Futbol
Süperlig
TFF 1. Lig
3.Lig
Avrupadan Futbol
Dünyadan Futbol
Şampiyonlar Ligi
Milli Takım
Türkiye Kupası
Dünya Kupası
UEFA Kupası
Euro 2008
Taraftar
Haberler
Amatör
Basketbol
Salon Sporları
Motor Sporları
Uzakdoğu Sporları
Diğer Sporlar
Olimpiyatlar
İnciler
Mizah
Nostalji
Haftanın Sorusu
Kupa Tarihi
Medya
Haberler
Okur Mektubu
Yazarlar
Arşiv

Henry Pears?tan Frankfurt?a Türk futbolunun kupa serüveni
ÖMER ALTAY
Türk futbolunda kulüpler arasındaki rekabet, lig mücadelelerinin yanı sıra düzenlenen kupalarla da besleniyor. Maç takvimlerinin değişkenliği, sezon öncesi ve devre arası hazırlıkları, ekonomik getirisi, taraftarın ilgisi ve benzer kriterler kupaların ömrünü belirliyor. Cumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık Kupası yakın dönemde tedavülden kaldırıldı. TSYD Kupası da üç büyüklerin sezon öncesi gerilimden kaçması nedeniyle tarih oldu. Ancak lig ve kupa şampiyonunun kozlarını paylaştığı Cumhurbaşkanlığı Kupası?nın yeni versiyonu, hafta sonunda Almanya?da ?Süper Kupa? adıyla vizyona sokuldu.

Kulüplerarası rekabette lig ve kupa elbette iç rekabetin en büyük iki yarışma hedefi. Süper Lig?de F.Bahçe ve G.Saray 16?şar şampiyonlukla yarışı önde sürdürüyor. Beşiktaş 10 şampiyonlukla 3. sırada. Trabzonspor?un da 6 lig şampiyonluğu bulunuyor. Türkiye Kupası?nın ismi daha sonra Federasyon Kupası?na dönüştürülürken heyecanı da katlanarak arttı. Federasyon Kupası?nda dört büyükler arasındaki rekabetin tartışmasız lideri G.Saray. Sarı-Kırmızılılar 14 kez kupayı müzelerine taşırken, Trabzonspor 7, Beşiktaş 6 ve F.Bahçe de 4 kez kupa şampiyonu oldu. Lig ve kupa şampiyonlarını buluşturan Cumhurbaşkanlığı Kupası?nı 10 kez G.Saray kazandı. Beşiktaş ve Trabzonspor 7?şer kez şampiyon olurken, F.Bahçe?nin müzesinde de 6 Cumhurbaşkanlığı Kupası yer alıyor. 1990?lara gelindiğinde tarihe karışan Başbakanlık Kupası?nda dört büyüklerin lideri F.Bahçe. Sarı-Lacivertli ekip bu kupayı 8 kez kazanırken, Beşiktaş?ın 6, G.Saray ile Trabzonspor?un ise 5?er şampiyonluğu var. Dört büyükler arasındaki rekabette G.Saray, Avrupa Süper Kupası ve UEFA Kupası şampiyonlukları ile gıpta ediliyor.


Türk futbolunun kupalar serüveni

Henry Pears Kupası: 1904?te başlayan İstanbul Futbol Ligi?ne Pazar Ligi de deniyordu. Ligin kurucularından olan İngiliz avukat Henry Pears, heyecan unsurunu yükseltmek için Londra?dan harika bir gümüş kupa getirdi. Bu kupayı, 10 yıl içinde en çok şampiyonluk kazanan takıma vereceğini açıkladı. 1904-14 yılları arasında İstanbul Ligi?nde en çok şampiyon olan G.Saray kupayı kazandı.

Union Club Kupası: 1905 doğumlu G.Saray?ın tarihinde kazandığı ilk kupadır. G.Saray ile Kadıköy arasındaki rekabeti gözlemleyen Union Kulübü, ligdeki iki takımın yapacağı maç için ortaya bir kupa koydu. 31 Ocak 1909 günü Kadıköy?ü 4-0 mağlup eden G.Saray ilk kupasını müzesine taşıdı.

G.Saray Kupası: G.Saray Kulübü tarafından 1921 ve 1922?de iki kupa düzenlendi. Vefa, Anadolu, Darüşşafaka, Hilal, Altınordu gibi takımların da sahne aldığı kupanın ikisini de organizatör G.Saray kazandı.

Gazi Büstü Kupası: Tayyare Cemiyeti tarafından G.Saray-F.Bahçe karşılaşması için konulan Gazi Büstü ödülü Atatürk hayatta iken düzenlendi. 1928?de 3-3 ve 4-0?lık maçlardan sonra kupa G.Saray?ın oldu.

İstanbul Şildi: CHP İstanbul Merkezi, 1929-30 sezonu başında İstanbul?un bütün federe kulüplerini kapsayacak bir turnuva düzenledi. Elemeli turnuva 10 yıla uzanıyordu. 10 yılda en fazla şampiyon olacak takıma verilmek üzere ortaya bir şild koydu. Bu süreçte 7 kez düzenlenebilen turnuvada 4 kez şampiyon olan F.Bahçe şildin sahibi oldu.

