[HERB]

Sekretariat

Prymasa Polski


¯yciorys Kardyna³a Józefa Glempa Prymasa Polski

[Kard. Jozef Glemp]            Ks. kardyna³ Józef Glemp urodzi³ siê 18 grudnia 1929 roku w Inowroc³awiu, jako syn Kazimierza Glempa, by³ego powstañca wielkopolskiego, i Salomei z Koœmickich. Lata dzieciêce i m³odoœæ spêdzi³ w miejscowoœci Rycerzewo ko³o Inowroc³awia. Do wybuchu II wojny œwiatowej ukoñczy³ cztery klasy szko³y powszechnej w Koœcielcu Kujawskim, a podczas okupacji niemieckiej pracowa³ przymusowo w niemieckim gospodarstwie rolnym. Po wyzwoleniu, w marcu 1945 roku, rozpocz¹³ naukê w Pañstwowym Gimnazjum i Liceum im. Jana Kasprowicza w Inowroc³awiu, które ukoñczy³ w roku 1950 roku.

               Po maturze wst¹pi³ do Prymasowskiego Wy¿szego Seminarium Duchownego w GnieŸnie. Tam odby³ dwuletnie studia filozoficzne, a studia teologiczne kontynuowa³ w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu. Œwiêcenia kap³añskie otrzyma³ 25 maja 1956 roku, w bazylice prymasowskiej w GnieŸnie, z r¹k biskupa Franciszka Jedwabskiego, sufragana poznañskiego, który udzieli³ ich w zastêpstwie internowanego wówczas kardyna³a Stefana Wyszyñskiego. By³ to okres ingerencji w³adz pañstwowych w sprawy wewnêtrzne Koœcio³a, tak¿e gdy chodzi³o o obsadê stanowisk koœcielnych. Ks. Józef Glemp nie otrzyma³ zgody na podjêcie pracy w wyznaczonej przez w³adzê koœcieln¹ parafii i w zwi¹zku z tym pomaga³ duszpastersko w rodzinnej parafii œw. Jakuba w Mogilnie. Po zmianie sytuacji politycznej, w grudniu tego¿ roku podj¹³ obowi¹zki kapelana sióstr dominikanek w Miel¿ynie pod Gnieznem, przy zak³adzie dla dzieci nieuleczalnie chorych, równoczeœnie poœwiêcaj¹c siê pracy wychowawczej i nauczaniu religii w szkole w Ruchocinku i w domu dla nieletnich przestêpców w Witkowie ko³o Gniezna; przez miesi¹c pe³ni³ te¿ zadania administratora parafii w Brudzewie k. Witkowa. Nastêpnie by³ kapelanem sióstr Sacré Coeur w Polskiej Wsi ko³o Pobiedzisk, prowadz¹cych liceum ogólnokszta³c¹ce dla dziewcz¹t. Stamt¹d zosta³ przeniesiony do parafii Wniebowziêcia NMP w W¹growcu, gdzie pe³ni³ obowi¹zki wikariusza oraz prefekta w liceum pedagogicznym, a nastêpnie do Miasteczka Krajeñskiego.

               W latach 1958 - 1964 ks. Glemp odby³ studia specjalistyczne z zakresu prawa kanonicznego i œwieckiego na Papieskim Uniwersytecie Laterañskim w Rzymie, uzyskuj¹c doktorat obojga praw. Ukoñczy³ tak¿e kurs specjalistyczny w Papieskim Uniwersytecie Gregoriañskim, m.in. stylistyki ³aciñskiej (1963), oraz Studium Administracji Koœcielnej przy Kongregacji Soboru (1962) i trzyletnie Studium Rotalne, uzyskuj¹c tytu³ adwokata Roty Rzymskiej (1961-1964).

[Kard. Jozef Glemp]               Po powrocie do rodzimej diecezji ks. Józef Glemp pe³ni³ funkcjê sekretarza w Prymasowskim Wy¿szym Seminarium Duchownym w GnieŸnie i notariusza w Kurii Metropolitalnej GnieŸnieñskiej i w Trybunale Metropolitalnym. PóŸniej zosta³ tak¿e mianowany obroñc¹ wêz³a ma³¿eñskiego i konsultorem w Trybunale Prymasowskim dla spraw "dispensationis super matrimonio rato et non consummato". Prowadzi³ wyk³ady dla ksiê¿y archidiecezji gnieŸnieñskiej w studium soborowym i by³ egzaminatorem prosynodalnym.

               1 grudnia 1967 roku rozpocz¹³ pracê w Sekretariacie Prymasa Polski w Warszawie, staj¹c siê jednym z najbli¿szych wspó³pracowników i domowników kard. Stefana Wyszyñskiego. Pracowa³ w charakterze referenta do spraw prawnych i przez pewien czas pe³ni³ obowi¹zki referenta prasowego Sekretariatu. Jako kapelan i sekretarz Prymasa towarzyszy³ mu podczas wielu uroczystoœci koœcielnych na terenie Polski, a tak¿e w licznych podró¿ach do Rzymu - uczestniczy³ w audiencjach u papie¿a Paw³a VI, móg³ z bliska obserwowaæ prace synodów biskupów w Rzymie i bra³ udzia³ w wielu wa¿nych rozmowach z przedstawicielami rz¹du PRL. W 1975 roku ks. dr Józef Glemp zosta³ powo³any na stanowisko sekretarza Komisji Episkopatu Polski do spraw instytucji polskich w Rzymie i zosta³ cz³onkiem Komisji Episkopatu do spraw rewizji prawa kanonicznego. Pe³ni³ tak¿e obowi¹zki kuratora Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek S³u¿ebnic Krzy¿a i Zgromadzenia Sióstr Najœwiêtszego Imienia Jezus i by³ sêdzi¹ w procesie beatyfikacyjnym s³ugi Bo¿ego ks. W³adys³awa Korni³owicza. S³u¿y³ te¿ pomoc¹ duszpastersk¹ w koœciele œw. Marcina i w oœrodku duszpasterstwa akademickiego przy koœciele œw. Anny w Warszawie, by³ duszpasterzem warszawskich prawników. W 1972 roku otrzyma³ godnoœæ kapelana honorowego Jego Œwi¹tobliwoœci, a cztery lata póŸniej kanonika gremialnego Kapitu³y Prymasowskiej w GnieŸnie.

