XHTML 1.1 | CSS 2.1
strona główna | forum dyskusyjne | nagrody, wyróżnienia | strony zaprzyjaźnione | kontakt z Autorem | zostań Dobrodziejem
JAN II KAZIMIERZ WAZA
genealogia, heraldyka:
rodzice → drzewo genealogiczne:
  • Zygmunt III Waza
  • Konstancja, córka Karola II Habsburga, arcyksięcia austriackiego
życie:
  • 22 III 1609 (Kraków) - 16 XII 1672 (Nevers-sur-Loire)
panowanie:
  • 1648 (koronacja 17 I 1649) - 1668
małżeństwa (konkubinaty):
  1. OO  1649 - 1667: Ludwika Maria, córka Karola I Gonzagi, księcia de Nevers, wdowa po Władysławie IV Wazie
  2. ♥ 1650 - 1651: Elżbieta ze Słuszków Kazanowska, żona Hieronima Radziejowskiego
  3. ♥ 1654 - ok.1659: Anna Schönfeld - Austriaczka, baletnica
  4. ♥ 1659 - 1668: Katarzyna Franciszka von Bessen, żona podskarbiego nadwornego litewskiego Teodora Denhoffa
  5. ♥ 1669 - 1672: Maria Mignot, wdowa po marszałku Francji Franciszku de l'Hópital *
    • * związek niepewny
potomstwo (naturalne) → drzewo genealogiczne:
  1. Maria Anna Teresa (1 VII 1650 - 1 VIII 1651)
    Jan Zygmunt (6 I 1652 - 20 II 1652)
  2. Maria Katarzyna (po 1669-?) **
    • ** pochodzenie niepewne

podpis Jana Kazimierza
herb Wazów
'Jan Kazimierz' Jana Matejki
charakterystyka:
Jan Kazimierz jest wzrostu wysokiego, dość kształtnego, i byłby przystojniejszy, gdyby nie kolor twarzy mocno wpadający w śniady. Rysy jego na pierwszy rzut oka nie bardzo przyjemne [...] Oprócz tego nie ma żadnego wdzięku w ruchach ciała, obejściu i mowie.
relacja nuncjusza Honorata Visconti'ego
sfragistyka:
pieczęć wielka koronna
IOANNES CASIMIRVS DEI GRATIA REX POLONIAE MAGNVS DVX LITHVANIAE RVSSIAE PRVSSIAE MASOVIAE SAMOGITIAE KIO VOLINI LIVONI SMOLENSCIAE CZERNIECHOVIAEQVE NEC NON SVECCO GOTT VANDA QVE HEREDITA REX
pieczęć mniejsza koronna
IOANNES CASIMIRVS DG REX POL M D LIT RVS PRV MAS SAM LIV SMO SEVE CZER RT N NON SVE GO VAN HER REX

1633-1634

-(VIII-II) Udział w wyprawie przeciwko Moskwie.

1635

-(II) Wyjazd do Wiednia.
  • Jan Kazimierz otrzymuje rangę pułkownika cesarskiego.
  • Udział w walkach na pograniczu francusko-niemieckim.

1638

-(27 I) Wyjazd do Hiszpanii (w celu objęcia stanowiska wicekróla Portugalii oraz admirała floty hiszpańskiej).
  • Król Hiszpanii, Filip IV Habsburg nadaje Janowi Kazimierzowi Order Złotego Runa.
  • (18 V) Jan Kazimierz zostaje pojmany w Tour de Bouc i uwięziony przez Francuzów.

1640

-(2 II) Poselstwo Rzeczypospolitej (referendarza litewskiego Krzysztofa Korwina Gosiewskiego) do króla Francji Ludwika XIII.
  • (25 II) Jan Kazimierz zostaje uwolniony (po zapewnieniu neutralności Rzeczypospolitej w wojnie trzydziestoletniej).

1643

-(24 IX) Samowolne wstąpienie do zakonu jezuitów w klasztorze w Loreto.

