Volksvertegenwoordigers horen niet op het regeringspluche, betoogt Reinder Rustema

regering

De posten voor het regeringspluche zullen binnenkort verdeeld worden. Als eerste komen de fractieleden aan de beurt en daarna de trouwe, capabele partijleden. Dat is ondemocratisch, vindt Reinder Rustema.

De universitair docent Nieuwe Media (UvA) vindt dat alle gekozen Tweede Kamerleden winnaars zijn en dus ook alle 150 het recht hebben om gezamenlijk een vacature op te stellen voor een regeringspost. “Laat die technocraten solliciteren die zich bewezen hebben in eerdere posities en die het aandurven om dit op nationaal niveau te herhalen.”

Praktisch

Technocraten dus. Bestuurders die niet gebonden zijn aan een partij. “Er is ook geen reden om goed functionerende ministers te vervangen na verkiezingen”, aldus Rustema in dit opiniestuk op Sargasso.nl. “Hun opdracht en opdrachtgevers veranderen, maar als bestuurder zijn ze niet meer of minder geschikt.”

Over die opdracht gesproken. Die leggen de fractievoorzitters van de coalitie nu vast in een regeerakkoord. Maar als alle partijen een duit in het zakje mogen doen, kan er dan nog wel koers gezet worden? “De richting van het regeerakkoord, de visie, is voornamelijk gebaseerd op de verkiezingsprogramma’s van de volksvertegenwoordigers. Op basis daarvan schatten de technocraten in wat hun ambitieniveau mag zijn”, licht Rustema toe. “In combinatie met alle natuurwetten, technische expertise en een beperkt budget komen ze dan met een realistisch regeerakkoord. Minder visionair misschien, maar uiteindelijk komt het toch altijd neer op wat er praktisch mogelijk is als het aankomt op het realiseren van al die politieke ambities. Het is aan volksvertegenwoordigers om radicaal visionair te zijn en dat te verdedigen. Ze kunnen er toch maar een klein beetje van realiseren.”

Geen coalitie meer

Het onderscheid tussen coalitie en oppositie komt dus te vervallen? “Ja, in feite wel. De ‘coalitie’ is niet meer nodig om een regering te vormen. De ‘oppositie’ is de hele Tweede Kamer. Controleren, initiërend, full force.”

Rustema speelde ook al bij de vorige formatie met dit idee. Toen kreeg hij kritiek van Niesco Dubbelboer, destijds woordvoerder Bestuurlijke Vernieuwing voor de PvdA. “Rustema pleit er eigenlijk voor om ministers, de dragers van de macht, nog verder op afstand te zetten door het kabinet uit bestuurlijke, a-politieke topmensen te laten bestaan”, schreef Dubbelboer. “Een club a-politieke bestuurders aan het hoofd zetten van als ware de Nederland BV zal de invloed van Tweede-Kamerleden en kiezers niet vergroten.”

Op 23 september ging Rustema in debat met bezoekers van Allemaalpolitiek.nl. Zijn voorstel is wat hem betreft nu urgenter dan ooit, omdat het politieke landschap versplinterd is in tien partijen. “Dit heuglijke nieuws over onze representatieve democratie wordt helaas te weinig gevierd. Er zijn maar weinig democratieën die zo’n mooi verdeelde representatie van een land hebben bereikt. Applaus.” Moet het idee van Rustema daar een antwoord op zijn of bent u wel tevreden met de huidige gang van zaken?

NB: Alleen reacties onder vermelding van voor- en achternaam worden geplaatst.


Dit bericht heeft 16 reacties op “Volksvertegenwoordigers horen niet op het regeringspluche, betoogt Reinder Rustema”

  1. Liudger Silva zegt:

    Laten we dan gelijk ook maar de politieke partijen afschaffen en enkel afgestudeerden in de politicologie benoemen: die hebben er tenslotte voor doorgeleerd. Beter nog, laten ze zichzelf aanvullen; tenslotte kunen zij het best hun aanstaande collegae beoordelen.
    Dit stuk en dit idee is voor mij als een schilderij van Dali: surrealistisch.

  2. ReindeR Rustema zegt:

    CDA-leden die morgen op het congres gaan stemmen hebben met de kennis van het bovenstaande een extra optie. Ze hoeven zich niet gedwongen te voelen in te stemmen met de voorgestelde coalitie onder de bedreiging dat het land anders niet goed bestuurd zal worden zonder het CDA in de regering. Als het CDA zich terugtrekt en dit model omarmt is de rest van de Tweede Kamer ook mee te krijgen. Geen enkele coalitie zal dan immers zo’n goed alternatief zijn als dit. Iedere fractie heeft met dit voorstel ook wel iets te winnen. Alle partijen hebben dan plots weer invloed.

