Početna | Smeštaj | Aktuelno | Kontakt | O nama | Mapa
Aktuelno:
Turistička organizacija regije Zapadna Srbija na 43. Međunarodnom sajmu turizma u Novom Sadu nagrađena je najvećim priznanjem - Poveljom za grafički dizajn i kvalitetnu tehničku realizaciju kataloga " Zapadna Srbija " . Nagradu dodeljuje  
 
  Crkva Sv. Ahilija
Ariljska crkva posvećena je episkopu Ahiliju iz Larise ( Grčka), vatrenom borcu protiv arijanske jeresi i učesniku prvog Vaseljenskog sabora u Nikeji 325. godine. Gospod ga je proslavio pobedom nam Arijem , učinivši čudo da na Ahilijevo ispovedanje istine poteče voda iz kamena.

Hram Svetog Ahilija tesno je vezan za svetorodnu dinastiju Nemanjića, prvog srpskog arhiepiskopa Svetog Savu i zlosrećnog kralja Dragutina. Uzdignut u svojoj nestvarnoj belini i vitkosti i danas dominira jezgrom zapadnosrpske varošice Arilja ka svetionik vere Hristove.

Prema svojim arhitektonskim svojstvima pripada Raškoj stilskoj grupi koja je obeležila XIII vek koherentnim spojem Romaničke obrade spoljasnosti i Vizantijskog prostornog koncepta. Ona je jednobrodna, jednokupolna gradjevina sa spoljnom i unutrašnjom pripratom, naosom, bočnim pevnicama postavljenim u ravni središnjeg traveja i tročlanim oltarskim prostorom čija se apsida završava polukružno, dok su istočni zidovi i djakonina ravni. Kupola je na pandatifima i oslanja se na lukove nošene pilastrima uzidanim u bočne zidove naosa. Zasvedena je poluobličastim svodovima na čijem preseku se iznad središnjeg traveja uzdiže vitka konstrukcija kupole čiji je visoki tambur, kružnog preseka, postavljen na izvanredno masivno postolje. Čak i sa naknadno, najverovatnije u XIV veku, dozidanom pripratom hram Svetog Ahilija u Arilju ima oblik slobodnog krsta u krugu, mističnog simbola koji je obeležio srpsko graditeljstvo XIII veka.
Ukupni utisak bio je dodatno naglašen slikanim dekorativnim ornamentom terakot crvene boje, čiji se ostaci i danas vide na tamburu kupole i kvadratnom postolju na koje ovaj naleže. Ornament je bio nanesen na svetlo oker ili bledoružičasti maltrer kojim je prethodno prekrečena čitava fasada. Slikanje fasada u stilu vizantijskog ćelijastog sloga, tehnike zidanja naizmeničnim redovima kamena i opeke, na romanički obradjenim zidovima čini crkvu Sv. Ahilija u Arilju jedinstvenom gradjevinom XIII veka na ukupnom području vizantijskog sveta, obzirom da nema sačuvanog primera neke pravoslavne bogomolje iz te epohe čija fasada je u potpunosti bila ukrašena na ovaj način.