1644

-(16 VII) Władysław wyraża zgodę na pozostanie Jana Kazimierza w zakonie.

1645

-(I) Jan Kazimierz opuszcza nowicjat jezuicki.

1645-1646

-Jan Kazimierz piastuje stanowisko kardynała diakona z nadania papieża Innocentego X.

1646

-(24 XII) Powrót do Rzeczypospolitej.

1647

-(XI) Jan Kazimierz występuje ze stanu duchownego.

1648

-(I/III) Kozacy opanowują całe Zaporoże i uzyskują poparcie Tatarów.
-(IV) Wybucha powstanie Bohdana Chmielnickiego na Ukrainie.
  • (29 IV-16 V) Klęska wojsk koronnych (dowodzonych przez Stefana Potockiego) w bitwie pod Żółtymi Wodami (wskutek zdrady Kozaków rejestrowych).
    • (19 V) Śmierć Stefana Potockiego (w wyniku odniesionych ran).
  • (26 V) Powstańcy zwyciężają wojska koronne pod Korsuniem.
    • Hetman wielki koronny Mikołaj Potocki oraz hetman polny koronny Marcin Kalinowski dostają się do niewoli.
  • (16 VII) Sejm konwokacyjny powołuje 3 regimentarzy, mających dowodzić wojskami koronnymi - Dominika Zasławskiego, Mikołaja Ostroroga i Aleksandra Koniecpolskiego.
    • Złamana zostaje zasada, iż w przypadku śmierci bądź niewoli hetmanów koronnych, dowództwo przejmują hetmani litewscy.
  • (28 VII) Zwycięstwo Jeremiego Wiśniowieckiego w starciu pod Starym Konstantynowem.
  • (23-25 IX) Klęska wojsk koronnych pod Piławcami.
  • (6-24 XI) Nieudane oblężenie Zamościa przez Kozaków.
-(20 V) Śmierć Władysława IV.
-(16 VII-1 VIII) Sejm konwokacyjny (pod laską Bogusława Leszczyńskiego).
-(8 X-19 XI) Sejm elekcyjny (pod laską Filipa Kazimierza Obuchowicza).
  • (11 XI) Karol Ferdynand Waza wycofuje swoją kandydaturę.
  • (17 XI) Elekcja Jana Kazimierza Wazy.
    • (21 XI) Jan Kazimierz zaprzysięga pacta conventa.
-Przekazanie bratu Karolowi Ferdynandowi księstwa opolskiego i raciborskiego (w podzięce za wycofanie się z elekcji).

1649

-(17 I) Koronacja Jana Kazimierza Wazy w katedrze wawelskiej.
-(19 I-14 II) Sejm koronacyjny (pod laską Franciszka Dubrawskiego).
  • Jan Kazimierz sprzeciwia się nadaniu buławy hetmańskiej Jeremiemu Wiśniowieckiemu.
-Odbicie Moryrza (10 II) i Bobrujska (22 II) przez wojska Janusza Radziwiłła.
-(19 II) Wojewoda bracławski Adam Kisiel rozpoczyna rokowania pokojowe z Kozakami w Perejesławiu.
  • Podpisanie zawieszenia broni (obowiązującego do 22 maja).
  • Bohdan Chmielnicki wycofuje się na Ukrainę.
-(III) Polacy odbijają Bar i Zasław z rąk kozackich.
-(30 V) Małżeństwo z Ludwiką Marią Gonzaga, wdową po bracie Władysławie.
-(17-18 VI) Oddziały litewskie Janusza Radziwiłła zwyciężają pod Zahalem.
-(10 VII-22 VIII) Oblężenie Zbaraża przez wojska Chmielnickiego i Tatarów.
-(30 VII) Zwycięstwo wojsk litewskich nad Kozakami pod Łojowem.
-(15-16 VIII) Porażka wojsk Jana Kazimierza (idących z odsieczą dla Zbaraża) pod Zborowem.
-(19 VIII) Ugoda zborowska.
  • Poszerzenie rejestru Kozaków do 40000.
  • Bohdan Chmielnicki zostaje zatwierdzony na stanowisku hetmana wojsk zaporoskich.
  • Zniesienie własności szlachty na ziemiach ukraińskich.
  • Zakaz stacjonowania armii koronnej w trzech województwach: bracławskim, czernichowskim oraz kijowskim.
  • Zagwarantowanie miejsca w Senacie metropolicie kijowskiemu.