               W latach 1972-1979, jako asystent prof. H. Kupiszewskiego, prowadzi³ zajêcia z prawa rzymskiego, a póŸniej æwiczenia z prawa ma³¿eñskiego na Wydziale Prawa Kanonicznego Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, a jako delegat Prymasa-Wielkiego Kanclerza Akademii Teologii Katolickiej uczestniczy³ w przewodach doktorskich i habilitacyjnych w tej uczelni. W marcu 1975 roku przeprowadzi³ na wspomnianym Wydziale nostryfikacjê swego doktoratu. Jako pomoc dydaktyczn¹ dla studentów opublikowa³ w Wydawnictwie ATK, w 1974 roku, Lexiculum prawa rzymskiego, które by³o pierwszym tego typu opracowaniem na gruncie polskim. Napisa³ w tym czasie wiele artyku³ów z dziedziny prawa kanonicznego i historii Koœcio³a, zamieszczanych w krajowych i zagranicznych czasopismach i w pracach zbiorowych. Ks. dr Glemp bra³ równie¿ udzia³ w licznych spotkaniach i zjazdach kanonistów, tak polskich, jak i zagranicznych, np. w III Miêdzynarodowym Kongresie Prawa Kanonicznego w Pampelunie w 1976 roku.

               4 marca 1979 roku ks. pra³at Józef Glemp zosta³ mianowany biskupem ordynariuszem diecezji warmiñskiej. Œwiêcenia biskupie otrzyma³ w bazylice prymasowskiej w GnieŸnie, 21 kwietnia 1979 roku, z r¹k kardyna³a Prymasa Stefana Wyszyñskiego, arcybiskupa metropolity krakowskiego Franciszka Macharskiego i biskupa Jana Ob³¹ka, ówczesnego sufragana warmiñskiego. W Episkopacie Polski pe³ni³ funkcjê przewodnicz¹cego Komisji Iustitia et Pax , a tak¿e by³ cz³onkiem komisji: do spraw duszpasterstwa ludzi pracy, do spraw rewizji prawa kanonicznego i do spraw instytucji polskich w Rzymie. Ponadto pe³ni³ funkcjê wspó³przewodnicz¹cego zespo³u legislacyjnego powo³anego przez Komisjê Wspóln¹ Przedstawicieli Rz¹du i Episkopatu i by³ cz³onkiem sta³ej grupy roboczej Episkopatu Polski i Episkopatu Francji. Jako biskup ordynariusz diecezji warmiñskiej erygowa³ wiele parafii, oœrodków duszpasterskich i katechetycznych, wizytowa³ parafie i troszczy³ siê o rozwój ¿ycia konsekrowanego w diecezji, udzielaj¹c ró¿norakiej pomocy licznym zgromadzeniom zakonnym, a zw³aszcza zwi¹zanym z tymi ziemiami siostrom katarzynkom i karmelitankom. By³ propagatorem kultu b³. Doroty z M¹towów i œwi¹tobliwej Reginy Protmann, obecnie b³ogos³awionej, jak równie¿ s³ugi Bo¿ego Stanis³awa Hozjusza, biskupa warmiñskiego z XVI wieku, kontynuuj¹c jego proces beatyfikacyjny, a tak¿e organizuj¹c uroczystoœci hozjañskie w Olsztynie i we Fromborku, z udzia³em Prymasa Wyszyñskiego i polskich biskupów, w sierpniu 1979 roku. Zainicjowa³ równie¿ prace przygotowawcze do duszpasterskiego synodu diecezji warmiñskiej, sprowadzi³ relikwie œw. Wojciecha i rozpocz¹³ ich peregrynacjê w diecezji. W latach pos³ugi biskupiej na Warmii odwiedzi³ œrodowiska polonijne w Detroit (USA), w Kanadzie, we Francji i w RFN i przewodniczy³ pielgrzymce swoich diecezjan do Rzymu, Asy¿u, Monte Cassino i Capranica di Sutri.

[Kard. Jozef Glemp]               7 lipca 1981 roku ks. biskup Józef Glemp zosta³ mianowany przez papie¿a Jana Paw³a II arcybiskupem metropolit¹ warszawskim i gnieŸnieñskim, Prymasem Polski. Rz¹dy w obu archidiecezjach kanonicznie obj¹³ 9 lipca tego¿ roku, a uroczyste ingresy odby³: 13 wrzeœnia do bazyliki prymasowskiej w GnieŸnie i 24 wrzeœnia do archikatedry warszawskiej. Jako Prymas Polski zosta³ tak¿e opiekunem duszpasterstwa Polonii zagranicznej i ordynariuszem na terenie Polski dla Koœcio³ów obrz¹dku grekokatolickiego i ormiañskiego. Na publicznym konsystorzu w Watykanie, 2 lutego 1983 roku, otrzyma³ godnoœæ kardyna³a-prezbitera wraz z koœcio³em tytularnym Santa Maria in Trastevere (Najœwiêtszej Maryi Panny na Zatybrzu). Towarzyszy³ Ojcu œw. Janowi Paw³owi II podczas jego pielgrzymek do ojczyzny i bra³ udzia³ w Œwiatowych Dniach M³odzie¿y na Jasnej Górze i w Pary¿u, a tak¿e w kilku papieskich pielgrzymkach, m.in. w Hiszpanii, we Francji, w Austrii, na Wêgrzech, na Litwie i £otwie, na S³owacji, w Niemczech i na Ukrainie.