  3. ReindeR Rustema zegt:

    Partijen afschaffen kan natuurlijk niet, maar ze horen wel een andere rol te hebben. Als denktank, als ideologisch voedingsbodem, talent scout, voor de ondersteuning bij het werk van volksvertegenwoordigers, als campagne-machine voor kandidaten die het merk van de partij willen gebruiken om zich herkenbaar te maken en dergelijke. Maar ze horen niet de macht te hebben die ze nu hebben.

  4. Anet Sulia zegt:

    Niet zo gek, het idee van Rustema. Zolang we niet over breinkijkers beschikken om het bekende gelieg, gedraai, gesjoemel etc. van sommige politici tijdig te kunnen detecteren. Daarmee meer kans dat ook de integere en betrokken beta’s, type Angela Merkel (natuurkundige), worden geselecteerd.

    Parlement en kabinet verdienen beter. Niet de huidige status van sociale werkplaats voor hordes alpha’s, met of zonder noemenswaardige steun van kiezers (blijkens het aantal op hen uitgebrachte stemmen in de loop der jaren).

  5. ReindeR Rustema zegt:

    Doordat de ministers in dit voorstel geen loyaliteit hebben aan politieke vrienden in de Kamer zoals nu, komen ze ook veel minder in de problemen. Ze zullen zich richten op het vinden van voldoende draagvlak voor een consistent beleid. Ze kunnen ook beter luisteren en makkelijker beleid veranderen. Alleen hun eigen reputatie en geloofwaardigheid staat op het spel, daar moeten ze het van hebben. Ze hebben rugdekking door een ‘coalitie’ van ‘regeringspartijen’.

  6. Hans van Eck zegt:

    De heer Rustema gaat eraan voorbij dat de beslissingen over de begroting een van de belangrijkste taken van de politiek zijn. Waar geven we het geld van de staat aan uit, waar gaat meer geld naar toe en waar wordt minder aan besteed, dat zijn beslissingen die door de politieke overtuigingen van de ministersgroep worden gestuurd. Daarom is het noodzakelijk dat er onderhandelingen over de te vormen regering worden gehouden, en dat er tot een coalitie moet worden gekomen waarin ieder samenwerkende partij punten binnenhaalt en concessies moet doen.

  7. ReindeR Rustema zegt:

    De begroting wordt voor het grootste deel bepaald door verplichtingen die al aangegaan zijn. Het budget is voor een klein gedeelte af te bouwen of om te buigen. Anders moeten er nieuwe inkomsten gevonden worden. Een klus die je goed aan een bestuurder kan toevertrouwen. De grote lijnen dienen in de Kamer in een debat uitgezet te worden, met een uitgebreide uitwisseling van argumenten en af en toe een stemming op cruciale momenten. Daar worden de concessies gedaan en op onderdelen koehandel gedreven. Er is geen enkele reden om dat in een coalitie op te sluiten en achter gesloten deuren te doen met een klein aantal volksvertegenwoordigers. Bestuurders en volksvertegenwoordigers moet je uit elkaar trekken. De bestuurders gaan over het besturen en worden gecontroleerd. De politici gaan over de grote lijnen, de wereldbeelden, de vergezichten, af en toe een nieuw plan, een wet misschien, wat populisme op zijn tijd, wat theater en allerlei andere zaken die voor iedereen goed te volgen zijn en ons bij de les houdt. Geen onzichtbare oppositie en een halve Kamer met stemvee.

  8. Liudger Silva zegt:

    Mijnheer Rustema. Ziet U echt de full-time duurbetaalde Nederlandse politici hun carriérekansen op een beeldbepalend ministerschap (en lucratieve baantjes daarna) vrijwillig opgeven voor een meer technocratische en minder imagovormende baan, waarvoor je eerst wat moet hebben laten zien? Ik geloof het nooit.

    Toch wil ik wel wat serieuzer op uw idee ingaan. Ten eerste ben ik principieel tegen uw voorstel, dat een minister aan kan blijven na verkiezingen. Wel mogen ze wat mij betreft herkozen worden.