1649-1650

-(22 XI-13 I) Sejm w Warszawie (pod laską Bogusława Leszczyńskiego).
  • (1649) Zniesienie piechoty wybranieckiej.
  • (23 XII 1649) Powierzenie buławy hetmańskiej Jeremiemu Wiśniowieckiemu (na czas pobytu w niewoli hetmanów koronnych).

1650

-(III) Tatarzy pustoszą Równe.
-(21 XI-24 XII) Obrady sejmu (pod laską Wincentego Korwina Gosiewskiego).

1651

-(III) Bohdan Chmielnicki oddaje się pod opiekę Turcji.
-(VI) Powstanie chłopskie Aleksandra Kostki-Napierskiego, Stanisława Łętowskiego i Marcina Radockiego na Podhalu.
  • (15 VI) Zajęcie Czorsztyna przez buntowników.
  • (18-24 VI) Próby odbicia twierdzy czorsztyńskiej przez wojska biskupa krakowskiego Piotra Gembickiego i oddziały okolicznej szlachty.
    • (24 VI) Aleksander Kostka-Napierski i Stanisław Łętowski poddają się i zostają uwięzieni.
  • (18 VII) Aleksander Kostka-Napierski zostaje upalowany, Stanisław Łętowski - poćwiartowany, a Marcin Radocki - ścięty (w Krakowie).
-(28-30 VI) Wojska królewskie rozbijają siły kozacko-tatarskie pod Beresteczkiem.
-Zdobycie Kijowa przez wojska Janusza Radziwiłła.
-(28 IX) Ugoda z Kozakami w Białej Cerkwi.
  • Rejestr kozacki zostaje zmniejszony do 20000.
  • Ograniczenie terytorium kontrolowanego przez Kozaków do województwa kijowskiego.
-Sprowadzenie do Rzeczypospolitej zakonu szarytek oraz zakonu księży misjonarzy.

1652

-(26 I-11 III) Sejm w Warszawie (pod laską Andrzeja Maksymiliana Fredry).
  • Wojewoda poznański Krzysztof Opaliński grozi królowi wypowiedzeniem posłuszeństwa przez szlachtę.
  • (9 III) Pierwsze zastosowanie liberum veto (przez posła upickiego Władysława Sicińskiego, który nie zgodził się na przedłużenie obrad sejmu).
-(2-3 VI) Wojska koronne (dowodzone przez hetmana polnego koronnego Marcina Kalinowskiego) zostają rozbite przez Kozaków pod Batohem.
  • (3 VI) Śmierć Marcina Kalinowskiego (podczas bitwy).
-(23 VII-17 VIII) Sejm w Warszawie (pod laską Aleksandra Sielskiego).
  • Ponowne powołanie piechoty wybranieckiej.
  • Rozwiązanie wojska kwarcianego.
-Opanowanie Jass przez Kozaków.

1653

-(II) Wyprawy Stefana Czarnieckiego przeciwko Kozakom i Tatarom.
  • Zajęcie Humania.
  • Porażka pod Monasterzyskami.
-(24 III-18 IV) Sejm w Brześciu Litewskim (pod laską Krzysztofa Paca).
-(V) Nawiązanie współpracy militarnej (przeciwko Kozakom i Tatarom) z wojewodą siedmiogrodzkim Jerzym II Rakoczym.
-(jesień) Jan Kazimierz wyprawia się na Ukrainę.
  • (10 X-15 XII) Wojska królewskie zostają zamknięte i oblężone w Żwańcu przez Kozaków i Tatarów.
    • (15 XII) Jan Kazimierz obiecuje Tatarom wypłatę 100000 czerwonych złotych i skłania ich do wycofania się.
    • (15/16 XII) Porozumienie rozejmowe z Bohdanem Chmielnickim.
      • Przywrócenie warunków ugody zborowskiej z 1649.