               Po reorganizacji struktur Koœcio³a w Polsce, w marcu 1992 roku, ks. kardyna³ Józef Glemp pozosta³ arcybiskupem metropolit¹ warszawskim, zachowuj¹c godnoœæ Prymasa Polski, jako kustosz relikwii œw. Wojciecha, a tak¿e ordynariuszem wiernych obrz¹dku wschodniego ¿yj¹cych w Polsce i nie maj¹cych w³asnego ordynariusza. Od 1981 do 2004 roku pe³ni³ funkcjê przewodnicz¹cego Rady Sta³ej (dawniej Rady G³ównej) i Konferencji Episkopatu Polski. By³ tak¿e przewodnicz¹cym II Synodu Plenarnego w Polsce, trwaj¹cego w latach 1991-1999. Jest cz³onkiem watykañskiej Kongregacji dla Koœcio³ów Wschodnich (od 1983), Papieskiej Rady do spraw Kultury (od 1993), Najwy¿szego Trybuna³u Sygnatury Apostolskiej (od 2002) i honorowym cz³onkiem Papieskiej Miêdzynarodowej Akademii Maryjnej. W latach 1993-1998 by³ cz³onkiem Papieskiej Rady „Iustitia et Pax”, natomiast do roku 2004, jako Przewodnicz¹cy Konferencji Episkopatu Polski, nale¿a³ do Rady Konferencji Biskupów Europy (CCEE). Pe³ni tak¿e godnoœæ honorowego przewodnicz¹cego miêdzynarodowych spotkañ Uomini e Religioni (Ludzie i Religie), organizowanych przez rzymsk¹ Wspólnotê œw. Idziego. Jest wielkim kanclerzem Uniwersytetu Kardyna³a Stefana Wyszyñskiego (dawna Akademia Teologii Katolickiej) i Papieskiego Wydzia³u Teologicznego w Warszawie oraz doktorem honoris causa nastêpuj¹cych wy¿szych uczelni: Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie (1982), Villanova University w Filadelfii (1985), Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (1985), University of Santo Tomas w Manili na Filipinach (1988), Università degli Studi di Bari we W³oszech (1990), Seton Hall University w South Orange NY w USA (1991), Szko³y G³ównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (1992), Papieskiego Wydzia³u Teologicznego w Warszawie (1995), Loyola University w Chicago (1998) i Uniwersytetu Kardyna³a Stefana Wyszyñskiego w Warszawie (2001). Ks. kardyna³ Józef Glemp otrzyma³ tak¿e godnoœæ baliwa wielkiego krzy¿a honoru i dewocji Suwerennego Rycerskiego Zakonu Szpitalników Œwiêtego Jana Jerozolimskiego, zwanego Maltañskim (1994), i pe³ni funkcjê wielkiego przeora Zwierzchnictwa Polskiego Zakonu Rycerskiego Grobu Bo¿ego w Jerozolimie (od 1996). Posiada honorowe obywatelstwo wielu miast, m.in. Warszawy, Inowroc³awia, Mogilna, ¯nina, Dar³owa, Miechowa, Piastowa i £owicza oraz Castel Sant` Elia i Codroipo we W³oszech, a tak¿e wiele ró¿nych odznaczeñ. W listopadzie 2000 roku otrzyma³ w Pistoi (W³ochy) Pokojow¹ Nagrodê im. Giorgia La Piry (Premio della Pace "Giorgio La Pira" 2000) w uznaniu dla postawy w czasie stanu wojennego w Polsce, a we wrzeœniu 2003 roku Statuetkê „Z³otego Hipolita” i Godnoœæ „Wybitnej Osobistoœci Pracy Organicznej”, przyznane przez Towarzystwo im. Hipolita Cegielskiego.

               Jako duchowy opiekun polskiej emigracji odwiedza œrodowiska polonijne w ró¿nych krajach œwiata. By³ z wizyt¹ duszpastersk¹ w Argentynie i Brazylii (1984), w Kanadzie (1986), w Belgii (1987), w Norwegii i Szwecji (1987), w Irlandii (1988), w Australii i Nowej Zelandii (1988), w Rumunii (1992), w Kazachstanie (1992, 2000), w Meksyku (1993), w Szwajcarii (1994, 2000), w Republice Po³udniowej Afryki (1998), a tak¿e w Zachodniej i Wschodniej Syberii (1999). Kilkakrotnie goœci³ we Francji, w Wielkiej Brytanii, w USA, w Austrii, w Niemczech, w Hiszpanii, w ZSRR, a nastêpnie w Rosji, a tak¿e w Czechach, na S³owacji, w Grecji, Finlandii, Portugalii, na Bia³orusi, na Wêgrzech, na Malcie, w Luksemburgu i na Ukrainie. Odwiedzi³ polskich misjonarzy pracuj¹cych w Algierii i na Wybrze¿u Koœci S³oniowej (1987), a tak¿e polskie karmelitanki w pó³nocnej Norwegii (1996, 2000) i cz³onków polskiej wyprawy polarnej w oœrodku badawczym za Ko³em Podbiegunowym na Spitsbergenie (1996). W roku 1998 poprowadzi³ ulicami Sankt Petersburga pierwsz¹ od czasu rewolucji paŸdziernikowej procesjê Bo¿ego Cia³a. Jako cz³onek kolegium kardynalskiego i watykañskich dykasterii czêsto bywa w Rzymie, a tak¿e uczestniczy w synodach biskupów. Otacza trosk¹ Polskie Seminarium Duchowne w Pary¿u i polskie instytucje w Wiecznym Mieœcie.