Pored arhitektonskih vrednosti i istorijskog značaja, crkva se ističe kao galerija dragocenih fresaka. Najzanimljiviji deo fresko-ansambla čine portreti vladara iz loze Nemanjića, zatim njihovih srodnika i svih arhiepiskopa od osnivanja nezavisne Srpske crkve . Najveću pažnju privlače portreti na južnom delu unutrašnje priprate. Stojeće figure ktitora kralja Dragutina s modelom crkve u rukama, freska iznad mirotočivog groba Dragutinovog mladjeg sina Urošica, kao ne dvosmisleni dokument kraljeve ktitorske aktivnosti i ilustracija medjusobnog uvažavanja ( u vreme oslikavanja crkve braća su živela u slozi ) jedan je od najlepših idealizovanih portreta vladarske braće Milutina i Dragutina u pratnji žene ugarske princeze Kateline. Dragutin je predstavljen u raskošnom kraljevskom ornatu ukrašenom dragim kamenjem , dok je kralj Milutin, tadašnji vladar Srbije prikazan sa znacima kraljevskog dostojanstva. Ovde se po prvi put u istoriji srpskog freskoslikarstva pojavljuje jedno novo ikonografsko rešenje. Do tada je bilo uobičajeno da na ktitorskim predstavama Bogorodica ili svetitelj zaštitnik privode ktitora pognute glave sa modelom hrama u rukama, Hristu na prestolu. Ovde je Sin Gospodnji naslikan smanjen u medaljonu izmedju glava uspravljenih , frontalno okrenutih kraljeva, koje blagosilja podignutim rukama. Predstave ova tri lika zauzimaju posebno mesto u razvoju srpskog srednjovekovnog portreta.

Freska Svetog Arhangela Gavrila , nazvana Plavi Andjeo ( Ariljski andjeo), otmenog svetlog lika u blistavoj , jednostavnoj tunici, inkarnacija je ideje Gospodnjeg poverenika nestvarne lepote i veličanstvene plemenitosti. Sigurno postavljena figura Arhangela, jasno izraženog karaktera sa snažnom muskulaturom i bogatom odorom ratnika, izuzetne je likovne vrednosti . Spada u najuži krug remek dela starog srpskog slikarstva. Istorijski značaj imaju i portreti Dragutinovih sinova –Vladislava i Urošica, a predstave srpskih arhiepiskopa i pripadnika Nemanjićke loze kao i portreti moravičkih episkopa i mitropolita, čine jednu od najznačajnijih skupina zidnih slika, preko kojih se prepoznaju zanimljivi likovi srpske prošlosti. Na suprotnoj severnoj strani nalazi se scena upokojenja episkopa Merkurija (koji je imao značajnu ulogu u radovima na hramu) i predstava Sabora Stefana Nemanje ubrajaju se u najznamenitije istorijske kompozicije.

Autori ariljskih fresaka nisu poznati po imenu, ali su poreklom iz Soluna. U stilskom i ikonografskom pogledu ovaj živopis je delo koje najavljuje prekretnicu u razvoju srpskog zidnog slikarstva . On je vesnik novog stila, kojim će dvorska slikarska radionica kralja Milutina obeležiti slikarsku umetnost Srbije prvih decenija XIV veka.

U Ariljskom hramu je sahranjen Dragutinov mladji sin, princ Urošic. Što ukazuje na značaj hrama za samog kralja i mogućnost da se neki od dvorova nalazio u blizini Arilja. Ono što ariljski hram nedvosmisleno izdvaja od ostalih zadužbina Nemanjića izgradjenih u ovoj epohi je pored njegove svojevrsne visine i nedostatak kule zvonika nad spoljnom pripratom što je karakteristika svih episkopskih sedišta, ulaz na južnoj strani umesto uobičajenog na zapadnoj.

Za razliku od ostalih crkvi Nemanjića gradjenih u XII i XIII veku, koje nisu bile katedralni hramovi namenjeni velikom broju vernika, crkva u Arilju je imala tu namenu, sazidana je na uzvišenju sa kog je bila vidljiva iz daleka. Ukupan utisak bio je dodatno naglašen slikanim dekorativnim ornamentom terakote, crvene boje čiji se ostaci i danas vide na tamburu kupole i kvadratnom postolju na koje ovaj naleže. Dekorativni element je bio nanešen na svetlo oker ili ružičasti malter.

U doba Cara Dušana, Moravička episkopija podignuta je u rang mitropolije, po proglašenju Srpske Patrijaršije 1346. godine.
Mitropolija u Arilju i manastirsko bratsvo podelili su sudbinu svog naroda i države u strašnom naletu Osmanlija vodjenih Mehmedom II Osvajačem Carigrada. Morala su da prodju skoro dva veka da bi tek krajem četrdesetih godina XVII veka ponovo oživela mitropolija u Moravici. Medjutim, stalni sukobi izmedju Austrije i Turske bili su pogubni po Srbiju. Ariljska zvona oglasiće se ponovo tek 1833.godine. Ali ovog puta ne sa mitropolije već samo sa parohijske crkve.