1654

-(18 I) Rada perejesławska.
  • Inkorporacja Ukrainy przez Rosję.
-(I) Wybucha wojna polsko-rosyjska.
  • Rosjanie zajmują Kijów, Dzisnę, Druję, Połock (17 VI), Mścisław (22 VII), Smoleńsk (3 X), Witebsk i Mohylew.
    • (22 VII) Rosjanie dokonują pogromu ludności cywilnej Mścisławia (tzw. Rzeź Trubeckiego).
  • (12 VIII) Zwycięstwo wojsk litewskich (dowodzonych przez hetmana wielkiego litewskiego Janusza Radziwiłła) nad Rosjanami pod Szkłowem.
  • (24 VIII) Wojska Janusza Radziwiłła zostają pobite pod Szepielewiczami.
-(11 II-28 III) Obrady sejmu (pod laską Franciszka Dubrawskiego).
-(9 VI-20 VII) Obrady sejmu (pod laską Krzysztofa Grzymułtowskiego).
-(20 VII) Zawarcie sojuszu z Chanatem Krymskim.
-Sprowadzenie do Rzeczypospolitej zakonu wizytek.

1655

-Nieudane oblężenie Nowego Bychowa i Mohylewa przez wojska litewskie.
-(29 I-1 II) Zwycięstwo wojsk polsko-tatarskich nad siłami kozacko-rosyjskimi pod Ochmatowem.
-(19 V-20 VI) Obrady sejmu (pod laską Jana Kazimierza Umiastowskiego).
-Rosjanie zdobywają Mińsk (13 VII), Wilno (8 VIII), Kowno (16 VIII) i Grodno (18 VIII).
  • (9 VIII) Car Aleksy Michałowicz Romanow ogłasza się wielkim księciem litewskim.
-(19 VII) Najazd szwedzki (II wojna północna, potop szwedzki).
  • (25 VII) Kapitulacja wielkopolskiego pospolitego ruszenia pod Ujściem.
  • (17 VIII) Janusz Radziwiłł poddaje (w Jaszwojniach) Litwę Szwecji.
  • (VIII) Jan Kazimierz opuszcza Warszawę (udaje się do Krakowa, a następnie na Śląsk).
  • Szwedzi zajmują Wielkopolskę, Warszawę (8 IX), Kraków (19 X) i Tarnów (4 X).
  • Zwycięstwo sił polskich pod dowództwem Stefana Czarnieckiego w starciu ze Szwedami pod Inowrocławiem.
  • (23 VIII) Zawiązanie antyszwedzkiej konfederacji w Wierzbołowie.
  • (16 IX) Porażka wojsk koronnych w bitwie pod Żarnowcem.
  • Początki antyszwedzkiej partyzantki chłopskiej w Małopolsce i na Podkarpaciu.
    • (IX) Starcie chłopów ze Szwedami pod Myślenicami.
    • (XII) Partyzanci góralscy zdobywają Nowy Sącz.
  • (3 X) Szwedzi pokonują pod Wojniczem siły hetmana polnego koronnego Stanisława Lanckorońskiego.
  • (20 X) Janusz Radziwiłł zawiera w Kiejdanach układ z królem szwedzkim, Karolem X Gustawem.
    • Zerwanie unii polsko-litewskiej.
  • (26 X) Hetmani koronni (Stanisław Rewera Potocki i Stanisław Lanckoroński) kapitulują przed Karolem X Gustawem.
  • (18 XI-26 XII) Udana obrona oblężonej Jasnej Góry.
  • (20 XI) Jan Kazimierz wydaje w Opolu uniwersał wzywający ludność do powstania.
  • (29 XII) Zawiązanie antyszwedzkiej konfederacji w Tyszowcach.
-(29 IX) Porażka wojsk hetmana wielkiego koronnego Stanisława Rewery Potockiego w bitwie z Kozakami i Rosjanami pod Gródkiem Jagiellońskim.
-(jesień) Zdobycie Lublina, Puław i Kazimierza przez wojska kozackie.
-Nieudane oblężenie Kamieńca Podolskiego (VII) i Lwowa (X-7 XI) przez Kozaków i Rosjan.
-(10-12 XI) Tatarzy (z posiłkami polskimi) rozbijają Kozaków pod Jezierną.
  • (12 XI) Bohdan Chmielnicki zostaje zmuszony do udzielenia pomocy zbrojnej Rzeczypospolitej oraz do zerwania związków z Rosją.