               Ks. kardyna³ Józef Glemp przewodniczy³ wielu uroczystoœciom religijnym i patriotycznym w kraju i zagranic¹, m.in. narodowej pielgrzymce do Fatimy, rozpoczynaj¹cej peregrynacjê figury Matki Bo¿ej Fatimskiej przez polskie diecezje (1995); narodowym pielgrzymkom jubileuszowym do Ziemi Œwiêtej i do Rzymu (2000); obchodom piêædziesiêciolecia bitwy pod Monte Cassino (1994), jubileuszy duszpasterstwa polskiego (we Francji, w Anglii i Walii, w Niemczech, w Austrii, w Szwajcarii, w USA i we W³oszech), piêædziesiêciolecia Ligi Katolickiej w USA, dwusetnej rocznicy powstania Mazurka D¹browskiego w Reggio Emilia we W³oszech, dwóchsetlecia Konstytucji 3 Maja, czterechsetlecia sto³ecznoœci Warszawy, dwóchsetlecia diecezji warszawskiej, piêædziesiêciolecia powstania w getcie warszawskim i powstania warszawskiego; oraz powtórnym pogrzebom: Ignacego Jana Paderewskiego, króla Stanis³awa Augusta Poniatowskiego, genera³a W³adys³awa Sikorskiego, prezydenta Ignacego Moœcickiego, obchodom tysi¹clecia œmierci œw. Wojciecha w ró¿nych polskich diecezjach i wielu uroczystoœciom w sanktuarium Maryjnym na Jasnej Górze; uczestniczy³ tak¿e w obchodach Wielkiego Jubileuszu Roku 2000 w polskich metropoliach i diecezjach, a w lipcu tego¿ roku dokona³ poœwiêcenia polskiego cmentarza wojennego w Katyniu. Przypominaj¹c o niezrealizowanym postanowieniu twórców Konstytucji 3 maja, zainicjowa³ budowê œwi¹tyni Opatrznoœci Bo¿ej w Warszawie jako wotum narodu polskiego za dar odzyskanej wolnoœci.

               Ks. Prymas spotyka³ siê z wieloma wybitnymi osobistoœciami ¿ycia politycznego, m.in. z królem Hiszpanii Juanem Carlosem, Belgii - Baudouinem, Norwegii - Olafem, Szwecji - Carlem Gustavem, z prezydentami: USA - George`em Bushem i George` em W. Bushem, Francji - Jacques Chirakiem i François Mitterandem, Portugalii - Mario Soaresem, W³och - Sandro Pertinim i Oscarem Luigim Scalfaro, z premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher i sekretarzem generalnym ONZ Javier Pérez de Cuéllarem, a tak¿e z Michai³em Gorbaczowem oraz Matk¹ Teres¹ z Kalkuty, Bratem Rogerem z Taizé, Patriarch¹ Konstantynopola Bart³omiejem I, Patriarch¹ Rosji Aleksym II i Patriarch¹ Rumunii Teoktystem.

               W swoim dorobku Ks. Prymas posiada liczne publikacje ksi¹¿kowe i prasowe.

 

I. Samodzielne publikacje ksi¹¿kowe

 

De conceptu fictionis iuris apud Romanos, Roma 1974.

Lexiculum prawa rzymskiego. Wybór tekstów ³aciñskich z t³umaczeniem polskim i objaœnieniami, Warszawa 1974.

Przez sprawiedliwoœæ ku mi³oœci. Listy pasterskie, kazania i przemówienia w pierwszym roku pasterzowania na stolicy prymasowskiej, Warszawa 1982.

Koœció³ na drogach Ojczyzny. Wybór kazañ i homilii z lat 1982-1985, Poznañ - Warszawa 1985.

Chcemy z tego sprawdzianu wyjœæ prawdomówni i wiarygodni. Myœl spo³eczna Koœcio³a w nauczaniu Prymasa Polski 1981-1983, [Warszawa, bdw].

Koœció³ i Polonia. Wizyta duszpasterska w Brazylii i Argentynie 1984. Wspomnienia i kazania, Poznañ - Warszawa 1986.

Umocnieni nadziej¹, [bmw] 1987.

W têczy Franków orze³ i krzy¿. Wizyta duszpasterska we Francji 1986, [Poznañ] 1987.

O Eucharystii. Wybór przemówieñ z okazji II Kongresu Eucharystycznego w Polsce, Warszawa 1987.

Nauczanie pasterskie 1981-82 (vol. 1), Poznañ 1988.

„A wo³anie moje niech do Ciebie przyjdzie”. Wybór homilii i przemówieñ 1981-1987, [Warszawa] 1988.

“Let my call come to you”. A selection of homilies and addresses 1981-1987, translated by Chester. A. Kisiel, [Warszawa] 1988.

Bo¿e, coœ Polskê pos³a³ nad Tamizê. Wizyta duszpasterska w Wielkiej Brytanii 21 II – 4 III 1985, Poznañ 1988.

Nauczanie pasterskie 1985 (vol. 4), Poznañ 1989.

Nauczanie spo³eczne 1981-1986, Warszawa 1989.

Na dwóch wybrze¿ach. Wizyta duszpasterska w Algierii (15-17 I 1987) i Wybrze¿u Koœci S³oniowej (1-5 III 1987), Poznañ 1990.

U Przyjació³ Belgów. Wizyta duszpasterska w Belgii 20-26 II 1987, Poznañ 1990.

„I uwierzyli uczniowie”. Homilie odpustowe na Jasnej Górze 1981-1989, [Warszawa] 1990.

Zamyœlenia Maryjne, Warszawa 1990.

Nauczanie pasterskie 1987 (vol. 6), Poznañ 1991.

S³owo Bo¿e nad £yn¹. Wybór przemówieñ i homilii 1979-1981, Olsztyn 1991.

Tysi¹clecie wiary œwiêtego W³odzimierza. Wizyty w Zwi¹zku Radzieckim, Poznañ 1991.

Gniezno - ci¹g³a odnowa. Homilie i przemówienia wyg³oszone w katedrze gnieŸnieñskiej 1981-1991, Gniezno [1991].

S³u¿yæ Ewangelii s³owem. Homilie i przemówienia w katedrze warszawskiej 1981-1991, Warszawa 1991.