Sredinom XIX veka uradjene su mnoge prepravke ( izmenjena je kupola). Izgled i položaj hrama i danas u posmatraču, gledao on iz ma kog pravca, izaziva osećaj bojažljivog divljenja, ushićujući i nepnovljiv.



Manastir Klisura
Manastir Klisura u Dobračama, nalazi se na levoj obali reke Moravice, izmedju kamenitih stena i planina, na 13 km od Arillja na putu Arilje-Ivanjica. Ime manastira potiče od geografskog lokaliteta – klisura reke Moravica.

Manastir je gradjen na temeljima neke stare crkve, a tokom svoje burne istorije više puta je rušen i obnavljan. Danas živi kao ženski manastir. Po pretpostavci koja nije nije ni dokazana ni opovrgnuta manastir Klisura je zadužbina Sv. Save . Najznačajniji objekat manastirskog kompleksa je crkva posvećena svetim arhangelima Mihailu i Gavrilu. Crkva je podignuta u 13. veku po uzoru na tadašnju episkopsku crkvu u Arilju. Pripada stilu raške škole sa nešto jače naglašenom kupolom i konstruktivnim rešenjima. U osnovi je jednobrodna bazilika sa polukružnom oltarskom apsidom na istoku i pripratom na zapadu.

Unutrašnjost hrama prekrivaju freske i ikone koje su oslikali poznati ikonopisci Simeon Lazović i Dimitrije Pesniković. U crkvi se čuva zbirka ikona različitog porekla iz XVIII i XIX veka. U izradi portala majstori duboresci su ostvarili veliki domet.

Manastir Klisura ima istorijsku, arhitektonsku i umetničko-spomeničku vrednost, i svedoči o karakterističnom umetničkom stvaralaštvu i kulturnim prilikama u jugozapadnom delu Srbije. Rešenjem Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture Beograd manastir Klisura je stavljen pod zaštitu države.



Crkva Sv. Nikole
Crkva Sv. Nikole podignuta je u 13. veku u selu Brekovo, 20 km jugozapadno od Arilja.
Na njeno srednjovekovno poreklo upućuju neki arhitektonski elementi i narodna tradicija. Crkva ima osnovu jednobrodne gradjevine sa polukružnom oltarskom apsidom na istočnoj strani, dok se nad centralnim delom uzdiže kube kružne osnove. Crkva je opsežnije obnovljena 1795. godine. Očuvane freske koje prekrivaju sve unutrašnje zidne površine oltarskog prostora i naosa potiču iz prve polovine XVII veka.

Centralnim delom crkvene porte dominira spomenik Aleksandru I Karadjordjeviću, u vidu obeliska, koji su Brekovci dva puta podizali i jednom rušili. Prvo je podignut 1940. godine u znak zahvalnosti velikom strategu u oslobodilačkim ratovima ( 1912-1918. ) i ujedinitelju Južnih Slovena. Po postavljanju nove partizanske vlasti, srušen je do temelja 1946. godine. Ponovo je obnovljen 1997. godine.
Crkva Sv. Nikole se nalazi pod zaštitom države kao Spomenik kulture od velikog značaja.



Crkva Sv. Vaznesenja Gospodnjeg
Crkva Sv. Vaznesenja Gospodnjeg podignuta je na temeljima nekadašnje crkve iz srednjeg veka u selu Dragojevac. U letopisu crkve zapisano je da su njeni temelji stariji od ariljske crkve sagradjene u 13. veku. Crkva je u više navrata rušena i popravljana, poslednji put je izgorela do temelja u požaru koji je nastao iz nepoznatih razloga. 1924. godine je obnovljena i u narednih šezdeset godina ništa se nije radilo na njenoj adaptaciji sve do 1998.god.