1656

-(17 I) Traktat w Królewcu.
  • Elektor Prus Królewskich, Fryderyk Wilhelm (Wielki Elektor) zostaje zmuszony do uznania zwierzchnictwa Szwecji.
-(20 I) Jan Kazimierz zawiązuje konfederację w Łańcucie.
-(18 II) Porażka wojsk polskich (dowodzonych przez Stefana Czarnieckiego) pod Gołębiem.
-Bitwa ze Szwedami pod Sandomierzem.
-(20 III) Uniwersał grochowiecki.
  • Stefan Czarniecki wzywa chłopów do walki ze Szwedami i grozi śmiercią szlachcie, która zabraniałaby swym poddanym podejmowania tej walki.
  • (22 III) Podobnej treści uniwersał wydaje (pod Kańczugą) marszałek wielki koronny Jerzy Lubomirski.
-(1 IV) Śluby lwowskie.
  • Jan Kazimierz ogłasza Maryję Królową Korony Polskiej i zapowiada polepszenie losu chłopow.
-(7 IV) Wojska Stefana Czarnieckiego zwyciężają pod Warką oddziały margrabiego badeńskiego, Fryderyka (idące na pomoc Szwedom).
-Porażki Polaków pod Kłeckiem (7 V) i Kcynią.
-Jan Kazimierz zawiera sojusz z Danią.
-(1 VII) Odbicie Warszawy z rąk szwedzkich.
-(28-30 VII) Bitwa pod Warszawą.
  • (30 VII) Jan Kazimierz nakazuje odwrót, opuszczenie Warszawy oraz przystąpienie do taktyki wojny szarpanej (partyzanckiej).
  • Szwedzi ponownie zajmują Warszawę.
-(8 X) Zwycięstwo hetmana polnego litewskiego Wincentego Gosiewskiego pod Prostkami nad siłami szwedzko-brandenburskimi.
-Odbicie Kalisza z rąk szwedzkich.
-(22 X) Wojska Wincentego Gosiewskiego zostają pokonane przez Szwedów i Brandenburczyków pod Filipowem.
-(3 XI) Zawarcie (w Niemieży) traktatu przymierza z Rosją.
  • Obietnica wyboru na tron Rzeczypospolitej cara lub jego syna.
-(20 XI) Szwedzko-pruski traktat w Labiawie.
  • Szwecja rezygnuje ze zwierzchnictwa nad Prusami.
  • Wielki Elektor przejmuje Warmię.
-(6 XII) Podpisanie traktatu w Radnot.
  • Postanowienie rozbioru Polski przez Szwedów, Siedmiogrodzian, Brandenburczyków, Bohdana Chmielnickiego i Bogusława Radziwiłła.