Solidarietà. La Polonia che sogniamo, traduzione di Rosangela Libertini, [Roma 1991].

Na Ska³ce - na opoce. Homilie o œwiêtym Stanis³awie Biskupie i Mêczenniku, Warszawa 1991.

Niebo œci¹gaj¹ na ziemiê. Homilie o œwiêtych i œwi¹tobliwych, Poznañ 1991.

Miêdzy Ewangeli¹ a Konstytucj¹. Wybór homilii, Warszawa 1992.

Na wyspie œwiêtego Patryka. Wizyta duszpasterska w Irlandii 18-23 stycznia 1988. Wizyta duszpasterska w Wielkiej Brytanii 19-22 wrzeœnia 1989, Poznañ 1992.

IdŸmy do Betlejem, Warszawa 1992.

Wartoœci chrzeœcijañskie nabywane pod Kalwari¹. Kazania pasyjne w koœciele Œwiêtego Krzy¿a w Warszawie Anno Domini 1993, [Warszawa 1993].

Nauczanie pasterskie 1988 (vol. 7), Poznañ 1994.

W blaskach zmartwychwstania, Warszawa 1994.

Byæ znakiem mi³oœci. Homilie i przemówienia do sióstr zakonnych, Warszawa 1994.

Rodzina drog¹ Koœcio³a, Warszawa 1995.

Boskie i cesarskie. Ewangelia wobec polityki. Kazania pasyjne w koœciele Œwiêtego Krzy¿a w Warszawie Anno Domini 1995, Warszawa 1995.

„Idzie, idzie Bóg prawdziwy”. Kazania w uroczystoœæ Bo¿ego Cia³a wyg³oszone przed koœcio³em Œwiêtej Anny w Warszawie 1982-1994, [Warszawa] 1995.

Le chemins des pèlerins. Choix de sermons et d`allocutions, traduit du polonais par T.-M. SAS, Paris 1996.

Od Kalwarii na drogi Europy. Kazania pasyjne w koœciele Œwiêtego Krzy¿a w Warszawie Anno Domini 1997, Warszawa 1997.

Œwiêci id¹ przez Warszawê, Warszawa 1997.

Piêtnaœcie lat pos³ugi prymasowskiej, Warszawa 1997.

Poles - We enter now the Twenty-First Century!, translation: Regis N. Barwig, Warsaw 1998.

Modlimy siê w kraju Helwetów. Wizyta duszpasterska w Szwajcarii 27 V - 1 VI 1994, [Poznañ] 1998.

Z krzy¿em przez dzieje wierz¹cej Stolicy. Kazania pasyjne w koœciele Œwiêtego Krzy¿a w Warszawie Anno Domini 1998, Warszawa 1998.

Odkrywaæ drogi Opatrznoœci Bo¿ej. Kazania pasyjne w koœciele Œwiêtego Krzy¿a w Warszawie Roku Pañskiego 1999, Poznañ-Warszawa, 1999.

La speranza a Varsavia si stringe alla Croce. Omelie del tempo di Passione in S. Croce a Varsavia, traduzione di Margherita Bacigalupo Pokruszyñska, [Pessano 1999].

Listy pasterskie Prymasa Polski 1981-1996, [Poznañ] 1999.

„S³awny w mêczenników gronie”. Homilie i przemówienia o œwiêtym Wojciechu, [Gniezno] 1999.

Nauczanie pasterskie 1995 (vol. 14), Poznañ 2000.

Chrystus wci¹¿ ¿yje. Rozwa¿ania podczas nabo¿eñstwa Drogi Krzy¿owej, Warszawa 2001.

Œciœle duszpasterskie. Wybór audycji radiowych (2001-2002), Warszawa 2002.

“Caritati in iustitia”. Czynnoœci pasterskie 1996-2000, Warszawa 2002.

Opatrznoœæ pod krzy¿em Chrystusa i naszym. Kazania pasyjne w bazylice Œwiêtego Krzy¿a w Warszawie Roku Pañskiego 2003, Warszawa 2003.

Z Jasnogórskiego Szczytu. Homilie g³oszone w uroczystoœci Maryjne (3 maja - 15 sierpnia - 26 sierpnia) 1981-2003, Jasna Góra - Czêstochowa 2004.

II. Listy pasterskie (wybór)

 

List do kap³anów i wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej na okazjê ingresu do bazyliki prymasowskiej (13 wrzeœnia 1981 r.)

List do kap³anów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej na okazjê ingresu do archikatedry metropolitalnej (24 wrzeœnia 1981 r.)

List do kap³anów i wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej z okazji 100. rocznicy urodzin kardyna³a Augusta Hlonda (10 paŸdziernika 1981 r.)

S³owo z modlitw¹ o zjednoczenie narodu i pokój w OjczyŸnie (11 grudnia 1981r.)

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1982

“Ave crux spes unica”. List na V niedzielê Wielkiego Postu 1982 r.

¯yczenia na Wielkanoc 1982 r.

S³owo Prymasa Polski do wiernych o Modlitwie Roku Jubileuszowego w intencji Ojczyzny (15 kwietnia 1982 r.)

S³owo do m³odzie¿y (19 maja 1982 r.)

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1983 r.

S³owo do kap³anów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej o Roku Œwiêtym i przybyciu do Stolicy obrazu Matki Bo¿ej Jasnogórskiej w kopii nawiedzenia (9 marca 1983 r.)

¯yczenia Prymasa Polski na Wielkanoc 1983

S³owo do wiernych Stolicy i Archidiecezji Warszawskiej (9 sierpnia 1983 r.)

S³owo do kap³anów i wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej przed jubileuszowym nawiedzeniem obrazu Matki Bo¿ej Jasnogórskiej (wrzesieñ 1983 r.)

¯yczenia na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1984

¯yczenia na Wielkanoc 1984 r.

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1985

List pasterski po wizycie w Wielkiej Brytanii (10 marca 1985 r.)

