα χρώματα που εμφανίζονται στο (συχνά κακής ποιότητας) ασπρόμαυρο φωτογραφικό υλικό της εποχής που διασώζεται,  η πλειονότητα των φωτογραφιών  Ελληνικών  Χάρικαιην  δείχνουν τα αεροσκάφη με Βρεταννικά εθνόσημα.Οι ελάχιστες φωτογραφίες που δείχνουν αεροσκάφη με Ελληνικά χρώματα θα πρέπει να είναι η εξαίρεση στον κανόνα και μάλλον πρόκειται για μερικά (1-2) αεροσκάφη Mk I της αρχικής παράδοσης  τα οποία "τιμής ένεκεν" βάφτηκαν με Ελληνικά χρώματα.
Είναι άγνωστο εάν τα Ελληνικά σήματα διατηρήθηκαν σε όλη την διάρκεια της υπηρεσίας των αεροσκαφών αυτών στην 335 Μοίρα.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1.    Είναι πιθανό να ξενίσει πολλούς η στίξη και ίσως η σύνταξη που ακολουθείται στο κείμενο που
      προηγήθηκε αλλά και αυτό που έπεται. Αυτό έγινε επειδή έχουμε να κάνουμε με μια κατά λέξη μετάφραση του αγγλικού
      πρωτότυπου από το οποίο δε θελήσαμε να αλλάξουμε απολύτως τίποτα, προκειμένου να διατηρήσουμε όσο γινόταν το
      ύφος του. Τα βιβλία των ελληνικών Μοιρών δηλαδή της 13ης, της 335 και της 336, ετηρούντο σε δύο αντίγραφα. Το ένα
       στα αγγλικά, επειδή ανήκαν επιχειρησιακά στη RAF και το άλλο στα ελληνικά αφού πάντα ήταν Ελληνικές.
       Η πρακτική αυτή κράτησε και μετά την επιστροφή στην Ελλάδα, ως το 1946 οπότε έπαψαν και τυπικά να υπάγονται στη
       RAF. Χρησιμοποιήσαμε την αγγλική έκδοση των βιβλίων των Μοιρών επειδή αυτή είναι και η μόνη προσιτή έστω κι αν 
       χρειάζεται να πάει κανείς ως το Public Reacord Office στο Λονδίνο, όπου και βρίσκονται. Τώρα για όσους αναρωτιούνται
       πού είναι τα αντίστοιχα Ελληνικά, έχουμε να πούμε μόνον ότι τα ελληνικά δημόσια αρχεία δεν είναι στη διάθεση των  
       ερευνητών.
2.    Aqir: Χωριό στο Ισραήλ, νότια του Τελ Αβίβ.
3.    Παλαιστίνη και Υπεριορδανία, Palestine και Tranjordan στα αγγλικά, ήταν δύο μέρη της περιοχής
       που παραχωρήθηκε υπό εντολή στη Διάσκεψη του Σαν Ρέμο, το 1920, στη Μ. Βρετανία. Το όνομα της περιοχής ήταν
       Παλαιστίνη αλλά την έκταση ανατολικά του Ιορδάνη ποταμού, ουσιαστικά άγονη και έρημο, οι Βρετανοί την είπαν
       Tranjordan και το 1927 την αναγνώρισαν ως ανεξάρτητο κράτος υπό την κηδεμονία τους. Σήμερα η μεν Παλαιστίνη
       αποτελεί, στο μεγαλύτερο τμήμα της, το κράτος του Ισραήλ ενώ η Υπεριορδανία, όπως είχε μεταφραστεί Ελληνικά,
        την Ιορδανία.
4.    Οι βαθμοί των υπαξιωματικών της ΕΒΑ δεν ταυτίζονται με αυτούς της Π.Α. Στην ΕΒΑ οι βαθμοί
       ήταν: Υποσμηνίας, Σμηνίας, Επισμηνίας και Αρχισμηνίας. Στην Π.Α., από το 1969, οι αντίστοιχοι βαθμοί είναι: Σμηνίας,
       Επισμηνίας, Αρχισμηνίας και Ανθυπασπιστής.
