Odmiana wyrazów

PORTAL
Mam pewien problem z odgadnięciem poprawnej formy dla słowem portal (internetowy). Czy poprawnie wymawia się w portalu, czy na portalu? wydaje mi się, że wariant pierwszy jest poprawny, ale wolę zasięgnąć porady eksperta. Dziękuję i pozdrawiam, Zuzanna.

Ja mówię w portalu (jest, czytałem, zobaczyłem itp.), ponieważ czytam w� gazecie, widzę coś w telewizji itd.
Pozdrawiam także -
prof.dr hab. Mirosław Skarżyński

 
POLITYKA
Szanowny Panie, czy rzeczownik polityka posiada l.mn. polityki? Czy można powiedzieć polityki Unii Europejskiej? Słyszałam, że jest to forma niepoprawna?
Rzeczownik polityka nie ma liczby mnogiej. Są więc różne odmiany polityki, polityka zmieniająca się, dobra, zła itd., ale zawsze �polityka (lpoj.)
Prof.dr hab. Mirosław Skarżyński
 
WSZCZĄĆ
Szanowny Panie Profesorze, w wywiadzie radiowym obecny Prokurator Generalny użył sformułowania prokuratura wszcznie z urzędu. Czy forma wszcznie jest poprawna?
Czasownik wszcząć, wszczynać w swojej wersji dokonanej (wszcząć) nie jest zbyt często używany w ogóle, a jeszcze rzadziej używane są formy jego czasu przyszłego - wszcznę, wszczniesz, wszcznie. Częściej już spotykamy się z formami czasu przeszłego, na ogól w 3 osobie (wszczął, wszczęła). Stąd też (a pewnie i dlatego, że ma dość wyjątkową postać brzmieniową) budzi zdziwienie. Jednak Prokurator Generalny powiedział porpawnie.
prof.dr hab. Mirosław Skarżynski
 
ŚMIECI, PILOT
Jak się poprawnie mówi? Idę wyrzucić śmieci czy śmiecie? Podaj mi pilot czy pilota do telewizora. Z góry dziękuję.
Można mówić i śmieci i śmiecie. Podaje�się pilot do telewizora.
Przy podobnych wątpliwościach pomocny jest "Słownik języka polskiego" - link do niego znajduje się na naszej stronie głównej.
Prof.dr hab. Mirosław Skarżynski

 
TRUFLA
Szanowny Panie, Od dłuższego czasu zastanawiam się, czy można mówić też trufel (w kontekście słodyczy), czy tylko trufla. W encyklopediach podaje się zazwyczaj liczbę mnogą, więc nie mogę nigdzie tego znaleźć. Wiem, że o grzybie można mówić tylko ,trufla. Pozdrawiam, K.M.D.
Szanowny Panie,
liczba pojedyncza grzyba to trufla i taką formę utzymałbym w odniesieniu do gatunku czekoladek (nazwanych tak przez mniejsze lub większe podobieństwo do grzyba), nie mnożąc fleksyjnych bytów ponad potrzebę.
Łączę pozdrowienia -
prof.dr hab. Mirosław Skarżyński
 

KOSZTY - KOSZTA
Uprzejmie proszę o wyjaśnienie jak powinno się poprawnie mówić: koszty czy koszta. Przykład: Jakie były koszty (koszta) ostatniej imprezy. Sylwestrowej? Z góry dziękuję.

Obie formy mianownika l.mnogiej są poprawne. Częściej spotyka się koszty, rzadziej starszą formę� z końcówką -a - �koszta.
No więc moga być albo koszty, albo koszta imprezy - oby tylko były niewysokie.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
TĄ czy TĘ
Moje pytanie dotyczy dość popularnej kwestii zaimka ta. Czy dopuszczalna jest forma tą książkę? Skoro mamy tamtą książkę czy ową książkę, to można z czystym sumieniem używać formy tą książkę? W moim odczuciu bardziej prawidłową formą jest tę książkę. Nie mam pojęcia, jak należy powiedzieć tę białą książkę czy tą białą książkę. Konsultując z polonistami, nie otrzymałem ani razu jednoznacznej odpowiedzi. Jedni mówili, że skoro białą kończy się na , to jedyną poprawną formą jest . Inni twierdzili, że przymiotnik nie ma wpływu na zaimek. Proszę o radę w obu w/w. kwestiach. Z poważaniem P.R.

Szanowny Panie,
nie ukrywam, że dziwi mnie, iż osoby po wspomnianych przez Pana studiach nie potrafią po prostu odesłać Pana do "Słownka poprawnej polszczyzny" - trudno o tym spokojnie czytać. A trudno tym bardziej, że historia zaimka "ta" ciągnie�się w literaturze poprawnościowej od roku 1903 - tak! 104 lata. Nie wchodząc jednak w całą tę historię, powiem tyle. Końcówka biernika liczby pojedynczej deklinacji przymiotnikowo-zaimkowej to , a więc widzę tę białą, dużą książkę; spotkałem moją dawną koleżankę itd.�Jedynym wyjątkiem jest tu zaimek wskazujący rodzaju żeńskiego TA, w którym utrzymuje�się w sposób sztuczny, wskutek fochów poprawnościowców, dawną końcówkę
W żywej mowie Polaków od ponad 100 lat jest silna tendencja do likwidacji owego wyjątku, stąd ludzie mówią widzę tą książkę, spotkałem tą koleżankę itd. Tę właśnie tendencję po raz pierwszy opisano w roku 1903 - dostrzegłszy ją w języku ówczesnej inteligencji, a więc tej grupy społecznej, do ktorej się odwoływano (i odwołuje dalej), kodyfikując normę poprawnościową. O nasileniu się owej dążności pisano kilkakrotnie w latach międzywojennych, nie potępiając jej, ale widząc normalny proces językowy - wyrównywanie form fleksyjnych w danym paradygmacie odmiany - wobec panującej - o czym wspomniałem - końcówki .
Ostatecznie w latach powojennych zwyciężył pogląd, że za poprawną należy uważać ów zabytek językowych (końcówkę ) i dopiero w "Nowym słowniku poprawnej polszczyzny PWN" pod red. A. Markowskiego (I wyd. 1999) dopuszczono wariant do użytku w języku potocznym, zalecając jednak dla starannego języka dalej , co rzecz jasna, jest półśrodkiem i swego rodzaju unikiem. Takie jest rozstrzygnięcie normatywne.
Reasumując: wariant jest z punktu widzenia systemu fleksji polskiej jak najbardziej właściwy, natomiast z powodów irracjonalnych najpierw był w publikacjach poprawnościowych potępiany, a obecnie dopuszczono go "do przedpokoju" polszczyzny. Być może, za nastepne 104 lata przestanie antyszambrować i doczeka się wpuszczenia "na pokoje".
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
OBROŻA
Dzień dobry, będę wdzięczny jeśli odpowiedzą Państwo na moją wątpliwość dotyczącą odmiany słowa "obroża": czy w dopełniaczu liczby mnogiej brzmi ono "obroży" czy "obróż"? Z góry dziękuję, M. M.
Dopełniacz l.mn. to obroży. Polecam link na naszej stronie do "Słownika języka polskiego".
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
TIRET
Jak powinno się powiedzieć: ma początku tiret drugiego czy na początku tiret drugie? Dziękuję
Rzeczownik tiret 'dywiz' [wym. tire] ma rodzaj nijaki (jest też nieodmienny). W każdym razie�na początku tiret drugiego.
Prof.dr hab. Mirosław Skarżyński
 
ZIOŁOROŚLE
Mam problem z wyrazem ziołorośla. Czy występuje on tylko w l.m?

"Słownik języka polskiego" pod red. W. Doroszewskiego notuje wyraz (termin botaniczny) �ziołorośle (M l. poj, r. nijaki), D. lp. ziołorośli. M lmn. ziołorośla.
W l. poj. odmiana:�ziołorośle, ziołorośla, ziołoroślu, ziołorośle, ziołoroślem, ziołoroślu.
W l. mn. odmiana: ziołorośla, ziołorośli, ziołoroślom, ziołorośla, ziołoroślami, ziołoroślach.
Prof.dr hab. Miroslaw Skarżynski

 
Szanowny Panie Profesorze, chciałem zapytać, jaką formę ma w bierniku lm rzeczownik śmieć? Czy dopuszczalna jest tutaj wariantywność, śmieci albo śmiecie? Z wyrazami szacunku, P.L.
Szanowny Panie,
zarówno B lmn., jak i M. lmn. mają warianty: śmieci // śmiecie. Polecam też link do "Słownika języka polskiego" na naszej stronie.
Prof.dr hab. Mirosław Skarżyński
 

SPŁUCZ czy SPŁUKAJ

Czy poprawne jest sformułowanie: "spłukaj po użyciu" czy "spłucz po użyciu". Jest to tekst kierowany do uzytkownika z prośbą o naciśnięcie odpowiedniego przycisku w celu usunięcia strumieniem wody czegoś, co powinno być usunięte dla przywrócenia stanu "początkowego". Pozdrawiam R.S.

Poprawna forma rozkaźnika to w tym wypadku spłucz.
Pozdrawiam także -
prof.dr hab.�Mirosław Skarżynski
 

QUICHE

Dzień dobry, moje pytanie dotyczy słowa quiche. Jak je odmieniamy, jaka jest liczba mnoga? Łączę pozdrowienia, A.R.

Szanowna Pani,
quiche (wym. kisz) nie jest notowany w polskich słownikach.�Jest to świeży nabytek. W tekstach, w których pisze się o tej potrawie, znalazłem dwa warianty. W jednych tekstach wyraz�quiche traktowany jest jako rzeczownik rodzaju męskiego (ten kisz, tego kisza, tym kiszem - więc te kisze, jak ten kosz - te kosze), o czym pewnie decyduje spółgłoskowe zakończenie tematu fleksyjnego, kojarzące się z rzeczownikami męskimi.�W innych tekstach wyraz jest używany jako rzeczownik rodzaju żeńskiego (ta kisz, tej kiszy, ta kiszą, a więc te kiszy, jak ta mysz - te myszy), być może przez skojarzenie z inną nazwą tej potrawy, tarta.
Co ostatecznie zwycięży, nie wiem, bo trudno takie rzeczy przewidywać. A może po prostu używać jednej nazwy - właśnie tarta, w lmn. tarty,już zadomowionej w polszczyźnie i niesprawiającej kłopotów z odmianą. Po co komplikować życie sobie i innym?
Prof.dr hab. Mirosław Skarżyński


 
Szanowny Panie Profesorze, z moją żoną spieraliśmy się ostatnio o pewną formę czasownika płukać. Ja mówiłem opłucz, ona natomiast upierała się przy płukaj. Która forma jest poprawna? Pozdrawiam. K.

Szanowny Panie,
w żadnym wypadku nie należy mieszać się do małżeńskich sporów, do czego mnie Pan swym mailem namawia. Zrobię jednak wyjątek, korzystając z tego, że nie jestem w bezpośrednim zasięgu stron spierających się.
Po pierwsze nie bardzo wiem, czego spór dotyczy (dotyczył?): czy czasownika płukać, czy opłukać, bo to nie to samo.�Po drugie forma 2 os. l.poj. trybu rozkazującego czasownika opłukać brzmi opłucz, a czasownika płukać - płucz.
Proponuję Państwu przyjąć wersję z remisem: Pani pomyliła formę rozkaźnika, Pan natomiast��pomylił czasowniki. W ten sposób i wilk będzie syty, i owca cała. ;)
Ponieważ nie wiem, czy nie dojdzie do następnego sporu o jakiś�inny wyraz, więc pozwolę sobie polecić Państwu link na naszej stronie do "Słownika języka polskiego PWN". Korzystanie z owego slownika pozwoli wiele rzeczy rozstrzygnąć od razu. Nie znaczy to oczywiście, że wykręcam się od ewentualnej pomocy w przyszłości.
Serdecznie Państwa pozdrawiam -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński



 
Jak wygląda poprawna forma mianownika liczby mnogiej rzeczownika: prezes? Spotkałam się z dwoma: prezesi i prezesowie.

Jest tylko jedna poprawna forma M. lmn. tego rzeczownika - prezesi.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński


 
Czy poprawna jest forma gęstszy?
Jest zupełnie poprawna, podobnie jak wariant stopnia wyższego przymiotnika gęsty - gęściejszy,� co prawda, rzadko spotykany.
Prof.dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Jak zapisać poprawnie - w pobliżu szuwarów czy szuwar. Dziękuję bardzo za odpowiedź.