    Maar als grootste bezwaar zie ik een verdere aantasting van de souvereiniteit, die in Nederland op papier bij de bevolking rust (We noemen onszelf toch een democratie?). De bevolking zou de regering direct moeten kiezen, maar dat recht is reeds aangetast door de getrapte vertegenwoordiging. Als zelfs de getrapte vertegenwoordiger de regeerders niet meer naar huis mag sturen is dat een nog verdere aantasting van de souvereiniteit en daarmee in nog verdergaande strijd met de democratie, die wij zogenaamd zijn.
    Dat Uw ideeën echter wel (deels) te verwezenlijken zijn bewijst Zwitserland: 7 Ministers voor 4 jaar verkozen, van allerlei gezindte , dus zowel links als rechts leveren ministers. Bovendien rouleert het premierschap. Al met al zijn de ministers daar vergaand gedepolitiseerd.
    Maar Zwitserland kent referenda, waardoor de democratische balans tussen bevolking en regering hersteld wordt. De volksvertegenwoordigers doen hun werk overigens als bijbaan. Het gehele beeld is een parlement en een regering, die gekozen zijn om het dagelijkse werk uit te voeren, niet ter meerdere eer en glorie van de heren en dames politici. Zint een beleid de bevolking niet, dan kan deze het beleid middels een referendum bijsturen. In deze referenda moeten de politici uit hun ivoren torens afdalen om de bevolking uit te leggen waarom zij een bepaald beleid gevolgd hebben. Het pluche plakt daar duidelijk minder.

    Nederlandse politici zullen zich echter tegen een Zwitsers model met hand en tand verzetten. Alle smoezen tegen een referendum worden uit de kast gehaald.
    De politiek is te moeilijk om aan de bevolking over te laten. (Oh ja? Wie heeft deze politiek dan wel zo moeilijk gemaakt?).
    Of het past niet in ons systeem. (Kan een systeem soms niet veranderd worden?)
    De bevolking is te dom (Wie heeft dan het onderwijs laten afglijden tot het huidige niveau?)
    Pas op, in sommige wijken in Amsterdam zouden de moslims wel eens een meerderheid kunnen vormen. (Neen, geen motief van een PVV’er, maar van een destijds vooraanstaand VVD’er!)
    Allemaal smoezen om geen macht te hoeven inleveren.

    Ik zou mij grotendeels met uw idee kunnen vereenzelvigen, mits u referenda in uw plannen incorporeerd.
    Maar ik bang, dat uw ideeën in Nederland paarlen voor de zwijnen geworpen zullen zijn.

  9. ReindeR Rustema zegt:

    De Kamer mag een minister op elk moment wegsturen, dat blijft zo. Een motie van wantrouwen die gesteund wordt door een meerderheid van de Kamer is voldoende. De charme van ministers zonder partijbanden is dat ze individueel uit het kabinet getrokken kunnen worden zonder dat het land naar het stemlokaal hoeft, of dat nu voor een referendum of een verkiezing is. Zodoende heb je verschillende zittingstermijnen voor parlement en regering. Een nieuwe Kamer kan natuurlijk gelijk de hele ministersploeg willen vervangen, maar dat is dan geen regel meer. Er is altijd wel een minister die de meerderheid graag wil houden.

  10. Liudger Silva zegt:

    @9 ReindeR Rustema
    Stel: er zijn 2 mensen voor 1 ministerpost. A is redelijk geschikt, maar B is nog meer geschikt.
    Wel is A al minister.
    Wat U nu voorstelt, is, dat, om B alsnog minister te laten worden, er een motie van wantrouwen tegen A ingediend moet worden? Wantrouwen uitspreken tegen een goede minister, omdat er een nog betere kandidaat is?
    Logischer is volgens mij, dat na een verkiezing alle ministers hun zetel ter beschikking stellen maar eventueel wel herkiesbaar zijn. Dan kan simpelweg de beste kandidaat verkozen worden.
    Helaas reageert u niet op mijn argument, dat de onbalans tussen waar de souvereiniteit hoort te liggen (het volk) en waar de souvereiniteit nu uitgeoefend wordt nog verder verstoord wordt in uw voorstel.
    Uw voorstel is voor mij enkel acceptabel indien een referendum een integraal onderdeel van het idee is: waarmee de haalbaarheid m.i. helaas nog verder afneemt.
    Ik heb enige tijd in Zwitserland de directe democratie kunnen proeven, hetgeen mij eigenlijk zeer aansprak. Politici, die niet hovaardig het volk links kunnen laten liggen, maar de boer op moeten om hun visie bij een referendum te verkopen. Referenda, waarbij tegelijk de financiële consequenties (belasting hoger of lager) van een voorstel vermeld worden. En inderdaad ministers, die gewoon voor 4 jaar verkozen worden in de deels gedepolitiseerd kabinet.
    Vergeleken met de Zwitserse burger heeft de Nederlandse burger niets in te brengen over hoe het land geregeerd wordt.

