START O.B.E.R. KERSTBIERFESTIVAL BIERARCHIEF LINKS

CONTACT

SAISON: Apart Biertype;Jef Van den Steen legt uit; OBER proeft


cat. O.B.E.R. -degustatieavond org. O.B.E.R.
datum: 30/06/2002 verslag: Jan Van Bragt
foto's: geen etiketten  www.bierwereld.com

INLEIDING

Jef Van den Steen (tekening Raf Hellemans) (c) 2002) Zaterdagavond 29 juni jl. organiseerde OBER weer een boeiende proefavond met deze keer de specialiteit van Henegouwen op de proeftafel. Jef Van den Steen kwam deze avond zonder zijn oortje en zonder Carl Huybrechts maar mét zijn zeer recente publicatie van een 'Saison-special' in Bierpassie. Een perfecte timing dus ! "Bierpassie volgt ons op de voet ! " Negen saisons werden geïntroduceerd en aan een kritische degustatie onderworpen door de 15 aanwezigen.

Tijdens de inleiding iets over de criteria en de historie: Saisonbrouwers weten zelf niet precies waaraan het bier moet voldoen om saison genoemd te (mogen) worden. De criteria zijn algemeen en niet allemaal verplicht, er mag op twee punten worden afgeweken. De verschillen die er zijn worden verklaard door het feit dat een saison nooit nationaal verspreid is (geweest) en een echt dorpsbier was, dat meestal ook de naam van het dorp droeg.

Het wordt al zo'n 150 jaar gebrouwen in de provincie Henegouwen en was bedoeld als zomerbier, gebrouwen van maart tot juni. In het begin kon men niet in de zomer brouwen en koelen, het bier was zuur en geïnfecteerd. Het probleem werd opgelost door het bier te versnijden, enorm te kruiden, te verzoeten met caramel of met behulp van een ossepoot het bier beter te klaren om zo de zure smaak te verdrijven.

Een van de huidige saisonbrouwers Jean-Louis Dits van Brasserie à Vapeur is ook nog leraar geschiedenis en heeft een boekwerkje geschreven over zijn stoombrouwerij als archeologisch erfgoed. Bij naspeurwerk vond hij het oudste recept van Saison de Pipaix uit de 18e eeuw, gebrouwen met veel kruiden.

In de 20e eeuw verloor de saison aan betekenis, vele dorpsbrouwerijen moesten sluiten, het publiek ging andere dranken drinken en kan men nu eigenlijk best spreken van een bedreigde biersoort, en daarom helaas moeilijk verkrijgbaar. Echte liefhebbers/kenners mogen daarom gerust volgende keer in grotere getalen opkomen; OBER had nu (bijna) alle saisons op één plaats bij elkaar!

DE BIEREN

De degustatie vond zoals gewoonlijk plaats in een rustige, rookvrije ruimte. Er werd geproefd uit het OBER proefglas (model klein cognac) en er stond vers, meergranen brood op tafel. De proeverij leverde volgende notities op:

Saison Voisin

Bier 1: Saison Voisin: 5 vol.% alc. Goudblond, lichtamber van kleur; Co² iets boven normaal met een gelijkmatige schuimkraag. Gebrouwen met putwater en mede daardoor een hoog ijzergehalte.

Gebrouwen sinds 1876 in de voormalige hoeve-brouwerij Voisin in Flobecq (Vloesberg) aan de taalgrens, waar vanaf 1984 niet meer wordt gebrouwen.

De laatste brouwer Léon Voisin leeft nog steeds en was betrokken bij het eerste nieuwe brouwsel, volgens zijn receptuur, in 2001, in de nieuwe 'kasteel'brouwerij van Pierre Delcoigne in Ath: 
La Brasserie des Géants. (www.brasseriedesgeants.com)

De tegenwoordige Saison Voisin is verrassend doordrinkbaar, is ongefilterd met nagisting op 33 cl. fles. De geur is bitterig, metalig en lichtjes fruitig. Weinig zoet en/of kruiden in dit bier te herkennen. Een droog bier dat zeer ver is uitgegist. Korte nasmaak.

Bier 2: Saison 1900: Gebrouwen door brouwerij Léfèbvre in Quenast. Geografisch gezien geen echte saison, want afkomstig uit Waals-Brabant en oorspronkelijk bedoeld om de dorstige kelen van de porfierarbeiders te laven. Quenast is het gebied waar de kasseien uitgehouwen werden. Alc. 5,2 vol.% in 25! cl fles met nagisting.

Donkerblonde kleur, CO² gehalte iets meer dan normaal, gelijkmatig schuim.