Szuwary (l. poj. to szuwar) w dopełniaczu l. mnogiej mają końcówkę
-ów, a więc w pobliżu szuwarów.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński


 
Vancouver czy się odmienia? Pojechalam do Vancouveru czy Vancouver? Siedzimy na patiu czy patio? Z góry dziekuje za odpowiedz. T.
Zarówno Vancouver, jak i patio są nieodmienne.
Prof.dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Dzień dobry, bardzo proszę o przedstawienie odmiany rzeczownika grochodrzew. Dziękuję za poradę.�Z wyrazami szacunku A.B.
Grochodrzew, Dp. lp. grochodrzewu, Msc. lp. grochodrzewie, Dop. lmn. grochodrzewów.
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowny Panie Profesorze, pytanie moje dotyczy tysiącznych części całości. Czy na wzór podrożało o pięć procent powiemy pięć promil, czy jednak promili? Pozdrawiam Tomasz
Szanowny Panie,
promil zachowuje się nieco inaczej niż procent. W połączeniach z liczebnikami nieułamkowymi w dopełniaczu i bierniku można używać albo formy nieodmienionej (ma pięć, sześć, dziesięć promil – co, jak się wydaje, rzadko można spotkać), albo – znacznie częściej – odmienionej (ma pięć, sześć, dziesięć promili). Natomiast jeśli promil połączony jest z liczebnikiem ułamkowym, odmienia się przez wszystkie przypadki (ma dwa i pół promila, czterema i trzema dziesiątymi promila).
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Która forma jest poprawna: tych radiów czy tych radii. Pozdrawiam - Piotr
Poprawnie jest tych radiów (lub tych radioodbiorników).
Łączę pzodrowienia -
prof.dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Mam krótkie pytanie: Jak odmienia się słowo żużel (chodzi o produkt do produkcji pustaków) Np: transport żużlu czy transport żużla? dziękuję za odpowiedź Pozdrawiam
Ten rzeczownik ma w dopełniaczu l.poj. dwa warianty - żużla i żużlu.
Poniewaz rzeczowników r. męskiego, sprawiajacych czasami kłopoty w dopełniaczu l.poj.,�jest znacznie więcej w języku polskim, to na wszelki wypadek polecam link na naszej stronie www do Słownika języka polskiego.
Pozdrawiam także
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Czy poprawna jest forma w mianowniku liczby pojedynczej pomarańcz czy pomarańcza? Czy może obie formy są poprawne? Dziekuję za odpowiedź.
Mianownik liczby pojedynczej ma postać pomarańcza. Przy okazji pozwolę sobie zauważyć, że pytanie o nazwe tego owocu pojawia się�od kilkudziesięciu już lat, jak można się przekonać, przeglądając porady językowe z różnych lat i w rożnych publikacjach. Ciekawe, czy kiedykolwiek nazwa tego pospolitego w końcu owocu�stanie się oczywista dla Polaków jak nazwa "ziemniak" (a. kartofel).
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Chciałam zapytać, jak należy mówić: mam dwie? dwoje? dwa? ile? korepetycji. Czy w takim połączeniu możliwa jest odmiana liczebnika? Dziękuje i pozdrawiam K.
Rzeczownik ten ma liczbę pojedynczą - korepetycja, choć częściej używany jest on w liczbie mnogiej. Jednak to nie przeszkadza powiedzieć jedna, dwie, korepetycje; mam jedną, dwie korepetycje; nie mam jednej, dwóch korepetycji.
Ale najlepiej jest nie miewać żadnych korepetycji i radzić sobie samemu, nie wierząc w ich magiczną moc sprawczą.
Pozdrawiam serdecznie -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Dzien dobry. Jestem studentka polonistyki i od pewnego czasu pracuje w radiu. I tu wlasnie pojawia sie moj problem - w radiu, czy w radio? Starsi dziennikarze, koledzy z pracy, nie odmieniają slowa radio.�W słownikach (tych nowszych) znajduję informacje, że jest to slowo odmienne. Z wyrazami szacunku Natalia Gotlib
Radio odmienia się, choć w znaczeniu instytucji (np. Polskie Radio) zachowują się jeszcze (jednak coraz rzadziej spotykane) użycia bez odmiany (pracować w radio). Są one uznawane za poprawne.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Dzień dobry, zdaje się, że słowniki zalecają, by mówić (w dopełniaczu liczby pojed.) patogenu, mutagenu. Powoduje to jednak, że patogen i mutagen wydają się być szczególnymi genami, a nie są. Czy jest więc dopuszczalne używanie form: (tego) patogena, mutagena?
Istotnie, końcówka dopełniacza liczby pojedynczej rzeczowników patogen i mutagen to końcówka -u, charakterystyczna dla rzeczownikow męskich nieżywotnych. I takiej końcówki należy używać.
Na marginesie tylko dodam, że oba wyrazy należą do terminologii biologicznej i są - jak sądzę - używane przez specjalistów, którzy znają ich znaczenie i nie pomylą patogenu czy mutagenu z genem.�A już dziwne byłoby zupełnie, gdyby pomyłka taka mogła być skutkiem tej czy innej końcówki fleksyjnej.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński�
 
Czy mówi się ekolodzy czy ekologowie"? dziekuje za odpowiedz.
Można mówić ekolodzy i ekologowie. Ten drugi wariant spotyka się rzadziej.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Czy poprawne jest mówienie np. sto gram mąki, czy wyłącznie dopuszczalną formą jest sto gramów mąki ? Dziękuję i pozdrawiam -P.K.

A czy kupujemy dwa kilogramy mąki, czy dwa kilogram mąki?
Jeśli więc kupujemy dwa kilogramy, to bierzemy sto��gramów mąki.
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Jeżeli chce się powiedzieć, że zajęliśmy np. w jakiejś konkurencji 26 miejsce, to jak mam to wyrazić liczebnikiem? Byliśmy dwudzieści szóści?

Nie istnieją formy męskosoobowe liczebników porządkowych powyżej 'czwarty' (czwarci), wobec czego można powiedzieć tylko: Zajęliśmy 26 miejsce. Co innego w rodzaju żeńskim, gdzie mówimy: One były piąte, dwudzieste, dwudzieste szóste.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Dzień dobry. Proszę rozwiać moje wątpliwości. Czy można powiedzieć: DWOMA OSOBAMI? Uważam, że dla rzeczowników rodzaju żeńskiego poprawna jest forma liczebnika DWIEMA. Dziękuję za odpowiedź. Anna L.
Szanowna Pani,
narzędnik dla rodzaju żeńskiego liczebnika DWA ma dwie formy: dwoma i dwiema. I obie są poprawne.
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Dzień dobry Bardzo prosze o wyjaśnienie poprawności ostatnio pojawiajacego się słowa "rozumieją". W moim odczuciu panowie rozumią, zaś Panie rozumieją. Czy tak jest poprawnie? Z góry dziekuję za wyjaśnienie i przepraszam za kłopot. Waldek
Trzecia osoba l. mn. czasownika rozumieć to: oni, one rozumieją (podobnie: oni, one umieją - od umieć). I nie jest to żadna forma "ostatnio" pojawiająca się, tylko jedyna poprawna, używana "od zawsze".
A już myślałem, że nic mnie nie zaskoczy w tym wieku. Jednak, jak się okazuje,�wciąż mogę liczyć na niepodzianki w życiu. Zawsze to pocieszające.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżynski
 
Chciałabym prosić o pomoc w odmianie przez przypadki wyrazu ,,WAJCHA"! Problem pojawia się�w miejscowniku. Czy jest on w ogóle odmienialny? Pozdrawiam
Nie ma powodu, by ten wyraz był nieodmienny. Celownik i miejscownik: wajsze jak mucha - musze.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Chciałbym się dowiedzieć, czy mówi się miłego wieczoru czy wieczora. Z góry dziękuje. Kamil
Obie formy są dopuszczalne i poprawne.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Witam. Chciałbym Pana zapytać, czy zdanie: Ten pomarańcz jest okrągły. Nie wiem czy ta forma jest poprawna. Pozdrawiam A.Ch.
Okragła to może być albo tA pomarańczA, albo tA pomarańCZ.
TEN POMARAŃCZ�nie jest ani okrągły, ani nieokrągły, ani w ogóle nie jest.
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński�
 
Witam. Jaka jest poprawna forma i zarazem odmiana słowa forum: z jakich forów korzystacie? czy z jakich for korzystacie? Sprawdzałem w słowniku ale nie rozumiem za bardzo tego.
Forum - fora - na forach - z forów.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Mam pytanie, jak jest poprawnie: Obaj dziadkowie byli w wojsku. Czy też: oboje dziadkowie byli w wojsku.

Jeśli jeden z dziadków służących w wojsku był kobietą, to oczywiście oboje dziadkowie w wojsku służyli. Byloby to jednak dość dziwne, ale w przyrodzie czasem dziwne rzeczy się zdarzają.
Jeśli jednak dziadkowie byli mężczyznami, to w wojsku służyli obaj dziadkowie.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Szanowny Panie Profesorze Mam pytanie odnośnie używania form i . Spotkałam się z opinią, że obie są poprawne, wybór podyktowany jest jedynie kwestią formalności wypowiedzi. Czy tak jest w istocie? Z góry dziękuję za odpowiedź, D. S.
Szanowna Pani,
doprawdy nie mam już siły odpowiadać na to pytanie, które pojawia się jak wampir z częstotliwością co najmniej raz w tygodniu, a w ogole w różnych miejscach zadawane jest wciąż od lat ca 90 (tak, to nie żart!).
Wklejam cytat ze "Słownika poprawnej polszczyzny".
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

"Forma biernika , charakterystyczna dla polszczyzny potocznej, występuje tylko w odmianie mówionej języka. W polszczyźnie pisanej używa się jedynie formy ".

 
Mam wątpliwość, co do poprawności pewnej nietypowej odmiany wyrazu oczy. Normalnie w dopełniaczu brzmi ona oczu, np. Z jego oczu można wyczytać, jakim jest człowiekiem.
W moich rodzinnych stronach występuje jednak również odmiana ócz, np. Z jego ócz wypłynęły łzy. Czy ta forma ma swoje uzasadnienie i czy jest poprawna?

Forma dopełniacza lmn. rzeczownika oko - ócz jest, można powiedziec, zabytkiem fleksyjnym, obecnie bardzo rzadko spotykanym. Z tego powodu może niektorych ludzi dziwić. Nie jednak ma w niej niczego niepoprawnego.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Kiedy używamy póltora a kiedy póltorej? Która z form jest prawidłowa póltora litra czy póltorej litra?
Półtora to liczebnik ułamkowy, który w tej formie stosowany jest z rzeczownikami rodzaju męskiego i nijakiego (półtora litra, półtora mydła), zas formę półtorej łączymy z rzeczownikami rodzaju żeńskiego (półtorej szklanki, godziny).
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowny Panie Profesorze, W rozmowie przy stole wigilijnym powiedziałem, że moja córeczka je opłatka. Żona poprawiła mnie, mówiąc że poprawną formą jest je opłatek. Wywiązała się dyskusja, w której dawałem przykłady typu jem śledzia, a nie jem śledź. To nie przekonało mojej żony. Która forma jem opłatek czy jem opłatka jest właściwa? A może obie? Pozdrawiam serdecznie R. Z.
Szanowny Panie,
dobrze jest czasem posłuchać żony. Tym razem zalecała Panu formę staranniejszą, podczas gdy Pan użył formy raczej potocznej. Oczywiście jadł Pan śledzia, bo śledź (wyraz, nie ryba) to rzeczownik męskożywotny, a te mają w B lp. koncówkę -a, podczas gdy� rzeczowniki męskonieżywotne mają na ogół w B lp. końcowkę taką jak w mianowniku, czyli zerową (choć są liczne wyjątki). Stąd jak już Pan zjadł opłatek, to zabrał się Pan za śledziA, a pewnie i karpiA też Pan ruszył. A jeśli po tym wszystkim oddał się Pan nałogowi,. to zapalił Pan papierosA (choć to rzeczownik męskonieżywotny).
Pozdrawiam równie serdecznie -
prof. dr hab. Mirosław Skarżynski
 
Witam! Chciałbym się dowiedzieć, która forma jest poprawna: zauraczam czy zauroczam? Jak to właściwie jest z odmianą tych czasowników? Sprawadzałem w słowniku, lecz nie było tam tych form. Pozdrawiam P.J.
Istnieje czasownik zauroczyć, który jako dokonany, nie ma czasu teraźniejszego, ale tylko przyszly (zauroczę,...) i przeszły (zauroczyłem...).
Słowniki nie notują odpowiednika niedokonanego, co nie znaczy, że nie można�go w razie potrzeby dotworzyć. Miałby on wówczas bezokolicznik zauroczać i w cz. teraźniejszym zapewne odmianę: zauroczam, zauroczasz,...
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 

Bardzo proszę o wyjaśnienie jak prawidłowo odmieniamy skrót sms. Czy kogo? co? sms, czy sms-a. Wydaję się, że ta druga forma bywa nieprawidłowo używana, nawet w oficjalnych publikacjach.

