Strona głównaMapa stronyKontakt
Strona główna » Muzeum » Siedziba Muzeum

Obiekt Tygodnia

Zapowiedź wystawy

Wyszukiwarka

Newsletter

Jeśli chciałbyś otrzymywać najświeższe informacje z naszego serwisu podaj swój adres e-mail.

Partnerzy







Dawny Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach

Muzeum Narodowe w Kielcach Dawny Pałac Biskupów Krakowskich
Fot. Bogusław Paprocki


Główną siedzibą Muzeum Narodowego w Kielcach jest pałac, należący niegdyś do biskupów krakowskich, właścicieli rozległych dóbr świętokrzyskich. Rezydencję biskupów ufundował Jakub Zadzik (1582-1642) w latach 1627-1635 podkanclerzy i kanclerz wielki koronny, biskup chełmiński, a od 1635 r. biskup krakowski. W latach 1637-1644 powstał piętrowy budynek nakryty wysokimi bliźniaczymi dachami z wieżami w narożach.

Jego symetryczny, trójdzielny plan, loggie, wieże i układ reprezentacyjnych wnętrz nawiązują do rezydencji z lat 20. i 30. XVII w., w tym królewskich – Zamku Ujazdowskiego i Pałacu Kazimierzowskiego w Warszawie. Projekt kieleckiego pałacu przypisuje się Tomaszowi Poncino z Lugano (ok. 1570-1659), twórcy licznych dzieł architektury sakralnej i świeckiej, m.in. w Krakowie, Łowiczu, Warszawie czy na Jasnej Górze, a także w regionie świętokrzyskim i na Ponidziu.

Przed pałacem znajdował się dziedziniec zamknięty murami z paradną bramą od strony miasta, a z tyłu ogród ozdobno-użytkowy, zwany włoskim, z 4 kwaterami wypełnionymi ziołami oraz sadem, otoczony murem ze strzelnicami i 2 bastionami (jeden przebudowano na basztę prochową). Osiowość założenia na linii wschód-zachód (kolegiata - dziedziniec reprezentacyjny - pałac - ogród - baszta) miała oparcie widokowe we wzgórzu Karczówka i wzniesionym tam kościele (1624-1628), oddanym bernardynom w 1631 r.


W XVIII w. nastąpiła rozbudowa pałacu, która nadała mu cechy barokowej rezydencji. Po obu stronach dziedzińca wzniesiono piętrowe skrzydła; jedno z nich łączyło się krytym gankiem z kolegiatą oraz ufundowanymi przez bpa Konstantego Felicjana Szaniawskiego szkołą i seminarium duchownym przy kościele Św. Trójcy. W ogrodzie stanęły oranżerie, a w części gospodarczej m.in. wielkie stajnie, wozownie, ujeżdżalnia, spichlerz i browar (niektóre z tych budynków dotrwały do naszych czasów).

Po upaństwowieniu dóbr biskupich (1789), pałac był siedzibą różnych instytucji: Głównej Dyrekcji Górniczej (1816-1827) i pierwszej w kraju wyższej uczelni technicznej - Akademii Górniczej, a później władz guberni kieleckiej (1867-1914). W okresie II Rzeczypospolitej przywrócono hełmy na wieżach, zniesione w XIX w., odrestaurowano wnętrza (np. usunięto XVIII-wieczne sufity, odsłaniając stropy belkowe i fryzy). W latach 1919-1939 i 1945-1970 w pałacu mieścił się Urząd Wojewódzki. Siedzibą muzeum stał się dopiero w 1971 r. Wkrótce urządzono w nim stałe ekspozycje i jednocześnie podjęto prace konserwatorskie, m.in. rekonstrukcję apartamentu biskupiego i ogrodu.

Płaska, bezporządkowa fasada pałacu ma podział trójdzielny, wyznaczony rytmem okien w obramieniach z piaskowca. Część środkową akcentuje loggia filarowa w oprawie z marmuru, której odpowiadają na piętrze wielkie okna reprezentacyjnej sieni. Nad arkadami loggii widnieją kamienne kartusze z herbami: bpa Zadzika (Korab), Rzeczypospolitej (Orzeł ze Snopkiem Wazów) i kapituły krakowskiej (Aaron – Trzy Korony) oraz obeliski. Po bokach znajdują się odsunięte od korpusu sześcioboczne wieże nakryte ażurowymi hełmami i połączone z nim parawanowymi ścianami zwieńczonymi obeliskami, z bramkami prowadzącymi na boczne dziedzińczyki. Przy obeliskach stały niegdyś posągi posłów szwedzkich i moskiewskich, korespondujące z przedstawieniami malarskimi w apartamentach piętra. Pod kamiennymi gzymsami znajduje się zrekonstruowany w latach 80. XX w. sgraffitowy fryz z motywem groteski. Elewacja tylna, choć skromniejsza, również powtarza układ fasady - z loggią i prostymi niegdyś schodami prowadzącymi do ogrodu.







Drukuj...
Biuletyn Informacji Publicznej:
© Copyright 2007 by Muzeum Narodowe w Kielcach
Muzeum Narodowe w Kielcach działa w oparciu o System Zarządzania Jakością ISO 9001:2008.