Typisch aroma van fruitig, kruidig (steranijs,zoethout)en specifieke gistgeur'metanine'

Saison 1900
Hoogste restsuikergehalte van alle geproefde bieren, minder bitter/droog, minder doordrinkbier. Volmondige "malse" smaak met korte afdronk. Door de zg. 'plakgist' die onderin het flesje zit blijft het bier helder en lijkt het of het bier niet nagist. Kleur 14 EBC 6,0 vol% alc , bitterheid 20 EBU
lll
Saison de Pipaix

Bier 3: Saison de Pipaix: Gebrouwen in de Brasserie à Vapeur te Pipaix-Leuze.
De brouwerij van Pipaix bestaat al meer dan 200 jaar en de tijd lijkt er de laatste 40 jaar wel te hebben stilgestaan. De boerderij / houtzagerij / brouwerij werd in 1984 door Gaston Biset overgedaan aan het jonge lerarenpaar Jean-Louis Dits en Anne-Marie Lemaire die hun droom wilden realiseren: Experimenteel brouwen met behoud van het industriële erfgoed oa. de authentieke stoommachine. Gedurfde bieren met originele aroma's en smaken werden in de loop der tijd op de markt gebracht, echter helaas niet altijd even constant van kwaliteit. 

In augustus 1990 is Anne-Marie Lemaire tragisch om het leven gekomen door een ontploffing in de brouwerij. Jean-Louis heeft de kracht hervonden om door te gaan en zelfs zijn dochter zal straks met een brouwersdiploma op zak, het bedrijf voortzetten.

Alc.6 vol% in 33 cl. fles met nagisting (ook op 75 cl. met kurk) Lichtkopere, oranje kleur. Dit was duidelijk het bier met de meest opmerkelijke geur- en smaaknuances.CO2 gehalte in orde. Verzameling aroma's die uiteenlopen van peper, kaneel, zoethout, gember en lichtzurig, geoxideerd. "benauwend".

De smaak is lichtjes zuur maar vooral droog, overheersend kruidig. Het geproefde bier was zeker niet vers,maar werd wel beschouwd als dorstlesser.l(www.vapeur.com)
ll

Saison 2000

Bier 4: Saison 2000: Brasserie Ellezelloise, gelegen aan de taalgrens (Elzele) bestaat nog geen tien jaar en heeft nu al haar sporen verdiend: Overwegend bittere bieren maken en afvullen in de (dure) 33 cl. beugelflesjes: Quintine en Hercule hebben er sinds een aantal jaren een zusje bij : de saison 2000.  Oranje van kleur; 6,5 vol.% alc. in 33 cl. beugelfles met nagisting; Geur van etherische oliën, kruidenboeket van gember, paradijszaad, cardemon, jeneverbes, ook iets citrusachtigs maar vooral 'muf' ,geoxideerd. Het bier was al twee jaar oud en de smaakbalans was totaal verdwenen. Jammer van deze momentopname, bij een brouwerijbezoek kunt u vast en zeker een verse, bittere saison proeven, het loont de moeite! 27 EBC 6,9 vol% alc en 27 EBU
(http://www.agris.be/fr/Produits_du_terroir_Wallon/biere/biere.htm)
iii

Bier 5: Saison Regal: gebrouwen in de provincie Namen bij du Bocq in Purnode waar men sinds begin van de jaren 80 het recept heeft overgenomen van de brouwerij Centrale in Marbaix-la-Tour in Henegouwen. Het is de best verkrijgbare en heeft de meest gangbare smaak van alle geproefde saisons. Op het etiket is de Waalse haan afgebeeld.  

Saison Regal wordt afgevuld in 25 cl. (kroonkurk)en 75 cl. fles (kurk) met nagisting. Alc. 5,4 vol.% donkerambere kleur, CO² gehalte normaal en schuim is gelijkmatig. Het aroma is complex en 'weeig' volgens onze voorzitter shampoo-achtig hetgeen Louis de uitspraak ontlokte" maar bij de volgende shampoo-proeverij zal ik er toch niet bij zijn!" 

Saison Regal
Volgens Jef aroma's van pompelmoes  en perzik maar minder dan bij Karmeliet. De rest van de proevers noteerden: toetsen van caramel en behoorlijk kruiden: steranijs en koriander. De smaak is ietwat droog, niet echt zoet en een goed doordrinkbier. Is ver uitgegist en heeft een korte nasmaak.  (www.bocq.be)
lll
Saison Dupont Vielle Provision

Saison Dupont Biologique

Bij de bieren 6 en 7 was er een interessante vergelijking mogelijk. Beide saisons van Dupont. No.6 was 'de Biologique' van  5,5 alc. vol.% (tht 07/2006)en de no.7 was de 'Vieille Provision', van 6,5 alc. vol.%, (tht 04/2007) beiden uit de 33 cl. fles met nagisting. (Ook in 75 cl. fles met kurk en kroonkurk verkrijgbaar en sinds kort zelfs ook op vat!)