Skrótowiec sms w znaczeniu 'krótka wiadomość tekstowa' ma 2 formy biernika, sms i sms-a.�
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Szanowny Panie Profesorze, zwracam się z pytaniem - czy świętowaliśmy - przypuszczam, ze tak Pan, jak i ja - nadejście dwa tysiące siódmego, czy dwutysięcznego siódmego roku? Ja wolałbym dwa tysiące siódmego, kierując się tym, że nikt dziesięć lat temu nie witał tysięcznego dziewięćsetnego dziewięćdziesiątego siódmego roku - w tym przypadku oczywiste było, ze odmienia się tylko ostatni człon. Chciałbym jednak dowiedzieć się, czy forma dwutysięcznego siódmego jest odradzana, czy niepoprawna. Dziękuję za odpowiedź T.O.
Szanowny Panie,
przynajmniej dwie odpowiedzi na Pana pytanie opublikowane od długiego czasu są w dziale "Odmiana". Mówimy: w roku dwa tysiące siódmym; rokiem�dwa tysiące siódmym; nadejście roku dwa tysiące siódmego. I tylko tak.
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Która forma wyrazu blog w dopełniaczu jest poprawna: blogu czy bloga? M.K.

Poniewaz jets to rzeczownik męski nieżywotny, więc blogu, jak dom - domu, stół - stołu, papier - papieru. W potocznej polszczyźnie słyszy się bloga, jednak nie jest to forma godna zalecenia�w starannym języku.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński�

 
Jak poprawnie się powinno mówic klaskamy czy klaszczemy? Pozdrawiam

Obie wersje są poprawne, z tym, że formy z serii klaskam, klaskasz, klaska... spotyka się obecnie rzadziej niz kszczę, klaszczesz...
Prof.dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Zadam może prozaiczne pytanie aczkolwiek odpowiedź jest dla mnie b. istotna. Czy rzeczownik "pościel" ma liczbę mnogą też pościel czy może pościele? Pozdrawiam i z góry dziękuję za odpowiedź. W.K.
Rzeczownik ten nie ma liczby mnogiej.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowny Panie Profesorze, zastanawiam się nad poprawnością formy liczebnika w następującym zdaniu: Ten wazonik kupiłam w sklepie z tysiąc jednym drobiazgiem. Moi uczniowie proponowali również tysiąc i jednym drobiazgiem, tysiącem jeden drobiazgów. Myślę, że powinien odmieniać się ostatni człon tego liczebnika. Pozdrawiam A.S.

Szanowna Pani,
szkoda było czasu marnować na zastanawianie się nad tym. Wystarczyło zajrzeć w szkolnej bibliotece do "Słownika poprawnej polszczyzny"�(przy okazji uczniowie zobaczyliby ten słownik i dowiedzieli się do czego służy i jak się nim posługiwać). A tam napisano, że liczebnik jeden jeśli jest ostatnim członem liczebników złożonych, to jest nieodmienny.
A więc: Ten wazonik kupiła Pani w sklepie z tysiącem jeden drobiazgów.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Chciałabym się dowiedzieć, czy uznano za poprawną formę "proszę TĄ książkę"??
Z góry serdecznie dziękuję za odpowiedź...Pozdrawiam

Formę "Słownik poprawnej polszczyzny" dopuszcza w języku potocznym. W polszczyźnie oficjalnej, starannej tylko .
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Szanowny Profesorze, proszę o odpowiedź jak powinno sie poprawie powiedzieć: umowa miedzy RzecząPospolitą czy Rzeczpospolitą? Wydawało by się,że ta druga wersja jest poprawna, jednak spotkałam sie w ustawie z wresją Rzecząpospolitą.
Ezeczownik Rzeczpospolita jest zrostem, a wi ec oba człony się odmieniają: Rzeczpospolita, Rzeczypospolitej, Rzecząpospolitą... Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 

Moje pytanie dotyczy powiedzenia łaknąć czegoś jak kania dżdżu. Jaka jest forma mianownikowa od słowa dżdżu? Wyraz ten brzmi, jakby był w rodzaju męskim. Jaki jest więc jego mianownik? Bo chyba nie "dżdż". Pozdrawiam, A.B.

Szanowny Panie,
mianownik to deszcz.
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 

Łódka znikła czy zniknęła za horyzontem? Ku mojemu przerażeniu wyczytałam gdzieś, że obie formy są poprawne, ponieważ jedna pochodzi od bezokolicznika znikać a druga od zniknąć. Zaś znikła coraz bardziej panoszy się w radio, telewizji i prasie. Dla mnie zawsze poprawną formą było: zniknęła. Ale może ja po prostu nie rozumiem różnicy między tymi dwoma bezokolicznikami? Poproszę o wyjaśnienie kwestii. Dziękuję.

Szanowna Pani,
nie widzę żadnych powodów do odczuwania przerażenia czy podobnych emocji. Mamy parę czasowników różniących się aspektem: dokonany zniknąć i niedokonany znikać. Wbrew temu, co Pani przeczytała, postać niedokonana nas tu nie interesuje (znikalem, znikałam, znikałeś, znikałas, znikał, znikała itd.). Natomiast czasownik dokonany zniknąć ma po prostu wariantywne postaci czasu przeszłego, co nie jest niczym niezwykłym, ani nie jest powodem do tego, by�jeden z wariantów uznawać za poprawny, a drugi za niepoprawny.
ZNIKNĄĆ:
zniknąłem, zniknęłam
albo
znikłem, znikłam;
zniknąłeś, zniknęłaś
albo
znikłeś, znikłaś;
zniknął, zniknęła, zniknęło
albo
znikł, znikła, znikło.
Jeśli jeden z tych wariantów spotyka się częściej niż inny, nie jest to nic nadzwyczajnego. Jak wnoszę z Pani słów, częstszy jest wariant krótszy, co jest zupełnie wytłumaczalne�(ekonomia komunikacji).
Łączę serdeczne pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Czy można powiedzieć o potrawie, że jest słońsza? Czy jest to dozwolone? Czy powinno się powiedzieć, że ta potrawa jest bardziej słona? Wdzięczna za rozwianie moich wątpliwości. Elżbieta
Przymiotnik słony stopniuje się wyłącznie opisowo - bardziej słony, najbardziej słony.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowny Panie Profesorze, Jak poprawnie odmieniać pochodzące z j. angielskiego słowo link, określające hiperłącze. "Linku" czy "linka"? Dziękuję uprzejmie, Katarzyna

Szanowna Pani,
Link jest rzeczownikiem męskim nieżywotnym, więc wypada mu dać w dopełniaczu końcówkę charakterystyczną dla większości tego rodzaju rzeczowników, czyli -u (linku).
Pozdrawiam Panią -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 

Czy nazwa kanapki Big Mac jest odmienna? Jeżeli tak, to jak należy ją odmieniać? Wydaje się, że można deklinować tylko drugi człon nazwy. W redagowanym przeze mnie tekście tłumacz zastosował apostrofy (np. Big Mac'ki), ale ta forma jest moim zdaniem sprzeczna z zasadą stosowania apostrofu. Bardzo proszę o pomoc - niestety, czas, jaki mi przeznaczono na wykonanie tej pracy nie pozwala na prowadzenie dłuższego "dochodzenia". Dziękuje i pozdrawiam A. B.

Szanowna Pani,
można tę nazwę odmieniać Big Mac, Big Maca..., ale na pewno nie można zrobić tego, co zrobił tłumacz.
Łączę�pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Jaka jest poprawna wersja: Wyślij e-mail/sms czy Wyślij e-maila/smsa", Odczytałem Twój e-mail/sms czy Odczytałem Twojego e-maila/smsa?
W starannej polszczyźnie mówi się wysłać esemes, mail. W potocznej i mniej starannej ludzie mówią wysłać esemesa, maila.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Powinienem powiedzieć: Na ścianie jest wiele kafelek czy kafelków? Z góry dziękuję, P S.
Rzeczownik kafelek jest rodzaju męskiego, tak więc dopełniacz lm brzmi kafelków.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 

Mam zapytanie: jak odmienia się poprawnie słowo napój w liczbie mnogiej? Czy w dopełniaczu dopuszcza się obydwu form napojów i napoi, czy tylko jedną z nich? Dziękuję z góry za udzielenie odpowiedzi.

Rzeczywiście dopełniacz l. mnogiej tego rzeczownika ma formy wariantywne, napojów i napoi. Obie więc są dopuszczalne, choć - jak można sądzić -pierwsza z nich używana jest zdecydowanie częściej, co nie dziwi, jeśli zważyć, że końcówka -ów jest o wiele bardziej wyrazista jako sygnalizator D lmn. rzeczowników męskich niż końcówka -i.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Witam serdecznie. Jak powinien brzmieć post - forma listu elektronicznego, w dopełniaczu? Pozdrawiam, Tomek.
Tak samo jak większość dopełniaczy rzeczowników męskonieżywotnych, tzn. postu.
Pozdrawiam również -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Witam, jako osoba niezwykle roztargniona, stale coś PRZEOCZAM czy PRZEACZAM ? Mam na myśli oczywiście formę czasownika "przeoczyć". Czy czasownik ten w ogóle bywa niedokonany..? Pozdrawiam serdecznie.
Na pewno Pani przeocza. A odnośny czasownik to: przeoczać (ndk) - przeoczyć (dk), co łatwo zauważyć w słownikach jęyzka polskiego.
Pozdrawiam -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 

Szanowni Państwo! Mam problem z liczbą mnogą rzeczowników koszt i gust. Czy powinny mieć brzmnienie koszta czy koszty; gusta czy gusty? W publikacjach pisownia jest bardzo zróżnicowana, a mnie zależy na poprawności języka. Pozdrawiam serdecznie. Kasia

Szanowna Pani,
oba te rzeczowniki mają wariantywne formy mianownika liczby mnogiej - gust-y, koszt-y oraz gust-a, koszt-a. Końcówka -a jest dawniejsza i stosunkowo rzadko już używana w tych wyrazach, co nie znaczy, że nie można jej stosować.
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 

Witam! Mam do Państwa pytanie: Otóż często słyszę, że wielu ludzi zamiast "mi" mówi "mnie", np. "każesz mnie wysyłać list" albo "podaj mnie ten zeszyt". Czy taka forma jest poprawna? Z góry dziękuję za odpowiedź T. K.

Jest poprawne wtedy, gdy zaimek jest pod akcentem logicznym w zdaniu, czyli gdy chcemy podkreślić, że chodzi (w tym wypadku) o mówiącego, a nie o kogoś innego - "każesz�MNIE wysyłać list (a nie komuś innemu)"; "podaj�MNIE ten zeszyt�(a nie komuś innemu)". W innych syutacjach należy stosować w pozycji po czasowniku krótszą formę zaimka (mi).
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Czy zwrot wartałoby jest poprawny?

Nie jest poprawny. Poprawnie mówi się: warto byłoby, warto by było.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Dzień dobry Niestety w zmęczonej głowie zrodziła się letnia wątpliwość, mianowicie: wsparł - wsparłszy czy wsparłwszy? Będę wdzięczna za to rozwikłanie. Pozdrawiam ES
Głowa moze być zmęczona, ale zostają jescze ręce - niesięgające, jak widać, po słownik. Wsparłszy.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 

W związku z powyższym uprzejmie zawiadamiamy, że dane, podane przez Państwa w chwili podpisania umowy. Proszę mi odpowiedzieć, czy w zdaniu poprawnie użyłam zwrotu Państwa. Ktoś mi powiedział, że ma być Państwo i teraz też mi się tak wydaje. Dziękuję.