1657

-(I) Książę Siedmiogrodu, Jerzy II Rakoczy najeżdża Rzeczpospolitą.
  • (22 VII) Wojska Rakoczego kapitulują pod Międzybożem nad Bohem.
-(27 V) Zawarcie przymierza z cesarzem austriackim.
-(6 VIII) Śmierć Bohdana Chmielnickiego.
-(23 VIII) Odbicie Krakowa z rąk szwedzkich.
-Atak duński na terytoria szwedzkie.
  • (IX) Szwedzi wycofują się do twierdz pruskich.
-(19 IX i 6 XI) Traktaty w Welawie i Bydgoszczy.
  • Rzeczpospolita rezygnuje ze zwierzchnictwa nad Prusami Książęcymi.
  • Wielki Elektor wypowiada wojnę Szwecji.
-(zima) Oswobodzenie Torunia przez wojska polskie.

1658

-(II) Zjazd senatorski.
  • Jan Kazimierz zgłasza projekt zniesienia liberum veto, utworzenia rady senatorsko-szlacheckiej oraz wprowadzenia stałych podatków.
-(10 VII-30 VIII) Obrady sejmu (pod laską Władysława Lubowieckiego).
  • Uchwalenie manifestu o wygnaniu arian z Rzeczypospolitej.
-(16 IX) Ugoda hadziacka z Kozakami.
-Wznowienie działań wojennych z Rosją.
  • (21 X) Wojska Wincentego Gosiewskiego zostają pokonane przez Rosjan pod Werkami.
    • Wincenty Gosiewski dostaje się do niewoli.

1658-1659

-Stefan Czarniecki wyprawia się do Danii.
  • (VIII 1658) Odbicie twierdzy w Koldyndze z rąk szwedzkich.

1659

-Odbicie Grudziądza i Elbląga z rąk szwedzkich.
-(22 III-2 V) Obrady sejmu (pod laską Jana Tracha Gnińskiego).-(8 VII) Kozacy Iwana Wyhowskiego (wpomagani przez Polaków i Tatarów) zwyciężają Rosjan pod Konotopem.
-(VIII) Królowa Ludwika Maria zakłada tajny związek mający na celu przeprowadzenie elekcji vivente rege księcia francuskiego.
-(11 XI) Druga rada perejesławska.
  • Całkowita utrata autonomii przez Ukrainę na rzecz Rosji.
-(XII) Zwycięstwo wojsk rosyjskich nad Litwinami na lodzie jeziora Miadzioł.
-(25 XII) Rosjanie zdobywają Zabłudów.

1660

-Zdobycie Brześcia (I) i Nowogródka przez siły rosyjskie.
-(III) Udana obrona oblężonych Lachowicz przed Rosjanami.
-(3 V) Pokój ze Szwecją w Oliwie (zawarty dzięki staraniom Francji).
  • Jan Kazimierz zrzeka się praw do tronu szwedzkiego.
  • (26 VI) Sejm w Warszawie zatwierdza układ pokojowy.
-(VI-X) Ofensywa polska przeciwko Rosji.
  • (25 VI) Wojska Stefana Czarnieckiego zwyciężają Rosjan pod Połonką.
  • Nieudane oblężenie Borysowa (VII) i Mohylewa.
  • Odbicie Szkłowa, Orszy i Kopyści z rąk rosyjskich.
  • (27 IX-2 XI) Jerzy Lubomirski (wspomagany przez Kozaków Iwana Wyhowskiego) oblega Rosjan pod Cudnowem.
    • (7 X) Rozbicie wojsk kozackich Jerzego Chmielnickiego (idących z pomocą Rosjanom) pod Słobodyszczami.
      • (17 X) Zawarcie ugody cudnowskiej z Kozakami (potwierdzającej założenia ugody hadziackiej).
  • (6-7 X) Starcia wojsk Stefana Czarnieckiego nad rzeką Basią.
-(26 VI) Potwierdzenie prawa Wielkiego Elektora do Elbląga.