5.    Ηλία Δ. Καρταλαμάκη, Αεροπόρου. Πετώντας σε Ξένους Ουρανούς (1941-1944), Αθήνα 1993.Σελ. 94.
6.    «Αεροσκάφη Hurricane, τύπου όπως αυτά στην πατ
ρίδα Αρ.W.9140 και Ζ.7013 παραχωρήθηκαν στη Μονάδα...»
7.    Κωνσταντίνος Δήμου. Γεννήθηκε στα Σελιανίτικα της Αχαΐας το 1918. Μπήκε στη Σχολή Υπαξιωματικών Χειριστών της
       Σχολής Αεροπορίας το 1938. Κατέφυγεστη Μ. Ανατολή μετά την κατάρρευση. Το βράδυ της 6/11/41 μαζί με δύο άλλους
       υπαξιωματικούς (δεν αναφέρονται) με μια μοτοσικλέτα κατευθυνόταν προς την πόλη Ρεχόβοτ (στο κεντρικό Ισραήλ,
       ανάμεσα Τελ-Αβίβ και Ιεροσόλυμα).Εκεί έπεσαν πάνω σε ένα κάρο, πουβέβαια δεν είχε φώτα. Τους μετέφεραν στο 12ο
       Γενικό Νοσοκομείο, στη Σέφαραμ, όπου του έκοψαν το ένα πόδι. Πέθανε στις 10/11/41 συνεπεία των τραυμάτων του. Η
       κηδεία και η ταφή του έγινε την επομένη, στις 11/11/41, οτο Στρατιωτικό Νεκροταφείο της Ράμλα, με στρατιωτικές τιμές.
8.    Saint Jean d' Acre.Στα Αγγλικά το έλεγαν "Σεν Τζιν Ντ' Ακρ".Η ορθή Γαλική προφορά του είναι
"Σεν Ζαν ντ' Ακρ ".Στα
       Ελληνικά είναι γνωστή ως
" Άγιος Ιωάννης της Άκρας ".Ονομασία που πήρε απο τους Σταυροφόρους το 1104.Στην 
       Παλαιά Διαθήκη αναφέρεται ως Ακχώ.Στην Ελληνιστική εποχή λεγόταν Πτολεμαῒς.Σήμερα λέγεται Ακό και εκεί
       βρίσκεται η Ναυτική Σχολή του Ισραήλ.

9.    Προφανώς ο Αριθμός Μητρώου του.
10.    Καρταλαμάκης ο.α. σελ.98-99. Το κείμενο αυτό πρωτοδημοσιεύθηκε το 1946 στο βιβλίο του συγγραφέα «Μέσα από το
        σκοπευτικό μου», στις σελ. 20-22
11.    GMT = Greenwich Mean Time. Αυτό που λέμε «Ώρα Greenwich ».
12.    Ο όρος «Δυτική Έρημος» χρησιμοποιείται κατά κόρον χωρίς να γνωρίζουμε το τι ακριβώς σημαίνει.
        Λοιπόν πρόκειται για μετάφραση του όρου «Σάχρα Ελ Γαρμπίγια», που χρησιμοποιούν οι Αιγύπτιοι προκειμένου να
        χαρακτηρίσουν την έρημο που βρίσκεται δυτικά του Νείλου. Αυτήν που είναι ανατολικά του την λένε «Σάχρα Ελ
        Σαρκίγια». Αν σε αυτά βρήκατε λέξεις που σας θυμίζουν κάτι, να σας πούμε πως «Γαρμπής» είναι η ναυτική/λαϊκή
        ονομασία το ΝΔ ανέμου και από το «Σάχρα» (έρημος) προέρχεται το Σαχάρα.
13.    RSU = Repair and Service Unit, ήτοι «Μονάδα Επισκευής και Συντήρησης».
14   Είναι χαρακτηριστικό ότι το βιβλίο της Μοίρας, αυτό που τηρούσαν στα αγγλικά, δεν το υπέγραφε ο Κέλλας αλλά αντ'
         αυτού ο Θεοδοσιάδης. Ο Κέλλας υπογράφει μόνο τη σελίδα με την περίληψη των γεγονότων του Νοεμβρίου του 1941,
         του μήνα δηλαδή που επαναπαρέδωσε τη διοίκηση της 335 στο Βαρβαρέσο.