Na to, co ktoś opowiada na tematy językowe�najlepszym lekarstwem jest sięgnięcie do odpowiednich słowników - "Słownika poprawnej polszczyzny", a i do "Słownika ortograficznego" (ponieważ publikuję to pytanie, musiałem poprawić pisownię i interpunkcję - wołające o pomstę do nieba).
Rzeczownik państwo w znaczeniu 'pan i pani; panie i panowie' ma nieco inną odmianę niż równobrzmiący z nim rzeczownik państwo 'organizacja polityczna'. W tym wypadku ów "ktoś" nie rozróżnia tych dwóch wyrazów, a� pytający napisał poprawnie.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 

Witam ponownie! Jestem studentem Akademii Ekonomicznej i w związku z tym często spotykam się ze słowami aktywa i pasywa. "Słownik języka polskiego PWN" nie podaje liczby pojedynczej tego słowa, co jest bardzo kłopotliwe w użyciu i uniemożliwia posługiwanie się w takich zdaniach czasownikiem "być" w przypadku pojedynczych składników aktywów. Prowadzący zajęcia często ją tworzą jako "aktywo" lub, o zgrozo, "aktyw". Jak poradzić sobie z tym problemem? Czy wolno tworzyć liczbę pojedynczą, czy trzeba radzić sobie wybiegami w rodzaju "samochód jest składnikiem aktywów" lub "samochód należy do aktywów"? Bo przecież nie sposób powiedzieć "samochód jest aktywami". Pozdrawiam serdecznie K.Z.

Słownik języka polskiego podaje za to wyraźnie, że aktywa i pasywa są to rzeczowniki nieposiadające liczby pojedynczej. Wobec tego należy uznać, że prowadzący zajęcia ma nie tylko ma kłopoty z terminami ekonomicznymi (co dziwi na takiej uczelni), ale także z językiem polskim (co także dziwi i trudno wytłumaczyć to np. niskimi nakładami na naukę w Polsce).
Łączę pozdrowienia - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 

Panie Profesorze, bardzo proszę o podanie prawidłowej odmiany slowa klaster. Wiem, że w "Słowniku ortograficznym PWN" jest odmiana tego słowa i w dopełniaczu podana jest forma klastera, ale spotykam się prawie wyłącznie z odmianą klastra, a rozmówcy twierdzą, że forma klastera dotyczy wyłącznie klastera muzycznego, natomiast w odniesieniu do klastera / klastra komputerowego, czy przemysłowego używają w dopełniaczu formy klastra. Z poważaniem T.M.

Szanowna Pani,�
wyraz klaster w�trzech znaczeniach (2 inform. jedno muz.) zanotowany jest dopiero w "Uniwersalnym słowniku języka polskiego PWN" z następującą�informacją gramatyczną:
D. -a a. ~tra, Ms. ~rze a. ~trze; lm M. -y a. ~try.
Jak widać, dopuszczalna jest tu dwojaka odmiana, z "e" oraz bez "e", a więc klastera // klastra; klasterze // klastrze,�itd., a�w M. lmn. klastery // klastry, itd. (al;e bez dyferencjacji znaczenia).
Formy bez "e", stawiane na drugim miejscu, świadczą o daleko posuniętej adaptacji tego zapożyczenia, skoro użytkownicy polszczyzny�traktują owo "e" jako tzw. "e" ruchome, występujące� w wyrazach polskich, por. pies - psa, domek - domku itp.
Można sądzić, że dopóki mieliśmy klaster jako temirn muzyczny, a więc o wąskim zakresie używalności w terminologii dość ekskluzywnej, utrzymywał się on w niezmiennej postaci tematu: klaster - klaster-a. Natomiast pojawienie się klastera (ang. cluster) informatycznego i jego wejście w powszechny prawie obieg, jak wielu innych terminów z tego zakresu, spowodowało jego szybkie spolszczenie, aż do wprowadzenia wymiany "e" do zera głoski w formach fleksyjnych włącznie.
Oczywiście nie wiem, czy to zjawisko objęło też klaster muzyczny. Być może nie.
Serdecznie pozdrawiam -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 

Szanowni Państwo! Dodatkowe rozszerzenia gier lub programów przyjęto nazywać modami. Wyraz pochodzi z języka angielskiego, gdzie jest skrótem od modyfikacji czy też modułu (pewny nie jestem). Mod przyjał się w środowisku polskich graczy i użytkowników oprogramowania. Czy jego końcówki w odmianie są takie same jak w "jodzie" czy też 'rodzie'? Pozdrawiam S.

Szanowny Panie,
pierwszy raz spotykam się z tym wyrazem, mimo że jestem użytkownikiem komputera, programów,�choć nie gier (może dlatego nie znam tego słowa?).
W każdym razie jest to rzeczownik rodzaju �niemęskoosobowego, więc należy go odmieniać według takiego właśnie wzorca (mod, modu, modowi, mod, modem, modzie).
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński�

 
Mam następujące pytanie: jak odmienia się słowo mail (e-mail) w l.poj., w dopełniaczu moich maili, czy moich mailów? Dziękuję, Iza.
Obie formy są dopuszczalne, choć mocniej wskazuje się na (tych, moich) maili.
Prof. dr hab. Miroslaw Skarżyński
 

Witam Pana. Mam do Pana pytanie: jaka jest poprawna forma czasownika zachwiać w trzeciej osobie liczby pojedynczej czasu teraźniejszego? Czy istnieje taka forma jak zachwiewa? Serdecznie dziękuję za pomoc :)

Zachwiać jest czasownikiem dokonanym, nie ma więc czasu teraźniejszego.
Zachwiewa z kolei jest co prawda formą 3 os. lp. cz. ter., ale należy do czasownika zachwiewać (niedokonanego), który już w słowniku pod red. W. Doroszewskiego notowany jest jako "rzadki",�nowsze zaś słowniki nie notują go w ogóle, zapewne więc wyszedł z użycia.
Łaczę pozdrowienia
- prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 

Mam pytanie odnośnie stosowania słow kryteriów i kryterii. Mianowicie, która forma jest poprawna, a która nie w zdaniu: Według twoich kryteriów (kryterii)" ?

Zarown o w tym zdaniu, jak i wszelkich innych możliwych do wymyślenia dopełniacz l. mnogiej rzeczownika kryterium to kryteriów.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Witam serdecznie i bardzo proszę o pomoc: uważamy, że sadzimy nasiona dębu, ale uroczystość odbywa się z okazji posadzenia dęba (papieskiego). Czy mamy rację ?

Nie, nie mamy racji. Co jeszcze można wymyślić w związku z takimi czy innymi ceremoniami? Myslę, że lepiej i pikeniej można by uczcić papieża, który zawsze mówił nienaganną polszczyzną, dbałością o polszczyznę własną niż sadzeniem drzew. Wymaga to co prawda więcej wysiłku,�a nie jednorazowej akcji.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżynski

 
Serdecznie dziękuję za odpowiedź. Nadal jednak pozostaje otwarte pytanie, nie tylko dlaczego ustawodawca pozostawia brzmienie ustawy z 1936 r., nie dokonując zmian, np. w ramach nowelizacji, jak i tym bardziej, dlaczego w zupełnie współczesnych ustawach (np. nie tak dawno nowelizując kodeks postępowania cywilnego w 2000 r.) stanowi wciąż zasądzając kwotę z wekslu, uprawniony z wekslu itp. Czy skoro ustawodawca trzyma się tej formy (aczkolwiek bardzo niekonsekwentnie, bo zdarza się mu w tych samych aktach używać obu form), to czy ja powinienem go "poprawiać", czy też nie? Z pwoażaniem G. P.
Szanowny Panie,
to sa pytania nie tyle do mnie, ile do tych osób, które odpowiadają za redakcję językową aktów prawnych i myślę, że nie byłyby to jedyne do nich pytania.
Ja mogę tylko tyle powiedzieć, że niestosowanie dawnej formy dopełniacza lp. rzeczownika weksel (z końcówką -u) i używanie obecnie obowiązujacej końcówki -a nie�ma żadnego znaczenia dla poprawności merytorycznej i prawnej pism, w których musi Pan użyć owego rzeczownika w dopełniaczu, ani nie naruszają ustawy wekslowej czy jakiejkolwiek innej z tą sferą życia jakoś związanej.
Pozdrawiam serdecznie - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 

Piszę obecnie pracę związaną z problematyką prawa wekslowego i nasunęły mi się poważne wątpliwości co do formy, jaką powinnno przybrać słowo weksel w dopełniaczu liczby pojedynczej. Nawet bowiem w pewuenowskich słownikach występują dwie różne formy, tj. weksla lub wekslu, podobnie różnorakie akty prawne używają obu ww. form (nawiasem mówiąc istnieją ustawy, który w tym samym tekście, ale w różnych artykułach stosuja obie formy). Niewątpliwie odmiane wekslu wprowadziło przedwojenne prawo wekslowe, ale jak powinno być dzisiaj, zważywszy na fakt, że ustawa Prawo wekslowe z 1936 roku nadal obowiązuje? Jaka jest prawidłowa odpowiedź na to pytanie?

Nie wiem, o jakich słownikach PWN mowa, ponieważ w tej chwili sprawdziłem. "Słownik jęzęzyk polskiego" pod red. W. Doroszewskiego podaje dopełniacz l.p.� tylko weksla; SJP pod red. M. Szymczaka (trzytomowy): weksla. "Uniwersalny słownika jeyzka polskiego" pod red. S. Dubisza: weksla; "Słownik poprawnej polszczyzny" pod red. A. Markowskiego - weksla.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowny Panie Profesorze! Chciałbym się dowiedzieć która forma (być może obie) jest poprawna: Podnosisz srebrny denar czy też podnosisz srebrnego denara? Wydaje mi się że denar odmieniany w bierniku przez pytanie co? a więc poprawna będzie forma podnosisz srebrny denar. Z poważaniem Daniel

Biernik l.poj. rzeczownika denar to: denara (podobnie jak dopełniacz), więc podnosi Pan srebrnego denara, czego Panu życzę -
prof. dr hab. Mirośław Skarżyński�

 

Szanowny Panie Profesorze! Czy dopełniacz l. poj. rzeczownika frez powinien brzmieć freza czy frezu, a może poprawne są obie formy? Wszystkie znane mi słowniki wydane przez PWN i inne wydawnictwa przewidują frezu; natomiast w Korpusie Języka Polskiego PWN jest uwzględniona tylko jedna książka zawierająca słowo frez w różnych przypadkach: Jan Kosmol "Automatyzacja obrabiarek i obróbki skrawaniem", gdzie autor używa tam jako D. l. poj. wyłącznie freza. Ponadto wydaje mi się, że forma freza jest dużo częściej używana na stronach internetowych i w uwagach na rysunkach technicznych.

Szanowny Panie,
Dopełniacz rzeczownika frez to frezu. Jest to rzeczownik męski nieżywotny, stąd właściwa dla niego jest ta końcówka. Oczywiście wiele rzeczowników męskonieżywotnych jest używanych z końcówką -a, dosyć ekspansywną od dlugiego czasu. Możliwe też, że forma freza jest w użyciu w potocznej środowiskowej odmianie języka używanej przez techników. Jednak nie wydaje mi się właściwe, by tę formę przenosić do tekstu pisanego - o to, by tak się nie stało, powinien zadbać redaktor wskazanej przez Pana książki.
W słownikach języka polskiego rzeczywiście D lp. to: frezu.
Łączę serdeczne pozdrowienia - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Szanowny Panie Profesorze! Mam kłopot z odmianą rzeczownika "radio" w dopełniaczu liczby mnogiej. Sylwia.
Radiów, co jest zresztą rzadko używaną formą.
Prof.dr hab. Mirosław Skarżyński
 

Witam, powstał spór o odmianę słowa PAŃSTWO (w znaczeniu: zespół, redakcja czasopisma). W liście do owego Państwa użyto zdania: Jesteśmy otwarci na wszelkie propozycje; do czasu podjęcia przez Państwa decyzji możemy ograniczyć dostęp do naszego czasopisma. Ja uważam, że zdanie powinno brzmieć: "Jesteśmy otwarci na wszelkie propozycje; do czasu podjęcia przez Państwo decyzji możemy ograniczyć dostęp do naszego czasopisma". Czy mam rację ?