1661

-(3 I) Powstanie (z inicjatywy Marii Ludwiki) pierwszej polskiej gazety periodycznej - tygodnika Merkuriusz Polski (wydano 41 numerów).
-(20 I) Jan Kazimierz funduje we Lwowie uniwersytet.
-(2 V-18 VII) Obrady sejmu (pod laską Michała Kazimierza Radziwiłła).
  • (VI) Nieudana próba przeprowadzenia elekcji vivente rege księcia francuskiego przez stronnictwo dworskie.
-(VII) Nie opłacone wojsko tworzy antykrólewską konfederację w Koronie (Związek Święcony).
-(jesień) Wznowienie działań wojennych na Litwie.
  • Zwycięstwo nad Rosjanami pod Kuszlikami.
  • (2 XII) Odbicie Wilna z rąk rosyjskich.
-(11 IX) Powstanie Związku Braterskiego, antykrólewskiej konfederacji wojskowej na Litwie.

1662

-(I) Hieronim Roth, starszy ławnik z Królewca, odbywa potajemną podróż do Warszawy (której celem jest negocjacja warunków złożenia hołdu przez stany pruskie).
-(20 II-1 V) Obrady sejmu (pod laską Jana Wielopolskiego).
  • (II) Jan Kazimierz potwierdza wolną elekcję.
-(wiosna) Zajęcie Piaseczna przez oddziały Związku Święconego.
-(IV) Wincenty Gosiewski powraca z z niewoli rosyjskiej.
-(25 X) Wojska pruskie wkraczaja do Królewca (uniemożliwiając złożenie hołdu Janowi Kazimierzowi przez stany pruskie).
-(29 X) Wincenty Gosiewski zostaje zamordowany przez konfederatów ze Związku Braterskiego.

1663

-(VII) Traktat pojednawczy w Jaworowie.
  • Opłacenie konfederatów i rozwiązanie Związku Święconego oraz Związku Braterskiego.
-(16/17 VIII) Jan Kazimierz wyprawia się przeciwko Rosji.
  • Jerzy Lubomirski opuszcza oboz królewski i udaje się do Łańcuta.
    • Bunt części nie opłaconych wojsk.
  • (30 IX) Zakończenie buntu w obozie pod Nietyczyńcami.
  • (22 X) Hetman zaporoski Tymoteusz Tetera składa (w Białej Cerkwi) przysięgę na wierność Janowi Kazimierzowi.

1664

-Wyprawy pacyfikacyjne Stefana Czarnieckiego na Ukrainę.

1664-1665

-(26 XI-7 I) Obrady sejmu (pod laską Jana Tracha Gnińskiego).
  • (5-29 XII 1664) Sąd sejmowy skazuje Jerzego Lubomirskiego na utratę życia, czci, dóbr i dostojeństw.

1665

-(16 II) Śmierć Stefana Czarnieckiego.
-(12-28 III) Obrady sejmu (pod laską Jana Antoniego Chrapowickiego).
-(23 V) Jerzy Lubomirski zawiązuje antykrólewski rokosz.
  • (4 IX) Rokoszanie pokonują wojska litewskie (pisarza polnego Aleksandra Połubińskiego) pod Częstochową.
  • (6 XI) Układ rozjemowy pod Palczynem.
    • Jerzy Lubomirski przyrzeka Janowi Kazimierzowi rozwiązanie rokoszu i wyjazd z kraju.

1666

-(17 III-4 V) Obrady sejmu (pod laską Jana Odrowąża Pieniążka).
-(12 V) Rzeczpospolita traci zastaw w postaci księstwa opolskiego i raciborskiego.
-(13 VII) Rozgromienie wojsk królewskich przez rokoszan pod Mątwami.
-(31 VII) Ugoda pod Łęgonicami.
  • Ogłoszenie powszechnej amnestii dla rokoszan.
  • Jan Kazimierz wyrzeka się elekcji vivente rege.
  • Przywrócenie Jerzego Lubomirskiego do czci.
-(8 VIII) Akt pojednania między rokoszanami i królem w Jaroszynie.
-(9 XI-23 XII) Obrady sejmu (pod laską Marcina Oborskiego).
-(19 XII) Rozbicie wojsk koronnych stacjonujących na Ukrainie (dowodzonych przez Sebastiana Machowskiego) pod Ścianą i Braiłowem przez oddziały kozacko-tatarskie.