15.    Καρταλαμάκης ο.α. σελ. 278. Εκεί, στις σελ. 277-294, υπάρχει μια θαυμάσια περιγραφή ολό¬κληρης της επιχείρησης
        κατά την οποία ο Πτέραρχος Καρταλαμάκης όχι απλώς πήρε μέρος αλλά είχε και περιπέτειες.
16.    Ferry Command. Διοίκηση της RAF που ασχολιόταν με τη μεταφορά αεροσκαφών από τα εργοστάσια παραγωγής   
        τους στις αεροπορικές μονάδες.
17.    Τα γεγονότα αυτά δεν ήταν παρά ένα επεισόδιο της τραγικής ιστορίας που γεννήθηκε στις αρχέςτης δεκαετίας του '30, 
         γιγαντώθηκε στη δεκαετία του '40, έφθασε ατην κορύφωση της τη δεκαετία του '50 με τη «δίκη των αεροπόρων» 
          και δεν τελείωσε παρά τη δεκαετία του '80. Μια περιπέτεια από Έλληνες για Έλληνες...
18.    SAAF = South African Air Force. Η Αεροπορία της Ν. Αφρικής. Ο όρος Group δεν μπορεί να
         αποδοθεί ακριβώς στα ελληνικά. Περιγραφικά μπορούμε να πούμε ότι κάθε Group περιελάμβανε έναν αριθμό από
        Πτέρυγες (Wings). Ήταν δηλαδή μια μεγάλη Διοίκηση.
19.    OTU = Operational Training Unit. Εμείς θα τη λέγαμε «Μονάδα Επιχειρησιακής Εκπαίδευσης».
        Ονομασία μονάδων της RAF που πρόσφεραν αυτό που λέει τ' όνομα τους.
20.    Καρταλαμάκηςο.α. σελ. 294-295.
21.    Πρόκειται για τον Πτέραρχο ε.α. Γεώργιο Πάγκαλο, πατέρα του σημερινού υπουργού Εξωτερικών και γιο του ομώνυμου
         Στρατηγού.Όσο για το Μ.Α, σημαίνει Μέση Ανατολή.
22.    Στο πρωτότυπο αναγράφεται ως Vratsos.
23.    F/Lt Admin., Ρ/Ο Equip  Συντομογραφίες αντίστοιχα των: Σμηναγός Διοικητικού, Ανθυποσμηναγός Εφοδιασμού.
24.    Η τελευταία φράση δεν είναι δακτυλογραφημένη αλλά χειρόγραφη. Σε μια συγκέντρωση του ΠΑΣΥΒΑ (Πανελλήνιος
        Σύνδεσμος Βετεράνων Αεροπόρων),το 1993, είχαμε δείξει φωτοτυπία του βιβλίου στον Πτέραρχο Κ. Παναγόπουλο και
        τον είχα ρωτήσει γι'αυτό το συμβάν. Η απάντηση του ήταν ότι η Ανακριτική Επιτροπή κρίθηκε περιττή, επειδή το
        δυστύχημα είχε γίνει μπροστά σε όλο σχεδόν το προσωπικό της Μοίρας και τα αίτια ήσαν προφανή και ολοκάθαρα.
25.    Η αποστολή αυτή έχει γίνει αντικείμενο πολλών περιγραφών. Πιστεύουμε ότι οι καλύτερες είναι αυτή του Γιώργου
        Καράγιωργα στο βιβλίο του «Οι αετοί της Ερήμου» και του Πτέραρχου Καρταλαμάκη στις σελίδες 434-438 του
        «Πετώντας σε ξένους ουρανούς». Σε άλλα βιβλία η υπόθεση γίνεται πολύ μελό.
26.    Ο Πτέραρχος Σπ. Διαμαντόπουλος οδηγήθηκε και αυτός στο Stalag Luft III. Πήρε μέρος στη Μεγάλη Απόδραση 
      αλλά δεν πρόλαβε να βγει από το Στρατόπεδο. Τον έπιασαν ενώ περίμενε να μπει στο τούνελ.


Back to history backmain