Nie, nie ma Pani (Pan) racji. Rzeczownik państwo w znaczeniu 'pan i pani albo� panie i panowie' ma inną odmianę niż rzeczownik państwo w zn.'organizacja polityczna'.
Notabene w samym mailu jest też błąd: Powinno być:�W liście do owych państwa.
Szczegółowy opis odmiany jednego i drugiego rzeczownika znaleźć można w hasłach państwo I i państwo II "Słownika poprawnej polszczyzny PWN" pod red. A. Markowskiego.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Jak się mówi: oni rozumią czy oni rozumieją?
Wyłącznie: rozumieją.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 

Witam serdecznie.�Która forma odmiany jest poprawna obydwu czy obydwóch ? A może obie są poprawne?Pozdrawiam. Bartek.

Obie, czyli obydwie są poprawne.
Pozdrawiam także - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Czy mają prawo bytu słowa strefa eura czy stosunek złotego do eura?�Z góry dziękuję za odpowiedź

Nie zastanawiam się nad "prawem bytu" ani wyrazów poszczególnych, ani języka w ogóle. Natomiast jeśli chodzi o to, czy przytoczone w pytaniu przykłady są poprawne, mogę powiedziec, że nie są, ponieważ wyraz euro jest w języku polskim nieodmienny, a więc strefa euro i stosunek złotego do euro.
Łączę pozdrowienia - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Chciałabym wiedzieć jaka jest poprawna forma liczby mnogiej od wyrazu 'postać: 'postaci czy raczej postacie? Dziękuję z góry za odpowiedź
Poprawne są obydwie.
Prof. dr hab.Mirosław Skarżyński
 

Szanowny Panie Profesorze! Pamiętam ze szkoły, że rzeczowniki występują w trzech rodzajach (męskim, żeńskim i nijakim) nie tylko w liczbie pojedynczej, ale również w mnogiej, bo można je "sprowadzić" do l. poj., np. "komputery" - rodzaj męski, bo "komputer". Jednak w nowszych podręcznikach gramatyki spotykam się z rodzajem męskoosobowym i niemęskoosobowym rzeczowników. Czyżby RJP dokonała ujednolicenia kategorii rodzaju dla wszystkich odmiennych części mowy? Kiedy to nastąpiło? Nie ukrywam, że stanowi to duże uproszczenie, bo zawsze miałam problem z rodzajem rzeczowników występujących wyłącznie w liczbie mnogiej (sanie, spodnie itp.). Pozdrawiam serdecznie. Wdzięczna za udzieloną mi wcześniej odpowiedź Ewelina

Szanowna Pani, odpowiedź na swoje pytanie znajdzie Pani w naszym dziale "Odmiana wyrazów", poniewaz juz dwukrotnie o te rzecz pytano.
rada Jeyzka Polskiego niczego nie dokonała w tym zakresie, ponieważ do jej kompetencji nie nalezy zmienianie języka.
Z rodzajem męskoosobwym i niemęskoosobowym (rzeczowym) spotkałem się po raz pierwszy w zyciu w l. 60., kiedy chodziłem do szkoły podstawowej, gdzie mnie tego uczono. Jakaż to zmiana? Są to dwa z 5 rodzajów gramatycznych rzeczownika, więc albo pozostałe są wymienione w innej części podręcznika (po niektórych autorach można się wszystkiego spodziewać), albo należy wyrzucić ten podręcznik jako szkodliwy, o ile płynie z niego taka konkluzja, jaką zawarła Pani w swoim pytaniu.
Serdecznie Pania pozdrawiam - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Sporo problemów sprawia mi odmiana złożonych liczebników zbiorowych, np. czy uczniów (dziewcząt i chłopców) w klasie jest dwadzieścia siedmioro, czy dwadzieścioro siedmioro?
Nie było dwadzieściorga siedmiorga czy dwadzieścia siedmiorga dzieci?
Czy da się tu zastosować zasadę jak w przypadku liczebników porządkowych, że odmieniamy tylko dziesiątki i jednostki? Pozdrawiam serdecznie Ewelina

Szanowna Pani,
jest tak, że w przypadku ciągów liczebnikowych w rodzaju tych, które Pani podaje, obowiązuje zasada, ktorą przytaczam za "Sł. popr. polszcz.":�
W strukturach wielowyrazowych co najmniej ostatni element musi mieć postać liczebnika zbiorowego, np. Na promie zmieściło się jeszcze trzydzieści sześcioro rozbitków.
Również słowne odpowiedniki dziesiątek mogą mieć formę liczebników zbiorowych, np. Dwadzieścioro troje turystów przyglądało się monumentalnej budowli; nie mogą jej natomiast mieć słowne odpowiedniki setek, gdyż nie ma ich w polskim systemie językowym, por. Dwieście siedemdziesięcioro pięcioro zawodników defilowało na stadionie.
Pozdrawiam także -
- �prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 

Szanowny Panie! Pragnę zadać pytanie odnośnie formy zaimka ta w bierniku liczby pojedynczej, który stawia się w tym wypadku przed "książką". Czy brzmi to tę książkę, czy może tą książkę Osobiście jestem zwolennikiem pierwszej formy, bo niedawno przeczytałem, żę końcówka zaimka w danym przypadku zależy od końcówki rzeczownika określanego. Jednak znajomy "polonista" wręcz upiera się przy tej drugiej, co zmusza mnie do zapytania Pana o radę. Proszę o szybką odpowiedź. Z góry dziękuję. K.M.

Szanown y Panie,
ciekawe, ileż lat jeszcze będą ludzie pytali o ten nieszczęsny zaimek, opisywany już na wszystkie strony we wszystkich poradnikach poprawnościowych i słownikach poprawnej polszczyzny.
Biernik lp. zaimka TA - według normy poprawnościowej ma postać . I nie z powodu, o ktorym Pan wspomina - nie wiem, o jaką zależność miałoby chodzić - ale dlatego, że ta forma () utrzymuje się (jest utrzymywana) w starannej polszczyźnie literackiej, mimo nieregularnej końcówki (por. tamtą, ową, białą,...), będąc zabytkiem dawnej deklinacji przymiotnikowo-zaimkowej.�Forma tego samego przypadka - , zwalczana od długiego czasu (ponad 100 lat prześladowania) dopuszczana jest obecnie, ale tylko w języku potocznym (mówionym).
Pozdrawiam Pana -
- prof. dr hab. Mirosław Skarżynski

 

Szanowny Panie. Jestem chemikiem i zajmuję się surfaktantami. Słowo surfaktant jest zapożyczeniem z języka angielskiego i jest nieożywionym rzeczownikiem rodzaju męskiego. W kręgu naukowców związanych z tą dziedziną trwa odwieczny spór o to jak odmienić to słowo przez dopełniacz. Są zwolennicy (kogo? czego?) surfaktanta i (kogo? czego?) surfaktantu.
Osobiście jestem zwolenniczką pierwszej formy,ale nie jestem pewna. Porównuję sobie to do słowa dyletant (dyletanta), które ma taką samą końcówkę. Ale jest to rzeczownik ożywiony. Proszę o pomoc i z góry bardzo dziękuję. E.Ch.

Szanowna Pani, zadaje Pani pytanie i jednocześnie sama na nie odpowiada :) To co ja mam jeszcze napisać, skoro odrobiła Pani za mnie zadanie?�Różnica między surfaktanem a dyletantem, rozpatrywanymi ze stanowiska fleksji,�jest właśnie różnicą między rzeczownikiem męskonieżywotnym i męskożywotnym. Zasadniczo więc pierwszy będzie miał w dopełniaczu l. poj. końcowkę -u (surfaktantu, jak azotanu, siarczku, wodoru, trójnitrotoluenu,...), drugi -a (dyletanta, jak psa, kota, adwokata, chemika,...). Nic dodać, nic ująć.
Najserdeczniej Panią pozdrawiam -
- prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Witam. Ostatnio znajomy nauczyciel wywiesił w szkolnym sekretariacie wiadomość rozpoczynającą się od słów Do stróży. Zastanawiam się, czy jest to poprawna forma, czy raczej powinno być Do stróżów? Z góry dziękuję za odpowiedź.
Rzeczywiście dopełniacz liczby mnogiej rzeczownika stróż ma postać stróżów.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowny Panie Profesorze, nie jestem pewna jak należy odmieniać słowo rydz w D.l.mn. (rydzów czy rydzy)
Szanowna Pani, w lasach nie ma rydzów. Pozdrawiam - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowni Państwo Która forma jest poprawna - "magazyn z konopiem" czy może "magazyn z konopiami"? Serdecznie pozdrawiam, M.S.
Ponieważ rzeczowniki konopie nie ma liczby pojedynczej, więc magazyn z konopiami - a właściwie magazyn konopi (magazyn czego). Pozdrawiam - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Witam. Ostatnio, gdy mój kolega grał w pewną grę polegająca na układaniu wyrazów trochę mnie zdziwiło ułożenie przez niego wyrazu pisałom - ponoć jest to 1 os. l.p., cz. przeszł., trybu oznajmującego, czasownika pisać. Chciałem się dowiedzieć, czy ta forma jest poprawna i czy istnieje w języku polskim.�Z góry dziękuję za odpowiedź B.W.

Istotnie, jest to ta forma gramatyczna, o której Pan pisze.Zdziwienie Pana jest jednak zrozumiałe, ponieważ w normalnej syutacji ani ona, ani forma 2. os. cz przeszł. tr. ozn., r. nij. - pisałoś nie�są używane. Mogę jedynie wskazać precedens pochodzący z literatury pięknej (uż. przenośne), mianowicie w noweli H. Sienkiewicza "Za chlebem" mamy: "Słońce mówiło: "Jak się masz Wawrzonie? byłom w Lipińcach". Nie�znam reguł gry, o której Pan wspomina, więc nie podejmuję się zgadywać, czy dopuszczają�takie przypadki, jak ten z pytania.�
Pozdrawiam - prof. dr hab. Mirosław Skarżynski

 

Chciałabym zapytać, jak odmienić nazwisko wybitnego satyryka rzymskiego: Decimus Junius Juvenalis. Bo chcę np. powiedzieć: bardzo podobaly mi się słowa... i jak - Juvenalsa? Proszę o odpowiedź i z góry dziękuje:)

A dlaczego miałoby być�bez "i"? Oczywiście (Decimusa Juniusa) Juvenalisa.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Jak brzmi celownik l.p. od rzeczownika szewc? Szewcowi czy szewcu? Dziękuję i pozdrawiam, S.P.
Co prawda, o ile wiem, szewców coraz mniej u nas, ale dopóki jeszcze ten zawód jest i są wykonujący go rzemieślnicy, to celownik będzie: szewcowi. Pozdrowienia - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 

Witam! Mam problem z czasownikiem mleć. Chodzi mi dokładnie o tryb rozkazujący tego czasownika.Jak go utworzyć i czy w ogóle się da? Pozdrawiam i z góry dziękuję za wyjaśnienie moich wątpliwości.

Czasownik� mleć jest, co prawda, czasownikiem niezbyt regularnym w swych formach fleksyjnych, ale ma oczywiście formy trybu rozkazującego: 2. os lp.miel, 2. od l.mn. mielcie. Łączę pozdrowienia - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Czy rzeczownik liturgia posiada liczbę mnogą? Jeżeli tak, kiedy ją stosować. Wyrazy szacunku. pw
Oczywiście liturgia ma liczbę mnogą. Są przecież różne religie i obrządki, a w nich różne liturgie. Łączę pozdrowienia - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Dzien dobry! Bardzo proszę o rozwiązanie problemu. Czy pisze się "spotkanie z prezydent Bożeną Koticz" czy jednak "Spotkanie z prezydentem Bożeną Koticz"(imię i nazwisko przypadkowe) Z góry dziękuję za odpowiedź. Pozdrawiam serdecznie.
Ponieważ prezydent jest kobieta, więc słowo to pozostaje nieodmienne (podobnie dyrektor, prezes, doktor, profesor, inzynie itp.), a więc "spotkanie z prezdyent B.K. Pozdrawiam także - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 

Szanowny Panie Profesorze!! Mam takie pytanie: Przeprowadziłam wywiad wśród studentów polonistyki, gdyż nurtuje mnie taka sprawa: Czy skrót AGH mozna odmieniać, np z AGHu, ponieważ na owej uczelni uczą, że tego skrótowca sie nie odmienia, a wszelkie skłonności do odmiany są w specyficzny sposób tępione. Studenci polonistyki są zdania, ze można odmieniać, a jak to jest naprawdę?? Z góry dziękuję za pomoc i pozdrawiam serdecznie. Julka z UJ (nie z AGH(u?) )

Droga Pani Julio z UJ (nie z AGH(u?)), skrótowiec AGH (wymawiamy agieha) jest rzeczownikiem nieodmiennym rodzaju żeńskiego (< Akademia), wobec czego X studiuje w AGH (agieha), Dni otwarte AGH (agieha), Przyznano fundusze AGH (agieha). Tak więc nie dziwię się, że na AGH (agieha) uczą poprawnie posługiwać się skrótem nazwy własnej uczelni. Formy odmienne (!agiehu, !agiehem), które spotyka sie w potocznym języku studentów (ale może nie tylko u nich) byłyby dopuszczalne wtedy, gdyby ów skrótowiec był rodzaju męskiego i miał mianownik *agieh, ale wtedy musiałby pochodzić od nazwy zupełnie innej, niezawierającej jako składnik główny rzeczownika żeńskiego, gdyż to główny człon skracanej nazwy narzuca na ogół rodzaj skrótowcom.