Kaideli Heykel: F.Bahçe Stadı?nın açılış anısını güçlendirmek amacıyla F.Bahçe ile G.Saray arasında oynanan maçta ortaya ödül olarak bir ?Kaideli Heykel? konuldu. 13 Mayıs 1932 günkü maçı 2-1 kazanan G.Saray heykelin sahibi oldu.

Tayyare Kupası: 1937-38?deki Tayyare Kupası?nı müzesine taşıyan Beşiktaş oldu.

Stadyum Kupası: 1939 Kurban Bayramı?nda düzenlenen Kurtuluş, Şişli ve Beyoğlu takımlarının da katıldığı Stadyum Kupası?nı tüm rakiplerini 3?er golle deviren G.Saray kazandı.

Maarif Kupası: Milli Küme?nin ismi Maarif Kupası olarak değiştirildi. Ancak bu kupada, kulüpler arasında gelir paylaşımı yönünden sıkıntılar yaşandı. 1940?ların başında G.Saray, hasılat anlaşmazlığı nedeniyle F.Bahçe ve Beşiktaş maçlarına çıkmadı.

Tan Kupası: 1939?un mayıs ve eylül aylarında G.Saray ve F.Bahçe arasında Tan Gazetesi tarafından düzenlenen iki kupa maçını da (4-1, 4-0) G.Saray kazandı.

Yarımşar Saatli Maçlar Turnuvası: 1940?da düzenlenen bu ilginç turnuvada maçlar 30?ar dakika üzerinden yapıldı. Bu kısa metrajlı maçlarda Kurtuluş, Şişli ve Beyoğlu?nu mağlup eden G.Saray kupanın sahibi oldu.

Vatan Gazetesi Dostluk Kupası: G.Saray ile F.Bahçe arasında çok çekişmeli maçlara sahne oldu. G.Saray-F.Bahçe (1939, 2-2), (1939, 1-1), (1946, 1-0) maçlarından sonra kupa G.Saray?ın oldu.

Ankara Şildi: 1949?da Ankara?da düzenlenen maçlarda G.Birliği ve Ankara Demirspor?u mağlup eden G.Saray, şildin sahibi oldu.

Dostluk Kupası: 1943 yılbaşında F.Bahçe ile G.Saray arasında oynanan özel maçta takımlar, dostluk adı verilen bir kupa maçı hüviyetinde sahaya çıktı. 1-1?lik beraberlik ezeli rekabette dostluğun simgesi idi. 1946 Dostluk Kupası, F.Bahçe?yi 1-0 yenen G.Saray?ın oldu.

İstanbul Kupası: İleriki yıllarda sahneye konulacak TSYD Kupası?nın bir modeli idi. 1943?te G.Saray, önce İstanbulspor ve finalde de Beşiktaş?ı mağlup ederek bu kupayı müzesine taşımıştı. Haliç, Alemdar gibi İstanbul?un maütevazı amatör takımları da ileriki dönemde bu kupada sahne alacaktı. Ancak üç büyük kulüp arasında çekişmeli maçlar yaşanırken, G.Saray-Haliç (11-1) maçında olduğu gibi diğerleri direnemiyordu. 1945?te İstanbul Kupası da tarihe karışıyordu. İstanbul Kupası, ikişer kez G.Saray ve Beşiktaş?ın, bir kez de F.Bahçe?nin oldu.

Milli Eğitim Mükafatı: Milli Küme?nin ismi Maarif Kupası?na dönüştükten sonra da sabitlenemiyor, 1943?te adı Milli Eğitim Mükafatı olarak değiştiriliyordu. İsim değişse de geçmişteki sıkıntılar devam ediyordu. G.Saray, gelirlerin dağılımı konusunda federasyonla anlaşmazlığa düşünce ilk maça çıkmıyor ve yerine İstanbulspor dahil ediliyordu. G.Saray?ın yokluğunda güdük kalan İlk Milli Eğitim Mükafatı şampiyonluğunu Beşiktaş kazandı. Bu kupa daha sonra çok büyük önem kazandı, takımlar nazlanmak bir yana, elemeleri geçip kupaya katılmak için büyük mücadele verdi. Bu kupa son kez 1949?da yapılırken şampiyon F.Bahçe olmuştu.

Maarif Vekaleti Şildi: Maarif Vekaleti Beden Terbiyesi Umum Müdürlüğü (Şimdiki GSGM) tarafından G.Saray ve F.Bahçe arasında, 5 yıl içinde en fazla kazanana verilmek üzere bir kupa düzenleniyor ve ezeli rekabete yeni bir renk katılıyordu. F.Bahçe?yi 1947?de 1-0, 1948?de 2-1 ve 1951?de 4-2 mağlup eden G.Saray, Maarif Vekaleti Şildi?ni müzesine taşıdı.

Çanakkale Abidesi Kupası: 19 Nisan 1953?te G.Saray ile F.Bahçe?yi karşı karşıya getiren bu anlamlı kupa, maçı 3-1 kazanan G.Saray?ın oldu.