Het zijn twee totaal verschillende bieren. De Biologique is iets zuriger, fruitiger in het aroma (pompelmoes) en in de smaak iets abstringenter (samentrekkend) Deze is eerder (hop)bitter, maar zeker evenwichtig in de 'gewone' saison. 

Beide bieren zijn ongefilterd en hebben een goudblonde kleur met een lichte sluier, ze zijn nooit perfect helder. In geen van de bieren zijn kruiden verwerkt. Is voor 95% vergist. Bestaat er ook nog in zwaardere versie: Moinette en Moinette Biologique.

Algemeen bekend is dat brouwerij Dupont aan enkele andere saisonbrouwers de gist levert. 

Open deurdag bij alle bedrijven van Tourpes waaronder natuurlijk Dupont, iedere 3e zondag van september: alle bieren te proeven, brocante, kermis.  

6,73 vol% alc en 32 EBU voor de "Vieille provision" en de  Biologique 12 EBC 6,3 vol.% alc en 25 EBU (voor 99% vergist!)

(www.brasserie-dupont.com)

iii
B
ier 8: Een zeer opvallend bier en door de meeste gezien als de verrassing van de avond: Saison d' Epeautre van Brasserie de Blaugies, gelegen aan de Franse grens bij Dour. Deze saison (tht 09/03) heeft 6 vol.% alc. en is afgevuld in 75 cl. champagnefles met nagisting. Donkerblond van kleur met tweeschijn, ongefilterd. 

Dit bier is gebrouwen uit 70% pilsmout en 30% spelt, een zaad waar vroeger vaker mee werd gebrouwen en nu hier en daar weer mee wordt geexperimenteerd (oa. ook door Silenrieux)

De neus is sterk bitter, spoortje zurig en licht zwavelig. De hoofdsmaak is vol, evenwichtig maar nogal bitter en droog. "Een Dupont-kloon" De brouwerij is zeer compact, er wordt ook een vijgenbier gebrouwen en onlangs heeft men er een proeflokaal ingericht.  
lll

Saison d' Epeautre
Saison de Silly

Bier 9: Jammer om te moeten constateren, deze had niet gehoeven volgens de meesten. Saison de Silly , 5 vol% alc. in 25 cl. fles zonder nagisting,viel volledig uit de toon bij alle tot nu toe geproefde bieren

Qua kleur is dit bier te donker, met moeite valt het in de categorie amberkleurig; Qua geur werd genoteerd: caramellig, zoetig, botergeur(diacetyl) weinig (hop)bitterheid

In de smaak ook weer caramel, plakkerigzoet. Het bier is gefilterd en er werd verondersteld dat het een versnijbier zou kunnen zijn van een blond bier met een scotch. Bier was niet in evenwicht: het zoete overheerst. 5,21 vol% alc 47 EBC en 15 EBU (www.silly-beer.com)

Tenslotte de criteria die de saisonbrouwers onlangs hebben opgesteld, maar waarvan men op twee punten mag afwijken. (Belgisch compromis?)

  • Hoge gisting met nagisting

  • gebrouwen in Henegouwen

  • alc. vol.% tussen 5 en 6,5

  • donkerblond tot ambere kleur

  • dorstlessend van karakter

  • goed gehopt en/of gekruid

  • hoge vergistingsgraad, droog bier

  • afgevuld in 75. cl (champagne)fles

  • vooral regionaal verkrijgbaar

  • hoofdzakelijk gerstemout, andere granen mogelijk

Bij deze lijst met de vastgestelde ctriteria zou ik kritisch de opmerking willen maken : Om een duidelijke afbakening te maken zouden de saisonbrouwers de (schijnbare) VERGISTINGSGRAAD, de pH-waarde alsook de bitterheid in EBU moeten vaststellen en bekendmaken, anders kan iedere brouwer zijn bier wel saison noemen of bieren buiten Henegouwen zeker tot de saisons gerekend mogen worden bv. Orval of Witkap Stimulo. Saison d' Erezee in een van de vier variaties voldoet volgens Derek Walsh' Biertypengids wel aan de technische en de organoleptische fiche, alleen niet aan de geografische eis.

Saison d' Erezée van Fantôme in Soy, de bieren van Silenrieux en de Saison Saint Médard uit de Franse grensplaats Gussignies zouden de proeverij hebben gecompleteerd maar de verkrijgbaarheid was het probleem.

Misschien voor u een uitdaging deze bieren te zoeken en te gaan proeven, we houden ons aanbevolen voor uw bevindingen, extra bier meenemen mag natuurlijk ook!

Tenslotte een analyse van een niet geproefde saison van Brasserie du Baron uit Gussignies aan de Frans-Belgische grens: 6,85 vol.% alc 28 EBC en 11 EBU

J.M. van Bragt  


top

online :12 augustus 2000