A swoją drogą ciekaw jestem, na czym polega ów wspomniany przez Panią "specyficzny sposób" tępienia? Chyba nie zamykają do karceru o chlebie i wodzie?

Pięknie Panią pozdrawiam - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Szanowny Panie Profesorze Ostatni pomiędzy mną a kolegą rozgorzała kłótnia o odmienność słowa "morale" w języku polskim. Jaka forma jest poprawna- Zauważyłem spadek waszych morali/morale? Pozdrawiam i z góry dziękuję za odpowiedź P.T.
Szanowny Panie, ja nie od dziś wiem, żeyję w kraju, gdzie wszyscy że wszystkimi muszą się kłócić, ale przecież tu nie chodzi o rozwiązanie sejmu, ale o rzecz, którą bez kłótni można rozstrzygnąć, sięgając do słownika języka polskiego. A tam można zobaczyć, że rzeczownik morale jest po prostu nieodmienny. Już lepiej byłoby się założyć, np. o przyzwoitą whisky.�A tak - Panowie - upadło Wasze morale. Łączę pozdrowienia - prof. dr hab. Miroslaw Skarżyński
 
Witam, kiedyś mianownikiem liczby mnogiej słowa "postać" było "postacie". Teraz ciągle słyszę "postaci". Nie lubię tej formy i drażni mnie. Która z nich jest poprawna. Pozdrawiam L. Ł.
Z tym "kiedyś" niezupełnie było tak, jak Pan pisze, ale mniejsza z tym. Mianownik liczby mnogiej rzeczownika postać ma dwa wairanty - częstszy - postacie i rzadszy (starszy) - postaci. Oba są poprawne, więc nie musi Pan używać tego, którego Pan nie lubi i po kłopocie. Pozdrawiam - prof. dr hab. Miroslaw Skarżyński
 
Dzień dobry! nurtuje mnie pytanie która forma jest poprawna:' udrażniać' czy 'udrożnić'? Z tą drugą postacią tego wyrazu spotkałam sie w telewizji(reklama).Czy ona także jest poprawna? Dziekuję z góry za odpowiedź!

Czasownik o znaczeniu 'uczynić coś (kanał, rurę itp) drożnym (niezablokowanym)' ma, jak wiele czasowników polskich (np. kupować - kupić, wysłuchiwać - wysłuchać, przerabiać - przerobić, pisać - napisać, itd.) dwie postaci: niedokonaną - udrożniać (nie: !udrażniać, jak jest w pytaniu) i dokonaną - udrożnić. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 

Witam Panie Profesorze! Mam pytanie, czy powinno się używac formy: żywotu czy żywota? Piszę pracę i mam wątpliwosci, gdyż znajduję(najczęściej) w opracowaniach formy typu "żywotu mniejszego", a także formy "żywota". Która z nich jest odpowiednia? Dodam, że forma żywotu jest automatycznie podkreślana jako błędna w edytorze tekstu. Z drugiej strony Marian Plezia używa formy " żywotu"....Nie wiem jak pisać w takiej sytuacji. Proszę o pomoc. Pozdrawiam.

Rzeczownik żywot ma 3 znaczenia; a) 'życie, sposób życia' , b) 'istnienie', c) 'opis życia" Dla dwóch pierwszych znaczeń dopełniacz lp. ma formę żywota, dla trzeciego żywotu. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Jaka jest prawidłowa forma l.poj 1 osoby czasownika "rozumieć"? "Rozumiem" czy "rozumie"?
Jak on rozumie, to i ja rozumiem. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Dzień dobry, bardzo proszę o wskazówkę, jak odmienić imię Ula. Czy poprawnym nagłówkiem listu będzie: "Droga Ulo" czy "Droga Ulu"?? Dziękuję i pozdrawiam!
Poprawna forma wołacza: Droga Ulu. Pozdrawiam także - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 

Dzień dobry Która z poniższych odmian jest prawidłowa: Policja dysponuje dwiema wersjami rysopisów. czy Policja dysponuje dwoma wersjami rysopisów?

Obie weerje są właściwe. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Witam! Chciałbym się dowiedzieć jaka jest poprawna wersja: organy administracji publicznej czy organa administracji publicznej? A może obie są poprawne? Pozdrawiam!
Obie wersje (organa - organy administracji...) są poprawne, ale Słownik poprawnej polszczyzny wariant z końcowką -a stawia na pierwszym miejscu. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Będzie padać deszcz będzie wiać - �wiatr będzie padał deszcz będzie wiał wiatr czy te drugie formy są niepoprawne dlatego, że padał, wiał jest w czasie przeszłym - a my pytamy o przyszłość??
Obie wresje są poprawne. Rozkladanie złozonej formy na czynniki pierwsze i "logiczne" rozważania�są bez sensu. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowny Panie Profesorze, W Polsce organizację pozarządową określa się angielskim skrótem NGO (non-governmental organization). Czy ten skrót należy odmieniać tak jak skrót VAT? Jeśli tak, jak sobie poradzić z odmianą skrótu w l. mnogiej? Non-governmental organizations, czyli NGOs, czyli NGOs-ów?, czyli podwójna końcówka l. mn.? Pozdrawiam Irena
Szanowna Pani, nie wiem, kto w Polsce używa tego skrótu, ale mniejsza z tym. Jak sama Pani zauważa te organizacje mają polską nazwę "organizacje pozarządowe" i można jej spokojnie używać w polskich tekstach, przeznaczonych dla polskiego czytelnika i nie dodawać do i tak dużej liczby zbędnych zapożyczeń lat ostatnich jeszcze jednego. Pozdrawiam serdecznie - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Witam, mam pytanie dotyczące odmiany rzeczownika "rola" (w znaczeniu duża rolka). Jak powinno się powiedzieć: Zamawiam pięć roli? (rol?, ról?).

Forma dopełniacza liczby mnogiej to ról (pięć ról) - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 

Prosze o podanie biernika liczby pojedynczej rzeczownika "tulipan" oraz biernika liczby mnogiej rzeczownika "aniol". Przepraszam, ze brak kropek i kresek, ale nie mam polskich czcionek. Serdecznie dziekuje za informacje.

Witam Panią w naszej poradni.

"Tulipan" w bierniku l. poj. ma dwie formy - "tulipan" (jak w mianowniku) oraz "tulipana" (jak w dopełniaczu). Pierwsza z nich należy do starannej odmiany języka polskiego, druga - do jego odmiany potocznej. Tak więc możemy kupić tulipan - albo - potocznie: tulipana.

Jeśli chodzi o biernik l. mnogiej rzeczownika "anioł", to i tu mamy dwie formy wariantywne: anioł-y - i - anioł-ów.

Czy ktoś kiedyś widział anioły // aniołów?

W tym wypadku jednak obie formy nie�należą do różnych odmian stylistycznych języka, jak to było z tulipanem. O ich wartościowaniu w normie językowej można tylko wnioskować z kolejności ich podawania w "Słowniku poprawnej polszczyzny PWN" pod red. A. Markowskiego, gdzie na pierwszym miejscu są anioły, na drugim aniołów.

�Serdecznie Panią pozdrawiam - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Witam, Mam wielką prośbę. Nie jestem pewna, jak należy odmienić słowo "DONAT" w liczbie mnogiej. Służymy doradztwem w zakresie wypieku DONATÓW. Służymy doradztwem w zakresie wypieku DONAT. Za udzieloną odpowiedź z góry dziekuję. M.I.

Szanowna Pani,

nie wiem, co prawda, co to jest ów donat (chętnie bym się dowiedział) i nie znalazłem w dostępnych mi źródłach tego wyrazu jako nazwy - wypieku? Zakładam, że jest to rzeczownik rodzaju męskiego, z grubsza rzecz biorąc, więc ...służymy doradztwem w zakresie wypieku donatów, cokolwiek za tą nazwą, związaną z nią czynnością�i propozycją w tytm zdaniu miałoby się kryć. Łaczę pozdrowienia - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

 
Napisalem w mailu do kolezanki:"Wolę poczekać, odczekać czasami parę dni, ale żebyś dostała coś wyjątkowego, szczerego, od siebie." - chyba powinienem napisac "ode mnie"... ? Sie zblaznilem :(
Nie da się ukryć, ale na to nic nie poradzę - prof.dr hab. Mirosław Skarzyński
 
Profesorzy czy profesorowie? Psycholodzy czy psychologowie? Znikł czy zniknął?
Profesorowie (wariant profesorzy jest rzadko używany), psycholodzy albo psychologowie (oba warianty są równorzędne), zniknął albo znikł (podobnie) – prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Witam,Proszę o informacje czy dopuszczalne jest uzyć formy PŁUKAM zamiast PŁUCZĘ.
Nie jest to forma poprawna, należy używać "płuczę" - prof. dr hab. Mirosław Skarzyński
 
Jeszcze jedno pytanie: Jak będzie wyglądać forma imiesłowu przysłówkowego uprzedniego od czasownika "oglądnąć"? Z góry dziękuję.

Pozdrawiam.Ewelina
Bardzo prosto – oglądnąwszy. – prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Czy poprawnie jest używane w reklamach telewizyjnych zwrotu np. czekolada - 100 gram, proszek do prania 750 gram. Czy powinno się używać formy 100 gramów? Czy w telewizji mówią niepoprawnie? Dziękuję za odpowiedź.
Niepoprawne. Mówi się dwa gramy, 50 gramów, 100 gramów - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Proszę o odpowiedź:1.Jak poprawnie pisać skróty: dag czy dkg(dekagramy. 2. Ze śmiećmi czy śmieciami. 3.Pościel-isz czy pościel-esz, 4. N.l.mn. konie - Końmi czy koniami, 5.Jak odmienić wyraz folk(D. l.poj.): folk-a czy folk-u. Czy mógłby Pan Profesor polecić dobrą książkę z zasadami pisowni polskiej i interpunkcji? Z góry dziękuję
Spróbuję odpowiedzieć: ad 1. pisze się dag (bez kropki), ale czyta się cały wyraz: dekagram, dekagramów etc., a wić 1 dag (= jeden dekagram), 10 dag (= dziesięć dekagramów a. dziesięć deka). Ad 2. śmieciami bez wątpienia. Ad 3. pościelisz. Ad 4. końmi. Ad 5. folku. A dobra książka? - proponuję Słownik ortograficzny języka polskiego PWN pod red. A. Markowskiego albo któryś ze słowników ortograficznych pod redakcją (lub autorstwa) E. Polańskiego. Pożyteczny też jest, ładnie napisany Słownik interpunkcyjny języka polskiego z zasadami przestankowania Jerzego Podrackiego (seria "Z Krukiem" PWN). A ze względu na pytania 1-5 pozwolę sobie zarekomnendować "Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN" pod red.A.Markowskiego, nie tylko ze względu na hasła szczegółowe, ale i (a może przede wszystkim) ze względu na część "Hasła problemowe" Pozdrawiam serdecznie - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
czy mówi się:przyślij mi zdjęcie kirkutu czy kirkuta?"
Bez wątpienia kirkutu. - prof. dr hab. Mirosław Skarzyński
 
Jak powinno sie odmieniać rzeczowniki:

1)rodzynki w dopełniaczu - rodzynek czy rodzynków; 2)słonie w narzędniku - słońmi czy słoniami; słoń w celowniku - słoniowi? a dlaczego kotu, a nie kotowi.
Ad 1. W dopełniaczu liczby mnogiej mówimy: rodzynków, skoro rodzynek jest rodzaju męskiego, ale jeśli wolimy rodzynkę (r. żeński - rodzynka w mianowniku), to rodzynek; ad 2. słoniami (narzędnik lm), natomiast w celowniku bez wątpienia przyglądamy się słoniowi. A dlaczego kot-u a nie kot-owi? Bo tak się zwyczajowo przyjęło w języku polskim mówić. Nie ma tu innych uzasadnień. - prof. dr hab. Mirosław Skarzyński
 
Szanowny Panie Profesorze!