Son Saat Kupası: 1951?de Son Saat Gazetesi tarafından düzenlenen kupayı, F.Bahçe?yi 2-0, Vefa?yı 3-2 yenip Beşiktaş?la golsüz berabere kalan G.Saray kazandı.

Zafer Kupası: İstanbul Spor Yazarları Birliği?nin 1952-53?te Zafer Kupası adıyla düzenlediği turnuvadan Beşiktaş şampiyon olarak çıktı.

Spor-Toto Kupası: 1960?ların sonu ile 70?lerin başında oynanan bu kupada Beşiktaş 4 şampiyonlukla en başarılı ekip oldu. Spor-Toto?da F.Bahçe?nin de bir kupası bulunuyor.

Doğu?ya Yardım Kupası: Yardım amaçlı bu kupaya, Ali Sami Yen-Şeref Bey Kupası da denir. 1962-63?te düzenlenen turnuvada şampiyonluk Beşiktaş?ın oldu.

50. Yıl Kupası: Cumhuriyetin 50. yıldönümü anısına 30 Ekim 1973?te Ankara?da düzenlenen kupayı, F.Bahçe?yi penaltılarla 4-3 mağlup eden G.Saray kazandı.

Hasan Tahsin Kupası: İzmir?de oynanan kupayı, 20 Ocak 1975?te Beşiktaş?ı 1-0 mağlup eden G.Saray kazandı.

Kıbrıs Barış Kupası: Girne ve Lefkoşa?da 1974 Kıbrıs Barış Harekatı?ndan sonra soydaş ve askeri birliklerimize moral için düzenlendi. Trabzonspor, G.Saray ve Beşiktaş?ın katıldığı 1975?teki turnuvada Trabzonspor şampiyon oldu.

Barış Kupası: G.Saray?ın kuralarla şampiyonluğa koştuğu bir kupa olarak anılır. Beşiktaş ile golsüz berabere kalan G.Saray kura ile finalist oldu. 25 Ocak 1981 günü F.Bahçe ile 1-1 berabere kalan G.Saray, yine kurayı kazanarak şampiyon oldu.

Donanma Kupası: 1980?lerde düzenlenen donanmaya katkı amaçlı bu kupada F.Bahçe?nin bariz bir zaferi sözkonusu. Sarı-Lacivertliler, 1982?den 1985?e kadar dört yıl üst üste bu kupayı kazanma başarısını gösterdi.

Efes Cup: Devre arasında Antalya?da yerli ve yabancı takımların katılımıyla düzenleniyor. Bugün kadar 5 kez düzenlendi.

Kapadokya Kupası: Bu yıl sezon öncesinde Nevşehir?de düzenlenmeye başladı. Birçok Süper Lig ve 2. Lig takımı katıldı. Konyaspor şampiyon oldu.

Cumhuriyet Kupası: Sivasspor tarafından bu yıl 9.?su düzenlendi. Sezon öncesinde çeşitli Anadolu takımları katılıyor.

TSYD Kupası: 1963-64?te başladı. 1999-2000?de son kez düzenlendi. G.Saray, F.Bahçe ve Beşiktaş bu kupayı 12?şer kez kazandı. Üç büyükler, sezon öncesindeki gerilimden ve sakatlıktan çekindiği için bu kupaya katılmama kararı aldı. Ankara ve Trabzon gibi illerde halen devam ediyor.

Süper Kupa: Yeterince ilgi görmeyen Cumhurbaşkanlığı Kupası?nın yerine geçtiğimiz pazar günü ilk kez düzenlendi. Lig şampiyonu ile kupa şampiyonunu Almanya?da karşı karşıya getiren bu kupa, büyük ilgi gördü. Almanya?daki gurbetçilerin büyük ilgi gösterdiği maçta Beşiktaş, G.Saray?ı 1-0 yenerek kupayı havaya kaldırdı.
Sayı: 144
Bölüm: Türkiye Kupası



Yazdır Arkadaşıma Gönder Geri Yukarı


Türkiye Kupası
Anadolu, Türkiye Kupası’na mesafeli duruyor!
Erciyes yarıya kaldı, Cim Bom yarıda kaldı
Ülke şartlarındaki en makul hedef: Türkiye Kupası
Türkiye Kupası?nda grupçuluk dönemi başlıyor!
Henry Pears?tan Frankfurt?a Türk futbolunun kupa serüveni
Türkiye Kupası?nda derbili final




Sayı 200
29 Ağustos 2007


PDF formatında indirmek için tıklayınız

En Çok Okunanlar

En Çok Önerilenler
Copyright© 1995-2006 Feza Gazetecilik A.S. / Fevzi Çakmak Mah. 34194 Yenibosna / İSTANBUL
Tel:+90 (212) 454 1 454 (pbx) Fax: +90 (212) 454 14 67 e-posta: okurhatti@zaman.com.tr
Bu site Zaman Gazetesi Bilgi İşlem ve İnternet Servisi tarafindan hazırlanmaktadır.