¯yczenia na Wielkanoc 1985 r.

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1986

List pasterski do kap³anów i wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej i Warszawskiej na Wielki Post (8 lutego 1986 r.)

¯yczenia na Wielkanoc 1986 r.

Gdy otwieraj¹ siê bramy dla Drugiego Kongresu Eucharystycznego, Warszawa 1986.

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1987

¯yczenia na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1987 dla wiernych obrz¹dku grekokatolickiego w Polsce

List pasterski z okazji 200. rocznicy przybycia do Warszawy œwiêtego Klemensa Hofbauera (25 marca 1987 r.)

¯yczenia na Wielkanoc dla wiernych obrz¹dku grekokatolickiego w Polsce

¯yczenia na Wielkanoc 1987 r.

List pasterski do kap³anów i wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej z okazji beatyfikacji biskupa Micha³a Kozala i 60. rocznicy I Diecezjalnego Kongresu Eucharystycznego (4 czerwca 1987 r.)

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1988

¯yczenia na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1988 dla wiernych obrz¹dku grekokatolickiego w Polsce

List pasterski Prymasa Polski do wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej i Warszawskiej na Wielki Post - „O pokucie w Roku Maryjnym” (17 lutego 1988 r.)

¯yczenia na Wielkanoc 1988 r.

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1989

List do Polonii po wizycie duszpasterskiej w Australii i Nowej Zelandii (14 stycznia 1989 r.)

¯yczenia na Wielkanoc 1989 r.

List pasterski do wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej i Warszawskiej o rozpoczêciu procesu beatyfikacyjnego kardyna³a Stefana Wyszyñskiego Prymasa Polski (22 kwietnia 1989 r.)

List pasterski do kap³anów i wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej z okazji nowego roku katechetycznego (14 sierpnia 1989 r.)

List pasterski do kap³anów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej z okazji dnia modlitw o pokój (19 sierpnia 1989 r.)

List pasterski do wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej i Warszawskiej na Œwiêto Niepodleg³oœci (11 listopada 1989 r.)

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1990

S³owo pasterskie do kap³anów i wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej zapowiadaj¹ce II Archidiecezjalny Kongres Eucharystyczny (1 lutego 1990 r.)

List pasterski do kap³anów i wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej i Warszawskiej na Wielki Post (27 lutego 1990 r.)

Wezwanie do kap³anów, osób zakonnych i œwieckich do wspó³dzia³ania na rzecz odrodzenia moralnego przez II Synod Plenarny (17 kwietnia 1990 r.)

¯yczenia na Wielkanoc 1990 r.

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1991

List pasterski do kap³anów i wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej i Warszawskiej na Wielki Post (19 stycznia 1991 r.)

¯yczenia na Wielkanoc 1991 r.

List pasterski z okazji dwóchsetlecia Konstytucji 3 Maja

List pasterski do wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej i Warszawskiej na uroczystoœæ Chrystusa Króla (6 listopada 1991 r.)

List adwentowy do polskich dzieci

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1992

List pasterski do wiernych Archidiecezji GnieŸnieñskiej i Warszawskiej na Wielki Post (15 lutego 1992 r.)

¯yczenia na Wielkanoc 1992 r.

List pasterski o Synodzie Plenarnym (5 czerwca 1992 r.)

List pasterski do kap³anów i  wiernych Archidiecezji Warszawskiej na Tydzieñ Mi³osierdzia (23 wrzeœnia 1992 r.)

List pasterski do kap³anów i  wiernych Archidiecezji Warszawskiej na zakoñczenie drugiego roku Wielkiej Nowenny (22 listopada 1992 r.)

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1993

List pasterski Prymasa Polski do wiernych Archidiecezji Warszawskiej na Wielki Post 1993 roku - „O nawróceniu w liturgii Eucharystii”

List do dzieci na Wielki Post (19 lutego 1993 r.)

¯yczenia na Wielkanoc 1993 r.

List do cz³onków ruchów koœcielnych i kó³ synodalnych (1 lipca 1993 r.)

List pasterski do kap³anów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej na uroczystoœæ Chrystusa Króla (21 listopada 1993 r.)

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1994

Oœwiadczenie w sprawie konkordatu i jego ratyfikacji (6 stycznia 1994 r.)

List pasterski do wiernych Archidiecezji Warszawskiej Wielki Post 1994 roku

¯yczenia na Wielkanoc 1994 r.

List pasterski do Polonii Szwajcarskiej (27 czerwca 1994 r.)

List do kap³anów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej o duchowym prze¿yciu sierpnia (4 lipca 1994 r.)

List pasterski do kap³anów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej na uroczystoœæ Chrystusa Króla (20 listopada 1994 r.)

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1995

List Prymasa Polski na Wielki Post 1995 roku do wiernych Archidiecezji Warszawskiej - O osobach zakonnych w misji Koœcio³a (24 lutego 1995 r.)

Prymas Polski na Œwiêta Wielkanocne 1995 r. - O pos³annictwie kap³añskim

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1996

List pasterski Prymasa Polski do kap³anów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej na Wielki Post 1996 r.

Prymas Polski na Wielkanoc 1996 roku

List pasterski o nawiedzeniu Archidiecezji Warszawskiej przez figurê Matki Bo¿ej Fatimskiej (9 sierpnia 1996 r.)

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1997

Prymas Polski na Œwiêta Wielkanocne 1997 r.

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1998

Prymas Polski na Wielki Post 1998 r.

Prymas Polski na Wielkanoc Anno Domini 1998

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 1999

Prymas Polski na Wielki Post 1999 roku

Prymas Polski na Wielkanoc 1999 roku

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 2000

Prymas Polski na Wielkanoc 2000 roku

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie 2000 roku

List pasterski na zakoñczenie Roku Jubileuszowego (31 grudnia 2000 r.)