Nie wiem, która z form jest poprawna i dlaczego: Ulićą szły przebrane dziwacznie postacie/czy postaci?
Obie formy są poprawne, przy czym częstsza jest wersja 'postacie' niż starsza 'postaci'. Końcówka -i w mianowniku l.mn. rzeczowników żeńskich z tematami zakończonymi na spółgłoskę (postać, maść, brew) jest odziedziczona przez język polski jeszcze z epoki prasłowiańskiej, ale mniej więcej od wieku XVI zaczęła być wypierana w mianowniku lmn przez końcówkę -e, charakteryzującą rzeczowniki żeńskie samogłoskowe. Proces ten nasilił się od 2. poł. w. XVIII, ale do dziś pozostała jakaś liczba rzeczowników mających podwójne formy mianownika lmn (garść, postać, wieś i parę in). - prof. dr hab. Mirosław Skarzyński
 
!.Czy poprawna forma 1. os l.p. cz. przeszłego od czasownika pójść brzmi poszłem czy poszedłem?

2.mówimy że nie ma króli, czy królów?

Z góry serdecznie dziękuję za odpowiedzi.Pozdrawiam
Ad. 1. Poprawnie po polsku mówi się w 1. os. lp r. męskiego cz. przeszłego „poszedłem”, „szedłem”, „wyszedłem” itd. w odróżnieniu od r. żeńskiego: „poszłam”, „wyszłam” itd.; Ad 2.: Ponieważ nie wiem, o który wyraz „król” chodzi, wiec na wszelki wypadek podaję: D lm rzecz „król” w znaczeniu ‘monarcha’ brzmi – „królów”; w znaczeniu ‘jedna z figur w kartach’ – króli; w znaczeniu ‘królik’ – „króli”. Również pozdrawiam – prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Czy rzeczownik "forum" posiada liczbę mnogą? Słownik języka polskiego pod red. Szymczyka mówi, że nie, natomiast bardzo często słyszy się "fora" na "forach" itp, zwłaszcza w odniesieniu do forum (forów) internetowych.

z góry dziękuję.
Rzeczownik "forum" ma liczbę mnogą; w mianowniku brzmi ona właśnie "fora", a w dopełniaczu "forów" Odnośne hasło w SJP Szymczaka (nie: Szymczyka) zawiera po prostu niewłaściwą informację fleksyjną. O wiele lepiej hasło to opracowane jest w "Uniwersalnym słowniku języka polskiego PWN" pod red. S. Dubisza, a także w "Nowym słowniku poprawnej polszczyzny PWN" pod red. A. Markowskiego. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński.
 
Witam panie profesorze, mam takie pytanie: jak się powinno mówić , ze jest coś gdzieś "napisane"czy "pisze". Zawsze sądziłam, że tylko to pierwsze jest prawidłowe, tymczasem usłyszałam gdzies, ze "pisze" jest tez prawidłowe.Z poważaniem
Ma Pani rację, poprawnie jest: "coś jest napisane", natomiast konstrukcje typu "w gazecie pisze, że..." są używane z języku potocznym i niekoniecznie akceptowane przez poprawnościowców. - prof. dr hab. M. Skarżyński
 
Który zwrot jest poprawny "wymyślić", czy "wymyśleć" i dlaczego? A może dopuszczalne jest korzystanie z ich obu? Uprzejmie proszę o odpowiedź i pozdrawiam.
Gwoli ścisłości, nie o zwrot Pani pyta, ale o formę czasownika zwaną bezokolicznikiem. Poprawna jest wersja "wymyślić", natomiast "wymyśleć" kwalifikowane jest jako błędne. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Witam, mam 3 pytania.

1."Ojciec", l.mn "ojcowie", a jak będzie z jegosynonimem, "tata" ?

2."Szłam" czy "Szłyśmy" z koleżanką...

3.Czy PESEL się odmienia? Zapomniałam mojego pesela, pesla, peselu... ???

Dziękuję.
Ad 1. Rzeczownik "tata" w lmn jest raczej rzadko używany, ale jeśli już, to Mian. lmn - tatowie, Dop. Bier. - tatów. Ad 2. szłam z koleżanką albo szłyśmy z koleżanką. Obie formy poprawne. Ad 3. PESEL: Dop. Msc. - PESEL-u; Narz. - PESEL-em. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
W wielu powieściach, magazynach czy też na filmach słychać/widać formę od czasownika "znikać" brzmiącą "znikł". Czy jest ona prawidłowa, czy funkcjonuje tylko forma "zniknął".
Wszystko w porządku, obie formy są poprawne i można ich spokojnie uzywać wymiennie., pod warunkiem, że będziemy je uznawali za formy czasownika "zniknąć', a nie "znikać" - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowny Panie Profesorze! Czy poprawnie jest używana następująca forma rzeczownika- postać- w l.mn. "te postaci". Łączę pozdrowienia i wyrazy uznania za to, że KTOŚ czuwa nad poprawnością naszego języka. Jadwiga
Szanowna Pani Jadwigo, dziękuję za miłe slowa, choc ja nie czuwam nad niczym, ja tylko doradzam w miarę swoich mozliwości i pomagam. Ot i wszystko. Konstrukcja "te postaci jest jak najbardziej poprawne, choć rzadsza niż "te postacie. Serdecznie pozdrawiam - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Witam,nie jestem pewny co do poprawnosci zdania:"Zaznacz, w jakim stopniu oddziaływuje to zjawisko na Ciebie?" Interesuje mnie wyraz "oddziaływuje", czy został użyty w odpowiedniej formie.Dziekuje za odpowiedzi pozdrawiam
Ta forma, której Pan użył w przytoczonym zdaniu, jest błędna. Mowi się albo: oddziałuje, albo - forma rzadsza - oddziaływa. Przy okazji chciałbym zauważyć, że nie trzeba pisać: ...nie jestem pewny co do poprawności zdania.., ale: ... nie jestem pewny poprawności zdania... - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Czy lepiej jest mówić tych "radiów",czy tych "radioodbiorników"? Dziekuję.
Szanowny Panie, dopełniacz liczby mnogiej rzeczownika "radio" brzmi istotnie "radiów" i jest to forma jak najbardziej poprawna, a jednocześnie niezmiernie rzadko spotykana, stąd wywołuje u wielu osób zdziwienie. Oczywiście można używać też dopełniacza liczby mnogiej rzeczownika "radioodbiornik" - "radioodbiorników". Wybór należy do mówiącego. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowny Panie Profesorze, mój problem polega na tym, że nie wiem czy znam dwie panie filolog czy dwie panie filolożki, a może powinnam powiedzieć jeszcze inaczej? Dziękuję i serdecznie pozdrawiam.
Niewątpliwie zna Pani dwie panie filolog i nawet jeśli pozna Pani ich więcej, to może Pani spokojnie mówić tak samo, tzn. używając rzeczownika "filolog" jako nieodmiennego. Rzeczownik filolożka "Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN" pod red. A. Markowskiego kwalifikuje jako niepoprawny. Oczywiście panie feministki mają na ten temat zupełnie odmienny pogląd. Serdecznie pozdrawiam -- prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Chciałabym się dowiedzieć, która forma liczby mnogiej słowa "talent" jest poprawna:"talenty", czy może "talenta", wcześniej raczej nie miałam wątpilwości ale spotkałam się zarówno z jedną, jak i drugą.
Jedyną poprawną formą mianownika lm rzeczownika "talent" jest: "talenty". Forma "talenta", dawniej uzywana, jest obecnie kwalifikowana jako niepoprawna. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Chciałabym sie dowiedzieć, czy to prawda,że forma "poszłem", "szłem" została uznana za poprawną tak jak "poszedłem"i"szedłem.
Przytoczone formy "poszłem", "szlem" i im podobne nie są poprawne i nie sądzę, by za takie uznane zostały w najbliższej przyszłości. - prof. dr hab. Mirosław Skarżynski
 
Mam pytanie odnośnie formy wymowy wyrazu MECZ,a konkretnie: za kazdym razem gdy czytam gazetę lub oglądam mecz w tv, dziennikarze używają ormy:"wiele meczów". Czy poprawnie nie powinno byc:"wiele meczy"? Przecież np. słowo "miecz" odmienia się: "wiele mieczy" a nie "wiele mieczow". Prawda? Jacek z Krakowa
Panie Jacku, muszę Pana rozczarować, bowiem w tym wypadku dziennikarze mają rację (co nie jest częste u dziennikarzy sportowych, znanych z językowej inwencji, że wspomnę tylko sprzed lat, jak zachwycony sprawozdawca z Wyścigu Pokoju, po zwycięstwie któregoś z naszych kolarzy nazwał go "cudownym dzieckiem dwóch pedałów". Ale poważnie; otóż forma dopełniacza l. mnogiej rzeczownika "mecz" brzmi jednak "meczów". Co zaś się tyczy miecza, to ten sam przypadek i w tej samej liczbie brzmi "mieczy", ale jest też rzadsza forma, dopuszczona przez normę poprawnościową - "mieczów". - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Zaciekawił mnie ostatnio frazeologizm: łaknąć czegoś jak kania dżdżu. Postanowiłem sięgnąć po Słownik jęsyka polskiego, by poznać formę M. l. poj. wyrazu dżdżu. Dlaczego owej formy słownik nie podaje i czy w ogóle jest możliwa taka forma?

DZiękuję:-)))
Pewnie dlatego nie podaje, że mianownik tego rzeczownika brzmi "deszcz". A na dodatek pozwolę sobie dołączyć Pani hasło ze "Słownika poprawnej polszczyzny PWN": "dżdżu m II Dawna forma D. lp rzeczownika deszcz, mającego wtedy w innych przypadkach formy: C. dżdżowi, N. dżdżem, Ms. dżdżu, lm MB. dżdże, D. dżdżów, C. dżdżom, N. dżdżami, Ms. dżdżach. (Forma B. lp tego wyrazu nie istnieje.) Współcześnie wszystkich tych form używa się jako podniosłych lub poetyckich. Forma dżdżu występuje też we frazeologii: Czekać, łaknąć, pragnąć, wyglądać czegoś jak kania dżdżu ." Łączę pozdrowienia - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Wielce Szanowny Panie Profesorze, "piję jedną coca-colę", a co by było, gdybym wypił ich sześć? Czy mógłbym o sobie powiedzieć, że "wypiłem sześć coca-col" czy "wypiłem sześć coca-cul", a może jeszcze inaczej? Pozdrawiam serdecznie.
Szanowny Panie, jesli chce Pan sobie rujnoważ żoładek, to Pana decyzja, niezależnie o tego jednak, ile Pan tego płynu w porcjach wypije, wypije pan X coca-coli, czyli w mniejszej ilości np, sześć coca-coli (co znaczy sześć puszek a. butelek) - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński ----- Original Message ----- From: To: "Administrator PJIP" Sent: Wednesday, October 15, 2003 6:02 PM Subject: .oO-[138]-Oo. .oO-Zapytanie do PJIP-Oo. > > Wielce Szanowny Panie Profesorze, "piję jedną coca-colę", a co by było, gdybym wypił ich sześć? Czy mógłbym o sobie powiedzieć, że "wypiłem sześć coca-col" czy "wypiłem sześć coca-cul", a może jeszcze inaczej? Pozdrawiam serdecznie.
 