  11. ReindeR Rustema zegt:

    Wanneer een minister vervangen moet worden is helemaal aan de Tweede Kamer in mijn voorstel. Ze kunnen bij de sollicitatie stellen dat het in eerste instantie voor 4, 5 of x jaar is. Er kunnen ook doelen afgesproken worden. Zelfs een no-cure-no-pay salaris! Bij elke minister kunnen andere afspraken worden gemaakt. En zodra een meerderheid van de Tweede Kamer ontevreden is of denkt dat het beter kan, dan kunnen ze daar een motie aan wagen. Of de Koningin het ontslag accepteert is trouwens ook nog even afwachten in zo’n geval.

    Het is ook mogelijk om mijn betoog aan te grijpen om te beargumenteren dat de ministers een eigen mandaat moeten krijgen, rechtstreeks van het volk. Alleen al omdat daar wel stelselwijzigingen voor nodig zijn heb ik het daar niet over. Dit voorstel van mij vergt alleen een wijziging van de ongeschreven regels, dat kan elk moment. Ook nu na het installeren van een regering, bij de eerste minister die vervangen moet worden.

    Iedereen die dit idee steunt kan dat tonen door de petitie te tekenen op ministers.petities.nl (zie link).

  12. Ron Batten zegt:

    In Nederland is het vaak praktijk dat ministers uit het parlement komen, maar het is geen verplichting, zoals in het Verenigd Koninkrijk. Ministers kunnen ook van buiten het parlement komen. Hun rol is gesprekspartner te zijn van het parlement in plaats van het staatshoofd, zodat de koning(in) onschendbaar kan blijven.
    Ik ben van mening dat er een hele goede reden kan zijn om goed functionerende ministers te vervangen na verkieizngen, namelijk als uit die verkiezingen blijkt dat de kiezers een andere kant op willen met het beield.

  13. ReindeR Rustema zegt:

    Een minister die aan geen enkele partij gebonden is kan ook ander beleid uitvoeren als dat de opdracht is van de Kamer. Vergelijk die functie eerder met de directeur-generaal van een ministerie, met het verschil dat de minister politiek verantwoordelijk is en in een kabinet moet samenwerken. Maar als de Kamer ervan overtuigd is dat een bepaalde persoon teveel aan een bepaald beleid verbonden is dan kan er een meerderheid zijn die vindt dat er een ander gevonden moet worden. Maar dat hoeft niet de regel te zijn, is aan de Tweede Kamer om per geval over te stemmen lijkt mij, gelijk na de verkiezingen.

  14. Ronald de Vries zegt:

    Een uitstekend idee om ministers bij de kamer te laten solliciteren, het zijn immers de uitvoerende ambtenaren van de wetgevers met specifieke deskundigheden.
    Nu hebben ministers door hun politieke rol (helaas ook door de grondwet gelegitimeerd)te veel macht en laten de parlementariers zich vaak van hun initiatief beroven.

  15. Paul Vogel zegt:

    Een systeem waarbij de staten-generaal vrij de ministers kiest lijkt mij een verademing tov. het huidige systeem waarbij ministerposten verdeeld worden onder de wie-is-wie binnen de partij-kliek.

    In de pratijk hebben we trouwens grotendeels een technocratie door de sterke invloed van de 4e macht en lobby’s op het beleid (vooral voordat het uberhaupt in de kamer komt). Dit zal nauwelijks veranderen, tenzij we zorgen dat de kamer zelf betere mogelijkheden heeft om zich te informeren buiten de ministeries om.

  16. Luuk Vis zegt:

    Actueel, gegeven de huidige samenstelling van het kabinet. Riekt naar Nepotisme en zakkenvullerij. Ongehoord in een moderne, hoog ontwikkelde samenleving.
    Evenals de bekende gedoogconstructie waarbij een niet democratisch georganiseerde beweging het fors geslonken godsdienstig Rechts een lucratief podium biedt. (In ruil voor een sociaal (Zorg, Ontslag) en grimmiger (Migranten) trekje in het vromig gelaat).

    Meer ruimte voor a-politieke topmensen, een prima idee. Ook op ander vlak toepasbaar, bijv. belangrijke commissariaten, voor Media, Volkshuisvesting, etc. Nog steeds, notoire landingsbanen voor partij-poltiek geparachuteerden.

Reageren op dit bericht is niet meer mogelijk.