Prymas Polski na Wielkanoc 2001 roku

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 2002

Prymas Polski na Wielkanoc 2002 roku

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 2003

Prymas Polski na Wielki Post 2003 roku

Prymas Polski na Wielkanoc 2003 roku

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 2004

Prymas Polski na Wielki Post 2004 roku

Prymas Polski na Wielkanoc 2004 roku

Prymas Polski na Bo¿e Narodzenie i Nowy Rok 2005

Prymas Polski na Wielki Post 2005 roku

Prymas Polski na Wielkanoc 2005 roku

 

III. Artyku³y, recenzje, wyk³ady, publikacje w pracach zbiorowych (wybór):

 

Uroczystoœci beatyfikacyjne Ojca M. M. Kolbe, Nasza Rodzina 12 (1971) 12-15.

Dzieñ polskich modlitw w Rzymie, 18 paŸdziernika 1971, Nasza Rodzina 12 (1971) 16-19.

B³ogos³awiony Ojciec Kolbe. Dzieñ polskich modlitw w Rzymie, 18 paŸdziernika 1971, Duszpasterz Polski Zagranic¹ 23 (1972) 23-29.

Polskie s¹downictwo koœcielne w latach 1945-1970, Prawo Kanoniczne 14 (1971) 3-4, 169-225.

Uroczystoœci beatyfikacyjne Ojca Maksymiliana Marii Kolbe, Rzym - 17 paŸdziernika 1971, Duszpasterz Polski Zagranic¹ 23 (1972) 12-23.

Niektóre zagadnienia zwi¹zane z zastosowaniem motu proprio „Matrimonia mixta" do warunków krajowych, Prawo Kanoniczne 15 (1972) 1-2, 19-36.

Ks. Edward van Blericq (1895-1946), Prawo Kanoniczne 15 (1972) 3-4, 293-295.

Ks. Aleksy Brasse (1901-1956), Prawo Kanoniczne 15 (1972) 3-4, 295-297.

Ks. Stanis³aw Janasik (1882-1942), Prawo Kanoniczne 15 (1972) 3-4, 297-299.

Ks. Kazimierz G³owiñski (1862-1946), Prawo Kanoniczne 15 (1972) 3-4, 290-300.

Ks. Feliks Koz³owski - ja³mu¿nik Gniezna, Przewodnik Katolicki 62 (1972) 398-399.

Zawieranie ma³¿eñstw mieszanych. Uwagi praktyczne dla duszpasterzy, Wiadomoœci Archidiecezji GnieŸnieñskiej 27 (1972) 3-6. – To¿: Duszpasterz Polski Zagranic¹ 23 (1972) 457-461.

Ks. Teodor Taczak (1878-1941), Prawo Kanoniczne 16 (1973) 1-2, 285-288.

Broni³ polskoœci Kopernika (ks. Ignacy Polkowski), Przewodnik Katolicki 63 (1973) l9l-192.

Oddany Bogu i OjczyŸnie (ks. Tadeusz Trzciñski), Przewodnik Katolicki 63 (1973) 420-421.

Obecny stan prawny postêpowania o dyspensê od ma³¿eñstwa niedope³nionego, Prawo Kanoniczne 17 (1974) 3-4, 117-130.

Ks. Edmund Kardyna³ Dalbor (1869-1926), Prawo Kanoniczne 17 (1974) 3-4, 229-240.

Synod pastoralny u s¹siadów za £ab¹, Przewodnik Katolicki 64 (1974) 8, 4-5.

Rec.: Encyklopedia Katolicka, t. l, Lublin 1973. - Prawo Kanoniczne 18 (1975) 1-2, 313-317.

Wspó³dzia³anie w Koœciele jako zagadnienie prawne po Soborze Watykañskim II, Studia Gnesnensia 1 (1975) 211-227.

Blericq Edward van ks. [w] Encyklopedia Katolicka, t. 2, Lublin 1976.

Brasse Aleksy ks. [w] Encyklopedia Katolicka, t. 2, Lublin 1976.

Rec.: Gutierez A., Il martrimonio. Essenza - fine - amore coniugale, con particolare riferimento alla donna recisa, Napoli 1974. - Prawo Kanoniczne 19 (1976) 3-4, 270-275.

Rec.: Osmañczyk E. J., Encyklopedia spraw miêdzynarodowych i ONZ, Warszawa 1974. - Prawo Kanoniczne 19 (1976) 3-4, 276-280.

Rektorzy Seminarium Duchownego w GnieŸnie po roku 1835 (ks. J. K. D¹browski, ks. A. Kidaszewski), Studia Gnesnensia 2 (1976) 345-376.

Pocz¹tki polskiej literatury o karnoœci koœcielnej - ks. Jan Opieliñski 1858-1935, Prawo Kanoniczne 20 (1977) 3-4, 225-236.

Rec.: ¯urowski M. A., Kanoniczne prawo ma³¿eñskie okresu posoborowego, Katowice 1976. - Prawo Kanoniczne 21 (1978) 1-2, 232- 237.

Rec.: Barberini G., Stati socialisti e confessioni religiose, Milano 1973. - Prawo Kanoniczne 21 (1978) 1-2, 268-273.

Rec.: Encyklopedia Katolicka, t. 2, Lublin 1976. - Prawo Kanoniczne 21 (1978) 1-2, 273-277.

Sprawozdanie z III Miêdzynarodowego Kongresu Prawa Kanonicznego, Pamplona 10-15 X 1976, Prawo Kanoniczne 21 (1978) 1-2, 281-288.

Problemy identyfikacji Koœcio³a lokalnego i partykularnego, Prawo Kanoniczne 21 (1978) 3-4, 23-39.

Rektorzy Seminarium Duchownego w GnieŸnie po roku 1835 (ks. F. Frasunkiewicz), Studia Gnesnensia 4 (1978) 289-300.

Kardynalski kapelusz. Wspomnienia z okazji Jubileuszu kardynalstwa (kard. Stefan Wyszyñski), Wiadomoœci Archidiecezjalne Warszawskie 68 (1978) 85-88.

