Kabinet valt over Uruzgan-besluit

Van onze verslaggevers Bart Dirks, Theo Koelé op 20 februari '10, 04:01, bijgewerkt 20 februari '10, 18:00
Premier Jan Peter Balkenende verlaat zaterdagochtend na de val van het kabinet het Binnenhof in Den Haag. (ANP)

DEN HAAG - Premier Balkenende gaat het ontslag van zijn vierde kabinet indienen bij koningin Beatrix. Na een keiharde confrontatie in de ministerraad over de militaire missie in Uruzgan bleek rond vier uur ‘s nachts nog maar één conclusie mogelijk: aftreden.

Balkenende zal later zaterdag het ontslag van de bewindslieden van de PvdA aanbieden bij de koningin, die op dit moment nog in Lech is. De portefeuilles en het ambt van de bewindslieden van CDA- en van ChristenUnie-huize zal hij ter beschikking stellen. Dat zei Balkenende in een eerste verklaring na de val van zijn kabinet.

Vruchtbaar pad

‘Als voorzitter van de ministerraad het ik moeten vaststellen dat een vruchtbaar pad ontbreekt waarlangs dit kabinet verder zou kunnen gaan.’ De uitspraken van de PvdA hebben een ‘politieke hypotheek’ gelegd op het collegiale overleg, aldus de premier. Ze zijn ook een zorgvuldig overleg in de weg gaan staan in de richting van de mannen en vrouwen in Afghanistan en richting de NAVO-partners.

De ministers van de drie partijen hebben vanaf vrijdagochtend half twaalf tot diep in de nacht overlegd. In een ultieme poging vroeg premier Balkenende vrijdagnacht rond 3.00 uur aan de PvdA om daarmee in te stemmen en samen de eenheid van het kabinetsbeleid te bewaren. Vervolgens zou geprobeerd worden om voor 1 maart tot een besluit te komen.

Voor de PvdA was dat voorstel echter onbespreekbaar. De PvdA-ministers boden daarop hun ontslag aan.

Om 05.00 uur zaterdagochtend gaf de PvdA een persconferentie. Wouter Bos zei dat de PvdA heeft gevochten maar dat de partij is er niet in geslaagd om ‘een geloofwaardig besluit’ te nemen over de rol van Nederland in de Afghaanse provincie Uruzgan. Om die reden kon de PvdA ‘niet langer op een geloofwaardige manier deel uitmaken’ van het kabinet, aldus Bos.

Uitgesloten

Nu het kabinet van CDA, PvdA en ChristenUnie demissionair is, is de verlenging van de missie in de Afghaanse provincie automatisch uitgesloten. Een afgetreden kabinet kan over zo’n groot onderwerp geen besluit meer nemen. Alle Nederlandse militairen zullen dus in december van dit jaar Uruzgan hebben verlaten, zoals in 2007 werd afgesproken tussen de Tweede Kamer en het kabinet.

De breuk werd ingeleid met een verzoek van de NAVO. Die verzocht Nederland vorige week of de troepen toch tot augustus 2011 actief konden blijven in Uruzgan. Tot woede van het CDA zei vicepremier en PvdA-leider Bos woensdag dat daar onder geen enkele voorwaarde sprake van kon zijn.

Ziedend

Het CDA was vrijdagavond ziedend over berichten uit de PvdA-top dat CDA-minister Verhagen van Buitenlandse Zaken te eigengereid had opgetreden door met de NAVO te overleggen. Hij zou hebben ‘ingefluisterd’ wat de NAVO moest vragen, en zou de indruk hebben gewekt dat Nederland daarmee ging instemmen.

Premier Balkenende heeft de hele vrijdag verwoede pogingen gedaan om de breuk te voorkomen. In de hoop het vertrouwen binnen zijn regeringsploeg te herstellen, moesten ministers een voor een bij hem langs komen voor de zogeheten ‘biechtstoelprocedure’.

Voordat de ministerraad gisteren kon toekomen aan de inhoudelijke bespreking van het gevoelige onderwerp, was er volgens ingewijden eerst tijd nodig om ‘stoom af te blazen’. Enkele keren werd de ministerraad geschorst voor beraad in eigen kring.

Drie jaar

Het kabinet Balkenende IV trad aan op 22 februari 2007, aanstaande maandag precies drie jaar geleden. Balkenende is premier sinds juli 2002.

De vervroegde verkiezingen voor de Tweede Kamer worden mogelijk in juni gehouden. Over anderhalve week, op woensdag 3 maart, zijn eerst de verkiezingen voor de gemeenteraad.

Peiling
Het kabinet is gevallen om het Uruzgan-besluit. Goede zaak dat PvdA zijn rug recht heeft gehouden?
Ja
Nee
stem tussenstand

Stuur dit artikel door
Plaats artikel op MSN Reporter
Plaats artikel op Linkedin
Plaats artikel op Facebook
Plaats artikel op NuJIJ
Plaats artikel op Hyves
Bewaar op Delicious
Plaats artikel op Twitter
E-mail
Printversie
POPULAIR