Nie potrafię wymyślić - jak wyglądają czasowniki "móc" i "woleć" w trybie rozkazującym?
Tu nie ma czego wymyślać, oba czasowniki nie mają form trrybu rozkazującego. -- prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Jestem nauczycielka jezyka polskiego w Niemczech. Ostatnio zastanawialismy sie nad forma rzeczownika "ojciec"w celowniku. Wedlug regul podawanych przez gramatyki jezyka polskiego forma wielosylabowych rzeczownikow rodzaju meskiego w celowniku ma koncowke -owi,np.:dyrektorowi, nauczycielowi. Dlaczego wiec w przypadku ojciec mamy do czynienia z forma "ojcu", a nie "ojcowi", a moze obydwie formy sa poprawne. Odwrotna sytuacja ma miejsce przypadku "syn"- celownik "synowi". Czy sa to wyjatki od tej reguly? Prosze mi pomoc.
Szanowna Pani, W celowniku liczby pojedynczej rzeczowników męskich dominująca końcówka to, jak Pani pisze, -owi i jest to stan współczesny, który wytworzył się historii języka polskiego, a którego istota sprowadzała się do zastąpienia pierwotnej końcówki -u przez wyrazistszą, -owi. Natomiast końcówka -u utrzymała się w pewnej niewielkiej zresztą liczbie wyrazów o dużej frekwencji tekstowej, np. bratu, panu, księdzu, Bogu, diabłu, psu, kotu, światu, chłopu, katu, – no i – ojcu. Łączenie końcówki –u z długością wyrazu w sylabach, co czynią niektóre gramatyki, nie jest zbyt ścisłe, jak widać. Lepiej już, ucząc tego przypadka, podać listę nieregularności, złożoną (to zależy od poziomu nauczania polskiego jako obcego) z najczęstszych czy bardzo często używanych wyrazów. Natomiast norma „ojcowi” jest niepoprawna. Serdecznie pozdrawiam – prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowny Panie Profesorze, czy poprawną formą jest bezpłatnego voucheru czy vouchera. Dziękuję.
Zacznę od tego, że kryteria doboru końcówki –a i końcówki –u dopełniacza liczby pojedynczej rzeczowników rodzaju męskiego nie są zbyt precyzyjnie określone w polszczyźnie. Na ogół końcówka –a łączy się z rzeczownikami męskimi żywotnymi (nauczyciela, robotnika, psa, krokodyla, niedźwiadka – ale są wyjątki: wołu, bawołu), a także z wieloma rzeczownikami męskimi nieżywotnymi, które można grupować w klasy o wspólnym znaczeniu, np. rzeczowniki nazywające narzędzia (młotka, klucza), naczynia (czajnika, kieliszka), nazwy miar i wag (hektara, kilograma), liczb (tysiąca, miliona), nazwy tańców, gier (walca, fokstrota, pokera, brydża) i in. Natomiast końcówka –u łączy się na ogół męskimi rzeczownikami nieżywotnymi, w tym z wieloma rzeczownikami abstrakcyjnymi (zachodu), zbiorowymi (tłumu) i tzw. materiałowymi (cukru, piasku). Bywa i tak, że różnica końcówek –a, -u jest wykorzystywana do rozróżniania dwóch znaczeń danego rzeczownika, np. przypadku ‘traf, zbieg okoliczności’ i przypadka ‘forma deklinacyjna’ czy bala ‘kłoda’ i balu ‘rodzaj zabawy tanecznej’. Jak widać, sytuacja nie jest budująca, ale owo zamieszanie, czy – jak kto woli – niejasność kryteriów jest faktem i nic na to nie poradzimy. W konkretnym przypadku „voucheru” czy „vouchera” za wariantem z –u przemawiać mógłby fakt, że jest to rzeczownik nieżywotny oraz to, ze jest to rzeczownik obcy, a są precedensy, iż zapożyczone rzeczowniki rodzaju męskonieżywotnego te końcówkę często przyjmują w dopełniaczu. Nie da się jednak ukryć, że w użyciu jest ów drugi wariant (vouchera), pierwszy zdarzyło mi się usłyszeć zaledwie kilka razy w ciągu wielu lat. Co ciekawe, interesujący nas rzeczownik notuje tylko „Nowy słownik ortograficzny języka polskiego PWN” i tam jako forma dopełniacza liczby pojedynczych podana jest wersja „vouchera”. – prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowny Panie Profesorze! Mam problem z odmianą rzeczownika "ksiądz" przez W. lp. oraz C.B.N.Msc. i W.lm.
Problem dość nieskomplikowany, bo choć sam rzeczownik fleksyjnie ciekawy, to na tyle częsty w użyciu, że nie powinien sprawiać trudności. A więc W lp. - księże; C lmn. księżom; B lmn. księży, N lmn. księżmi; Msc. lmn. (z przyimkiem) księżach; W. lmm. księża. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Witam! Mam następujący problem: które pytanie brzmi poprawnie? - "kiedy będziesz występować", czy "kiedy będziesz występowała"?
Obie wersje są poprawne, ponieważ w języku polskim są dwa sposoby tworzenia form czasu przyszłego złożonego czasowników niedokonanych i żadna z nich nie jest lepsza od drugiej - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Jak brzmi (wygląda?) rzeczownik "patogen" w dopełniaczu: patogenu (jak - genu) czy patogena (jak sugerują fitopatoldzy). Z góry dziękuję za odpowiedź. Anna Migdał
Przepraszam, że odpowiadam z opóźnieniem, ale miałem kilka dni wakacji. Otóż niezależnie od tego, co sugerują fitopatolodzy, dopełniacz liczby pojedynczej rzeczownika "patogen" ma postać: "patogenu" i taką informację podaje także "Słownik języka polskiego PWN", t. I-III. -- prof. dr hab. Mirosław Sklarżyński
 
Mam pytanie dotyczące odmiany rzeczownika tata w liczbie pojedynczej w narzędniku powinno być "z tatą "czy "z tatem" ?
Co prawda, jak dotąd tylko mężczyzna może być tatą, a i nazywający go rzeczownik jest rodzaju męskiego (ten tata, tego taty.), ale odmienia się według żeńskiej deklinacji - czyli w NARZĘDNIKU liczby poj. regularna forma to to: TATĄ (a więc "z tatą" - jak "z mamą", "z koleżanką"). Tenże rzeczownik ma jeszcze postać inną, mianowicie TATO, również rodzaju męskiego ("ten tato"), który z kolei odmienia się jeszcze dziwniej, bo w liczbie pojedynczej albo według deklinacji żeńskiej (a więc tak jak TATA), albo według deklinacji nijakiej. Według tej drugiej odmiany w Narz. l. poj. ma on wówczas formę "z tatem". Natomiast w liczbie mnogiej, choć te formy są używane bardzo rzadko, oba warianty (tata i tato) odmieniają się według deklinacji męskiej ((ci) tatowie, (tych) tatów,.). Jak widać być tatą jest trudno nie tylko w życiu, ale także w języku (polskim). O ile wiem, mamy nie mają takich kłopotów (w języku). - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowny Poradniku! Są śliczne kierpce, ale nie ma czego? - kierpcy, kierpiec, kierpców?

Z poważaniem.

JK
Mimo że są śliczne, nie radziłbym kupować kierpców, bo niekoniecznie musza być wygodne. A więc - nie ma kierpców! prof. dr hab. Mirosław Skarżyński (od dziś poradnik)
 
Mam problem z odmianą liczby mnogiej wyrazu: podkoszulek. Czy poprawnie mówimy nie mam podkoszulków czy nie mam podkoszulek?
To ciekawe, jak różne rzeczy dziedziczone są z pokolenia na pokolenia. Ten właśnie problem pamiętam z jakiejś pogadanki o języku jeszcze z lat szkolnych, czyli mniej więcej sprzed trzydziestu paru. Potem jeszcze parę razy od czasu do czasu natykałem się na niego. Ale już poważnie: podkoszulek jest rzeczownikiem rodzaju męskiego – ‘to, co wkłada się pod koszulę’ – wobec czego i Pan, i ja nie mamy podkoszulków, przynajmniej w tym tekście, bo przecież nie będziemy licytować się swoją garderobą. Pozdrawiam serdecznie – prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Która forma jest poprawna ?

- Powierzchnię tę omywa gaz

- Powierzchnię tą omywa gaz
W starannej polszczyźnie mówionej i pisanej powinno się używać formy TĘ, natomiast forma TĄ jest dopuszczalna w mówionym języku potocznym, choć nie zaszkodzi używać i tam formy uznanej za staranniejszą. prof. dr hab. M. Skarżyński
 
Które sformułowanie jest poprawne? Jeśli obydwa, to w jakich sytuacjach można stosować, odpowiednio jedno lub drugie?

Sformułowania:

1) Otrzymałem (wysłałem) sms.

2) Otrzymałem (wysłałem) sms-a

Dziękuję, miałem odszukiwać telefon do prof. Miodka:) Myślę, że jednak świetnie trafiłem:) Myślę, że pomogą państwo jeszcze nie jeden raz studentowi z PŁ, któremu zależy na tym, aby poprawnie formułować wypowiedzi w ojczystym języku.
Oczywiście, że z przyjemnością pomogę studentowi PŁ, zwłaszcza że nawet w środku nocy, o 2.37 interesują go sprawy językowe, co chyba bardzo rzadko się zdarza na tym świecie. Skrótowiec sms jest rzeczownikiem męskim nieżywotnym, zaś w połączeniu z czasownikami "otrzymać", "wysłać" używa się go w bierniku. W zasadzie jako rzeczownik męski nieżywotny, powinien on mieć w tym przypadku taką samą postać, jak jego mianownik, a więc "otrzymałem // wysłałem sms". Trzeba jednak zauważyć, że we współczesnym języku polskim, a dokładniej w jego potocznej wersji, znacznie poszerza się używanie w bierniku liczby pojedyńczej rzeczowników męskich nieżywotnych końcówki -a, na podobieństwo konstrukcji: "kupić mercedesa", "tańczyć walca", "wypalić papierosa", "zjeść hamburgera" itp., a więc używanie takiej końcówki, która w tym przypadku jest charakterystyczna dla rzeczowników męskich żywotnych - np. "poznać czlowieka", "zobaczyć psa", "hodować kanarka". Ta ekspansja wspomnianej końcówki, znana w polszczyźnie od dłuższego czasu, staje się coraz mocniejsza i być może kiedyś zwycięży. Jak jednak ocenić z punktu widzenia poprawności wariantywne konstrukcje, o ktore Pan pyta? Otóż można by powiedzieć tak: w starannej polszczyźnie pisanej i mowionej za właściwą i godną polecenia uznałbym wersję "wysłać, otrzymać sms". Natomiast w jezyku potocznym, gdzie norma poprawnościowa staje sie bardziej liberalna, można powiedzieć: "wysłałem, otrzymałem smsa". Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, aby używać tylko tego staranniejszego wariantu sms). Łączę pozdrowienia - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński
 
Szanowni Państwo.

Między mną, a moimi znajomymi powstał pewien spór. Otóż mówi się "w domu towarowym", czy "w domie towarowym"? Ja uważam, że ta druga forma jest poprawna, gdyż pamiętam, że na lekcjach języka polskiego w szkole podstawowej była o tym mowa. Nie potrafię jednak uzasadnić, dlaczego drugi ze zwrotów jest zbudowany prawidłowo. Może jednak się mylę... Proszę o pomoc w rozstrzygnięciu sporu.
Myślę, że spór jest tu zupełnie niepotrzebny. Wyraz "dom" w "domu towarowym" jest pod względem jego odmiany tym samym "domem", co każdy inny "dom", wobec czego w miejscowniku l. poj. będzie miał tę samą co dom "nietowarowy" końcowkę "-u" i nie ma żadnego powodu, aby było inaczej. Ta sama uwaga dotyczy "domu kultury" (w domu kultury) i "domu mody" (w domu mody - o ile taka instytucja jeszcze istnieje), a także wszelkich innych istniejących lub mogących się pojawić w przyszłości domów. Nie wydaje mi się, by jakikolwiek nauczyciel języka polskiego mógł zalecać wersję „w domie mody”, świadczyłoby to o nim jak najgorzej. Mirosław Skarżyński
 
Mam problem z odmianą słowa: tło. Chodzi konkretnie o dopełniacz liczby mnogiej.

Poprawna forma brzmi teł, czy cieł?
Oczywiście tylko teł. Jest to rzadko używana forma, ale nie ma powodu, by nastąpiła tu wymiana t - ć. - Mirosław Skarżyński
 
mam problem z odmianą słowa JUWENALIA - jak jest poprawnie - program juwenaliów czy juwenalii?
Bardzo dziękuję za pytanie. Juwenalia to rzeczownik należący do grupy tzw. pluraliów tantum, tj. tych rzeczowników, których formy deklinacyjne występują wyłącznie w liczbie mnogiej. W dopełniaczu wyraz ten ma końcówkę -ów, a więc tylko można powiedzieć czy napisać program juwenaliów, nie zaś (!)program juwenalii. Do tego samego typu deklinacyjnego należy jeszzce kilkanaście innych rzeczowników w języku polskim, np. chemikalia, archiwalia, passacaglia, imponderabilia, memorabilia, juwenilia itp. Wszystkie one w dopełniaczu mają tę samą końcówkę -ów - M. Skarżyński
 
Linki
Realizacja: Mikołaj Michalczyk