Opieliñski Jan Nepomucen ks. [w] Polski S³ownik Biograficzny 24 (1979) 122-123.

Bielewski Mieczys³aw [w] Polscy kanoniœci (wiek XIX i XX), t. 1, Warszawa 1981, 33-34.

Janiszewski Jan Chryzostom [w] Polscy kanoniœci (wiek XIX i XX), t. 1, Warszawa 1981, 186-187.

Koz³owski Feliks [w] Polscy kanoniœci (wiek XIX i XX), t. 1, Warszawa 1981, 248-250.

£agoda Jan [w] Polscy kanoniœci (wiek XIX i XX), t. 2, Warszawa 1981, 13.

£uczak Józef [w] Polscy kanoniœci (wiek XIX i XX), t. 2, Warszawa 1981, 14-15.

Polkowski Ignacy [w] Polscy kanoniœci (wiek XIX i XX), t. 2, Warszawa 1981, 120-121.

Trzciñski Tadeusz [w] Polscy kanoniœci (wiek XIX i XX), t. 2, Warszawa 1981, 219-221.

Wartenberg Feliks [w] Polscy kanoniœci (wiek XIX i XX), t. 2, Warszawa 1981, 225-226.

Blericq Edward van [w] Wielkopolski S³ownik Biograficzny, Warszawa 1981, 58.

Kowalski Kazimierz Józef [w] Wielkopolski S³ownik Biograficzny, Warszawa 1981, 368.

Springer Maria [w] Wielkopolski S³ownik Biograficzny, Warszawa 1981, 688-689.

Taczak Teodor [w] Wielkopolski S³ownik Biograficzny, Warszawa 1981, 759-760.

Zab³ocki Mateusz Jerzy [w] Wielkopolski S³ownik Biograficzny, Warszawa 1981, 855.

Jan Pawe³ II, Prymas i Episkopat Polski o stanie wojennym. Kazania, listy, przemówienia i komunikaty, opr. P. Raina, Londyn 1982.

Kardyna³ Józef Glemp Prymas Polski o swym Poprzedniku na stolicy prymasowskiej [w]  Cz³owiek niezwyk³ej miary. Ojciec Œwiêty Jan Pawe³ II o kardynale Stefanie Wyszyñskim. Kardyna³ Stefan Wyszyñski o sobie. Kardyna³ Józef Glemp o kardynale Stefanie Wyszyñskim, red.: M. Plaskacz, A. Rastawicka, ks. W. Wojdecki, Warszawa 1984, 145-188.

Ksiê¿a-poeci wobec nowej ewangelizacji. Poet-Priests vis-a-vis the New Evangelization, [Warszawa 1991].

La formazione religiosa nelle scuole polacche alla luce delle disposizioni ecclesiastico-civili [w] „Testimone di verità”. Laurea honoris causa in diritto al Card. Jozef Glemp, [Bari 1994], 20-29.

Zachowanie to¿samoœci narodowej a solidarnoœæ miêdzyludzka. The Preservation of National Identity and Interhuman Solidarity, [Warszawa] 1998.

Identità nazionale e solidarietà fra gli uomini, La Società 8 (1998) 4, 733-743.

S³owa przeczytane - ci¹gle czekaj¹ na czytelnika, L`Osservatore Romano (Wydanie polskie) 21 (2000) 4, 48-49.

S³u¿y³ cierpieniem i prac¹ [w] S³uga Bo¿y Stefan kardyna³ Wyszyñski (1901-1981). Co Koœció³ i Polska zawdziêczaj¹ Prymasowi Tysi¹clecia?, praca zbiorowa p. red. S. Budzyñskiego, I. Burchackiej i A. Mazurka, Warszawa 2000, 79-82.

Obchody milenijne. Konfrontacja z modlitw¹ [w] Kardyna³ Stefan Wyszyñski. Prymas Tysi¹clecia - M¹¿ stanu (1901-1981-2001), red. H. Jerzmañski, Warszawa 2001, 15-19.

Nasze dziêkczynienie Œwiêtej Opatrznoœci Bo¿ej [w] ”Caritati in iustitia”. Dwadzieœcia lat pos³ugi prymasowskiej kardyna³a Józefa Glempa, praca zbiorowa p. red. S. Budzyñskiego, I. Burchackiej, A. Mazurka i A. Wieczorka, Warszawa 2001, 69-74.

S³u¿yæ Koœcio³owi wiernie i przyjaŸnie [w] „Fiat voluntas tua”. Arcybiskup Józef Kowalczyk Nuncjusz Apostolski w Polsce, praca zbiorowa p. red. s. Ewy Boñkowskiej USJK i A. Mazurka, Warszawa 2002, 5-6.

Szczególny dar dla Koœcio³a w Polsce, Ethos 16 (2003) 3-4, 33-36.

Wspomaga przemiany oblicza ziemi, L`Osservatore Romano (Wydanie polskie) 24 (2003) 10, 55.

Z dum¹ myœleæ o naszej przesz³oœci [w] Poczet Arcybiskupów GnieŸnieñskich Prymasów Polski, opr. M. Bronarski, Warszawa 2003, 7.

Jest darem dla œwiata [w] G. Ga³¹zka, 25 lat Wielkiego Pontyfikatu, [Marki 2003], 19-20.

Potrafili oddaæ pe³n¹ prawdê o cz³owieku [w] Mistyczne Œredniowiecze, [Olszanica 2003], 3-4.

Giovanni Paolo II in difesa della famiglia e dei suoi diritti [w] Giovanni Paolo II. Le vie della giustizia, Roma 2004.

 

ks. Miros³aw Kreczmañski




(c) 1997 Sekretariat Prymasa Polski, Wszelkie prawa zastrze¿one.
Stronê utworzy³ Ks. Dr Waldemar R. Macko
Data ostatniej modyfikacji: 18/03/2005