1667

-(30 I) Rozejm z Rosją w Andruszowie.
  • Lewobrzeżna Ukraina (z Kijowem) pozostaje w rękach rosyjskich.
  • Ustalenie kondominium polsko-rosyjskiego na Zaporożu.
  • Inflanty Polskie, województwo połockie i witebskie (bez Wieliża) powracają do Rzeczypospolitej.
-(7 III-18 IV) Obrady sejmu (pod laską Andrzeja Kotowicza).
-(10 V) Śmierć Ludwiki Marii Gonzaga.
-Unia pomiędzy Kościołem Ormiańskim oraz Katolickim w Rzeczypospolitej.
-(wiosna) Najazd tatarski na Rzeczpospolitą.
  • Pobicie Tatarów pod Tarnopolem.
  • Najazd Kozaków Iwana Sirki na Krym.
  • (6-16 X) Hetman polny koronny Jan Sobieski zwycięża Tatarów i Kozaków Piotra Doroszeńki pod Podhajcami.
    • (16 X) Zawarcie układu pokojowego z Tatarami.
    • (19 X) Piotr Doroszeńko odstępuje od przymierza z Turcją.
-(22 XI) Car Aleksy Michałowicz potwierdza rozejm andruszowski.

1668

-(2 I) Jan Kazimierz potwierdza rozejm andruszowski z Rosją.
-(24 I-7 III) Obrady sejmu (pod laską Karola Czartoryskiego).
-(27 VIII-16 IX) Obrady sejmu (pod laską Stefana Sarnowskiego).
  • (16 IX) Abdykacja Jana Kazimierza.
    • Interrexem zostaje prymas Mikołaj Prażmowski.

1669

-(III) Piotr Doroszeńko uznaje się lennikiem Turcji.
-(VII) Wyjazd Jana Kazimierza do Francji.

1670

-(24 II) Jan Kazimierz przejmuje siedem opactw z nadania króla Francji, Ludwika XIV.

1672

-(16 XII) Śmierć Jana Kazimierza Wazy w opactwie Nevers-sur-Loire.
1664-
1676
Kaplica Wazów w katedrze krakowskiej
1667klasztor Kamedułów w Wigrach
  • Andrzej Chwalba, Kalendarium dziejów Polski: od prahistorii do 1998, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999
  • Henryk Wisner, Janusz Radziwiłł 1612-1655, Wydawnictwo Mada, Warszawa 2000
  • Henryk Wisner, Król i car: Rzeczpospolita i Moskwa w XVI i XVII wieku, Wydawnictwo "Książka i Wiedza", Warszawa 1995
  • Janusz Pajewski, Buńczuk i koncerz: z dziejów wojen polsko-tureckich, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1997
  • Jerzy Besala, Małżeństwa królewskie: Władcy elekcyjni, Dom Wydawniczy Bellona i Wydawnictwo Muza, Warszawa 2007
  • Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2003
  • Mariusz Trąba, Lech Bielski, Poczet królów i książąt polskich, Wydawnictwo Park, Bielsko Biała 2003
  • Stanisław Rosik, Jan Kazimierz i jego czasy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2003
  • Stefan K. Kuczyński, Księga królów i książąt polskich, Świat Książki, Warszawa 1999
  • Stefania Ochmann-Staniszewska, Dynastia Wazów w Polsce, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006
  • Zbigniew Wójcik, Jan Kazimierz Waza, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 2004
  • Zbigniew Wójcik, Wojny kozackie w dawnej Polsce, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1989
  • Zygmunt Wdowiszewski, Genealogia Jagiellonów i Domu Wazów w Polsce, Wydawnicwo Avalon, Kraków 2005