Zanimljivo je da ona nikada nije bila oslikana i da ni danas u crkvi nema fresaka. Pretpostavlja se da je crkva zadužbina nekog od vladara iz loze Nemanjića, ali ne postoje zapisi koji o tome svedoče. Tako da je ktitor nepoznat kao što se ne zna ni čije mošti počivaju u crkvi.
Na samom ulazu u portu nalaze se spomenici krajputaši, kao duhovni čuvari ove svetinje, posvećeni ratnicima koji su poginuli u Prvom svetskom ratu.



Crkvica na Gradini
Na samom vrhu Gradine na nadmorskoj visini od 670 m smeštena je crkva posvećena Sv. Iliji. Feliks Kanić je zabeležio da je ona verovatno podignuta na ruševinama rimske stražarske kule. Narodna predanja govore drugačije. Po jednom verovanju crkvica je preletela iz Prilika kada su Turci pokušali da je obesvete, a po drugom Srbi su je preneli uz Božiju pomoć na vrh Gradine.
Crkvicu su Turci u više navrata spalljivali ali ju je narod iznova obnavljao. Obnovljena je 1811.godine i u njoj se tri puta godišnje održava služba Božija.

Kao što postoje različite pretpostavke o nastanku crkve tako postoje i različita verovanja vezana za samu crkvicu. Postoji verovanje da onaj ko dodje na bogosluženje, a da nije grešan, može slobodno da obidje oko crkve a da ne padne u ponor. Ako se neko odluči na takav poduhvat trebalo bi da ga ponovi tri puta. A ako grešan uspe da obidje oko crkve, to treba shvatiti kao znak da su mu gresi oprošteni.
• Crkva Sv. Trojice u Bjeluši sagradjena je izmedju 1818-1820.god. na mestu stare crkvice brvnare ,a zidana je od kamena.
• Crkva u Grivskoj ,1998. god. završena je izgradnja crkve posvećene kralju Dragutinu.
• Konak serdara rujanskog Jovana Mićića iz 1823. god. i Stara škola iz 1834.god. nalaze se u samom centru grada uz crkvu Sv. Ahilija.Konak je u zapuštenom stanju ,a stara škola je je obnovljena u proteklih deset godina i koristi se kao Gradska galerija.



Muzej u Brekovu
Mihailo Gavrilović iz Brekova osnovao je 1980. god. u prizemlju svoje kuće Zavičajni etnološki muzej. Etnološka zbirka broji od 800-1000 predmeta sakupljanih nekoliko decenija. Eksponati su kovani novac, odevni predmeti,pribor za jelo, alat i pribor za rad starih zanata i orudja u poljoprivredi. Medju eksponatima je prangija kojom su Brekovci oglašavali mobilizaciju, verske praznike, narodne sabore i otvaranje škole. Medju sakupljenim predmetima se nalazi stara kubura iz Javorskog rata (1876), sablja, britva, mačeta, duvan-kesa, javorove gusle, djačka torbica i tablica i mnogo drugih predmeta.
Čitava zbirka Muzeja u Brekovu je zaveštana crkvi Sv.Nikole.



Kuća Stevana Čolovića
Rodna kuća, narodnog heroja Stevana Čolovića u Radobudji, je spomenik narodno-oslobodilačke borbe, u njoj je živeo i radio narodni heroj Stevan Čolović.

U njoj se nalazio štab partizanskog odreda ovog kraja tokom 1941.god. U ovoj kući su održavani sastanci i radjeni prvi pisani dokumenti ustanka. Danas je ona muzej-kuća u kojoj oružje, uniforma, i drugi predmeti Stevana Čolovića vraćaju posetioce u vreme narodno-oslobodilačke borbe.



Kalendar manifestacija
< Septembar 2011. >
Developed by Web-Mak 2009